Giữ hồn di sản
Trong các buổi sinh hoạt cộng đồng, những lời ca tiếng hát tạo không khí vui tươi, phấn khởi hay những buổi hào hứng tìm hiểu lịch sử, phong tục, tập quán thông qua các hoạt động trải nghiệm. Bằng nhiều cách làm sáng tạo, văn hoá truyền thống đang được gìn giữ, lan toả từ thành thị đến nông thôn.
Nuôi dưỡng tình yêu văn hoá từ cộng đồng
Tại Bảo tàng tỉnh Cà Mau, không khí trở nên sôi nổi khi các bạn trẻ được gặp gỡ, giao lưu với nghệ nhân, nghệ sĩ, tài tử thuộc Câu lạc bộ (CLB) Ðờn ca tài tử Âm vang Dạ cổ. Thay vì chỉ thưởng thức những giai điệu truyền thống, các em được trực tiếp hướng dẫn ca bài “Dạ cổ hoài lang”, giao lưu và thể hiện khả năng qua chương trình “Âm vang bài Dạ cổ”. Những câu ca, tiếng đờn tưởng vốn quen thuộc qua sách vở nay trở nên gần gũi khi được cảm nhận bằng trải nghiệm thực tế.

Học sinh tìm hiểu lịch sử, văn hoá vùng đất Cà Mau qua phần thuyết minh tại Bảo tàng tỉnh Cà Mau.
Em Lưu Thị Trúc Linh, học sinh lớp 11, Trường THCS và THPT Hiệp Thành, chia sẻ: “Em cảm thấy rất vui và tự hào khi được tìm hiểu những nét đặc sắc của các dân tộc Kinh, Hoa, Khmer trên quê hương mình. Trước đây, dù sống ở Cà Mau nhưng em chưa có nhiều dịp tìm hiểu sâu về văn hoá của các dân tộc. Qua hành trình này, em hiểu thêm về lịch sử cha ông, về những giá trị truyền thống làm nên quê hương hôm nay”.
Hành trình trải nghiệm “Cà Mau - Hội tụ sắc màu văn hoá phương Nam” mở ra cơ hội để đoàn viên, thanh niên, người lao động khám phá đời sống văn hoá của cộng đồng 3 dân tộc Kinh, Hoa, Khmer. Từ lịch sử, phong tục, tập quán đến ẩm thực, mỗi nội dung mang đến những hiểu biết đa dạng văn hoá trên vùng đất Cà Mau.

Học sinh Trường THPT Giá Rai biểu diễn nhạc cụ dân tộc tại Cuộc thi tuyên truyền giới thiệu sách tỉnh Cà Mau.
Em Phạm Phú Nhuận, học sinh lớp 11, Trường THCS và THPT Hiệp Thành, bày tỏ: “Ðiều em ấn tượng nhất là được trải nghiệm ẩm thực của 3 dân tộc. Có món ăn rất bình dị, có món cầu kỳ nhưng đều mang hương vị riêng. Qua đó, em thấy văn hoá Cà Mau còn rất nhiều điều thú vị mà trước đây em chưa có cơ hội khám phá”.
Những hoạt động trải nghiệm tại bảo tàng bước ra khỏi không gian trưng bày, đến gần với công chúng, nhất là người trẻ. Khi được nghe, nhìn, thực hành và trò chuyện cùng những người am hiểu văn hoá, các em có điều kiện hiểu sâu về cội nguồn, hình thành tình yêu và ý thức gìn giữ những giá trị truyền thống.
Tại phường Giá Rai, CLB Ðờn ca tài tử An Nhiên ra đời từ niềm đam mê nghệ thuật truyền thống của Bác sĩ Trần Mỹ Nhiên. Thành lập ngày 1/11/2026, CLB hiện có 15 thành viên, từ 21-79 tuổi, thuộc nhiều ngành nghề khác nhau. Dù bận rộn với công việc riêng nhưng các thành viên vẫn duy trì sinh hoạt ít nhất mỗi tháng một lần, vừa trao đổi chuyên môn, vừa giao lưu văn nghệ.
Bên cạnh chuyên môn tại bệnh viện, chăm sóc gia đình, Bác sĩ Trần Mỹ Nhiên dành nhiều thời gian kết nối, tổ chức sinh hoạt. Kinh phí mua nhạc cụ, thiết bị âm thanh chủ yếu do thành viên tự nguyện đóng góp, địa điểm sinh hoạt cũng chưa ổn định. Tuy nhiên, chính tình yêu nghệ thuật giúp các thành viên vượt qua khó khăn ban đầu.
Bác sĩ Trần Mỹ Nhiên, Chủ nhiệm CLB Ðờn ca tài tử An Nhiên, phường Giá Rai, chia sẻ: “Sau những giờ làm việc căng thẳng, tôi tìm thấy niềm vui khi tham gia CLB. Qua sinh hoạt, tôi vừa giải toả áp lực, vừa học hỏi thêm nhiều điều. Tôi mong muốn CLB thu hút nhiều người tham gia, nhất là các bạn trẻ, để phong trào đờn ca tài tử ở địa phương phát triển hơn”.
Từ CLB Ðờn ca tài tử An Nhiên có thể thấy, tình yêu và sự chủ động của người đam mê là yếu tố quan trọng để duy trì sức sống cho nghệ thuật truyền thống. Không cần sân khấu lớn hay nguồn kinh phí dồi dào, tại những buổi sinh hoạt giản dị, tiếng đờn vẫn vang xa, tiếp nối trong cộng đồng.
Phát huy văn hoá đọc
Cùng với bảo tồn di sản và duy trì sinh hoạt văn hoá tại khu dân cư, Cà Mau chú trọng không gian để các giá trị tinh thần được tiếp nhận, sáng tạo và phát triển trong đời sống hiện đại.
Trong đó, văn hoá đọc trong trường học là hướng đi cần thiết. Tại Cuộc thi Tuyên truyền giới thiệu sách tỉnh Cà Mau vừa qua, 15 trường học đến từ các xã, phường tham gia với nhiều hình thức thể hiện sự sáng tạo. Các đội thi kết hợp thuyết trình nội dung sách với ca cảnh, âm nhạc, múa và biểu diễn nhạc cụ dân tộc. Những câu chuyện, kiến thức trong trang sách được chuyển tải bằng ngôn ngữ nghệ thuật sinh động, tạo sự gần gũi, hấp dẫn đối với học sinh và người xem.

Các điệu múa của dân tộc Khmer và các dân tộc khác tại Cà Mau được các em học sinh khéo léo đưa vào phần minh hoạ cho bài thuyết trình.
Ðạo diễn, Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Tiến Dương, hội viên Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, Trưởng ban Giám khảo cuộc thi, đánh giá các đội thi năm nay có sự chuẩn bị nghiêm túc, đầu tư công phu. Nhiều trường có cách thể hiện mới, kết hợp nhiều loại hình nghệ thuật để truyền tải nội dung sách, qua đó đưa văn hoá đọc đến gần hơn với học sinh.
Từ bảo tàng đến các CLB, từ lớp học đến những cuộc thi, các hoạt động văn hoá được đưa vào đời sống bằng hình thức gần gũi, thiết thực. Ðiểm chung của những hoạt động này là lấy người dân làm trung tâm, khuyến khích cộng đồng tham gia và phát huy vai trò chủ thể trong gìn giữ, sáng tạo, lan toả các giá trị văn hoá.
Nguồn Cà Mau: https://baocamau.vn/giu-hon-di-san-a134549.html

