Tháng năm đượm vị cà muối

HNN - Trong cái nắng hanh hao đầu hạ, tôi bỗng nhớ đến vị cà muối, thứ quà dân dã đi qua tuổi thơ mộc mạc mà đậm đà. Chỉ cần một lần chạm môi vị chua dịu, giòn tan ấy lại khơi dậy cả miền ký ức. Tháng năm, vì thế không chỉ là khoảng thời gian, mà còn là hương vị nhớ thương trong từng trái cà muối quê nhà.

Trong ký ức tôi, vại cà luôn đứng lặng lẽ nơi góc bếp, thân sành xỉn màu khói rơm. Mỗi lần mở nắp, mùi cà muối chua chua, mằn mặn quyện với mùi rơm rạ, bếp tro thành hương vị của quê nhà. Những bữa cơm đạm bạc với cá rô đồng kho tộ, bát canh rau vườn, thêm vài quả cà giòn sần sật vậy mà ăn hoài không chán.

Nội kể, những năm đói nghèo, cái ăn gắn với nỗi lo từng bữa, vại cà muối chính là “kho báu” nuôi sống cả gia đình. Chiếc vại sành chứa đủ thứ thập cẩm: củ su hào nằm dưới đáy, bên trên dưa, cà, hành muối lẫn lộn.

Bà bảo bữa cơm mùa giáp hạt có mỗi nồi khoai, bát cơm độn hay nồi cháo loãng. Thêm miếng dưa mặn, quả cà muối hay lát su hào cũng đủ “đưa cơm”. Người lớn nhường phần ngon cho con, còn mình thì nhẩn nha với miếng dưa muối mặn. Món ăn dân dã ấy đã nuôi lớn con cái của bà qua những tháng ngày thắt lưng buộc bụng như thế.

Những vại cà của mẹ sau này cũng bắt đầu từ những ký ức như thế. Công sức người đàn bà quê quanh năm đầu tắt mặt tối, dáng lưng còng xuống theo mùa. Mỗi vụ cà, mẹ ra vườn từ sớm tinh mơ, đôi bàn tay thoăn thoắt hái từng trái cà pháo. Mẹ chọn kỹ lắm, quả không quá già, cũng chẳng quá non, vỏ phơn phớt tím. Mẹ bảo, cà như vậy muối mới giòn ngon.

Cà hái về được trải ra sân phơi nắng. Dáng mẹ lom khom giữa nền gạch cũ, nắng chiều rơi lên mái tóc đã lấm tấm bạc. Mẹ rửa thật sạch, cắt cuống từng quả. Tôi còn nhớ rất rõ đôi tay mẹ cầm dao khéo léo để không chạm vào phần thịt, sợ cà bị thâm. Những việc nhỏ ấy, mẹ làm bằng sự cẩn thận và nhẫn nại của một đời quen tằn tiện.

Cách muối cà cũng giản dị như cuộc đời mẹ. Mẹ dùng chiếc vại sành miệng rộng, đáy sâu. Một lớp cà, một lớp muối hạt to mỏng. Cứ thế, từng lớp, từng lớp. Khi vại vừa đầy, mẹ đặt tấm mê tre lên trên rồi dùng cối đá nén chặt. Vại cà cứ thế nằm yên trong xó bếp, âm thầm ủ men cho những ngày sau. Mẹ nói, muối nén như vậy thì cà để được lâu, không hỏng. Ngoài cà nén, mẹ để riêng ít cà muối xổi cho bữa cơm chiều.

Tôi nhớ năm đó, khi còn là đứa trẻ lấm lem chạy rong ngoài đồng. Trưa nắng gắt, đất nóng ran dưới chân, tôi chạy về nhà trong cơn đói cồn cào. Vừa bước vào bếp, mùi cà muối xổi thoảng ra thơm nồng. Không kịp đợi bữa cơm dọn đủ, tôi lén mở nắp âu, lấy trộm quả cà còn chưa kịp ngấm muối. Cắn một miếng, vị chát xen chua dội lên đầu lưỡi, cay xè nơi cổ họng khiến tôi vừa nhăn mặt vừa xuýt xoa.

Mẹ từ ngoài sân bước vào, thấy vậy chỉ cười, không mắng. Mẹ rót cho tôi bát nước mát lạnh, giọng nhẹ tênh: “Ăn chậm thôi con”. Rồi mẹ gắp thêm quả cà khác, lần này đã vừa độ, giòn tan và đậm vị hơn. Tôi ngồi bệt xuống thềm, vừa ăn vừa nhìn bóng mẹ loay hoay bên bếp.

Mùa hè miền Trung gió lào nóng như đổ lửa. Những trưa đi đồng, bát canh cua rau đay nấu mướp với cà pháo muối giòn là thứ ngon lành nhất. So với cao lương mỹ vị nơi phố thị, những món ấy chẳng đáng là gì nhưng với dân quê, đó là đặc sản của ký ức, là hương vị của đất trời.

Tháng năm về, nắng vẫn rát bỏng trên những vòm lá và tiếng ve râm ran như bản tình ca bất tận của mùa hè. Nhưng giữa dòng chảy hối hả của thời gian, có một mảnh ký ức trong tôi vẫn nằm lại vẹn nguyên nơi góc bếp. Đó không chỉ là món ăn bình dị mà là hương vị của hồn quê  và tình thương chắt chiu qua năm tháng. Để rồi mai này đi muôn phương, nếm đủ vị ngon vật lạ, lòng tôi vẫn mãi đau đáu tìm về bát cà trắng ngần, giòn tan trong nắng hạ,  nơi có những yêu thương chưa từng nhạt phai.

Hoài Thanh

Nguồn Thừa Thiên Huế: https://huengaynay.vn/doi-song/thang-nam-duom-vi-ca-muoi-171961.html