Tự hào giáo dục Cà Mau
Trong suốt chặng đường lịch sử hào hùng của dân tộc đến thời bình hôm nay, nền giáo dục Cà Mau luôn gắn liền với sứ mệnh phục vụ kháng chiến và kiến quốc. Dù khó khăn, thiếu thốn trăm bề nhưng phong trào học tập ở vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc vẫn luôn duy trì bền bỉ. Ðặc biệt, sau hợp nhất tỉnh, giáo dục Cà Mau bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô lớn hơn, gặt hái một số thành tích ban đầu khá ấn tượng. Phát huy thành quả đó, toàn ngành đang nỗ lực quy hoạch mạng lưới, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng toàn diện để đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh nhà trong kỷ nguyên mới.
Nền giáo dục phục vụ kháng chiến
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, phong trào "Bình dân học vụ" ở Cà Mau bùng nổ mạnh mẽ như cuộc cách mạng văn hoá trong Nhân dân. Với phương châm "người biết chữ dạy người chưa biết chữ" và "đi học bình dân học vụ là yêu nước", các lớp học xoá mù chữ xuất hiện ở khắp các xóm ấp, đình, chùa và nhà dân. Dù cơ sở vật chất thiếu thốn: phải dùng cửa nhà làm bảng, đốt đèn mỡ cá để học..., nhưng người dân mọi lứa tuổi vẫn hăng hái tham gia, biến Cà Mau thành điểm sáng với những điển hình về "thắng dốt" như Xã Nguyễn Huân và Xã Nguyễn Phích.
Ðặc biệt, việc Sở Giáo dục Nam Bộ dời trụ sở về Thới Bình từ năm 1948 biến Cà Mau thành trung tâm giáo dục lớn nhất Nam Bộ, với hàng loạt trường trung học, tiểu học và lớp đào tạo được thành lập như: Trường Trung học kháng chiến Nguyễn Văn Tố, Trường Trung học Kháng chiến Thái Văn Lung, Trường Trung học kháng chiến Huỳnh Phan Hộ..., thu hút nhiều trí thức, nhà khoa học danh tiếng từ nhiều nơi, thậm chí nước ngoài về giảng dạy như: GS Nguyễn Văn Chí, Giám đốc Sở Giáo dục Nam Bộ đầu tiên; GS Ca Văn Thỉnh; GS Lê Văn Chí; GS Nguyễn Văn Nghĩa; GS Lê Văn Cẩm; GS-TS Lê Văn Thiêm (từ Pháp về); GS-TS Hoàng Xuân Nhị (từ Ðức về)...
Bước sang giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, vượt qua vô vàn gian khổ, khủng bố và sự đàn áp của kẻ thù, ngành giáo dục Cà Mau vẫn kiên cường bám đất, bám dân với những cách làm linh hoạt, sáng tạo: đưa người của ta vào trường địch vừa nhận lương địch, vừa hoạt động cho ta; giác ngộ nhiều giáo viên do chính quyền nguỵ đào tạo về với cách mạng; vận động trí thức, học sinh, sinh viên đấu tranh chống lại lối giáo dục lai căng...
Tháng 10/1962, Tiểu ban Giáo dục Trung ương Cục miền Nam ra đời, kéo theo hệ thống Tiểu ban Giáo dục các cấp ở tỉnh, huyện, xã được củng cố. Cùng với đó, nhờ sự chi viện giáo viên từ miền Bắc và tỉnh kết nghĩa Ninh Bình, nhiều cơ sở đào tạo lớn như: Trường Chính trị Châu Văn Ðặng, Trường Thiếu sinh quân, Trường Sư phạm tỉnh Cà Mau hay Trường Phổ thông nội trú Cà Mau - Ninh Bình... lần lượt ra đời, đào tạo nguồn nhân lực và cán bộ chủ chốt cho cách mạng.
Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, thầy và trò dựng lớp ngay trong rừng sâu, chia nhỏ lớp học, đào tạo giáo viên tại chỗ để mở các lớp bổ túc văn hoá, nhờ đó, phong trào giáo dục không bị gián đoạn, toàn tỉnh duy trì gần 500 trường, lớp phổ thông cùng hàng loạt lớp bổ túc văn hoá.
Ngay sau khi Hiệp định Paris, đỉnh cao là thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, ngành giáo dục Cà Mau chủ động phương án tiếp quản toàn bộ cơ sở của nguỵ quyền, nhanh chóng ổn định tổ chức để đồng loạt khai giảng năm học đầu tiên của nước Việt Nam độc lập, thống nhất vào tháng 9/1975.

Ngành giáo dục Cà Mau trải qua hành trình đầy gian khó nhưng rất đỗi tự hào. (Ảnh minh hoạ:
Cô, trò Trường tiểu học An Xuyên, phân hiệu 1 Nguyễn Tạo, quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học 2026-2027). Ảnh: TRÚC LINH
Bước tiến đáng tự hào sau giải phóng
Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước 30/4/1975, giáo dục vùng đất cực Nam Tổ quốc bước vào giai đoạn lịch sử mới. Khi Cà Mau và Bạc Liêu hợp nhất vào đầu năm 1976 thành tỉnh Minh Hải, ngành giáo dục phải đồng thời khắc phục hậu quả chiến tranh, xoá mù chữ, phát triển trường lớp và xây dựng đội ngũ nhà giáo.
Vượt lên những khó khăn, thiếu thốn về kinh phí, điều kiện cơ sở vật chất, trường lớp, giáo viên..., nhiều lớp đào tạo cấp tốc được tổ chức; lực lượng giáo viên từ các địa phương khác được huy động, trong đó có hơn 300 giáo viên được ngành giáo dục Tiền Giang hỗ trợ. Sự nỗ lực của các cấp, các ngành, đội ngũ nhà giáo và Nhân dân đã duy trì hoạt động dạy học, đặt nền móng cho sự phát triển của giáo dục Minh Hải.
Ngày 1/1/1997, tỉnh Minh Hải chia tách thành 2 tỉnh: Cà Mau và Bạc Liêu. Từ đó đến năm 2025, giáo dục 2 địa phương tiếp tục phát triển cùng tiến trình đổi mới của đất nước. Mạng lưới trường lớp được củng cố, cơ sở vật chất từng bước cải thiện, đội ngũ giáo viên được chuẩn hoá, công tác phổ cập giáo dục và xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia đạt những bước tiến dài.

Các lãnh đạo tỉnh thực hiện nghi thức khởi công công trình xây dựng 10 trường THPT đạt chuẩn quốc gia tại buổi họp mặt kỷ niệm 44 năm ngày Nhà giáo Việt Nam vừa được tổ chức vào ngày 17/11. Ảnh: TRÚC LINH
Những thành quả ấy là kết tinh của sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ đảng, chính quyền, sự tận tuỵ của các thế hệ nhà giáo, tinh thần vượt khó của học sinh và sự đồng hành của Nhân dân.
Hợp nhất tỉnh mở ra không gian phát triển mới
Từ ngày 1/7/2025, tỉnh Cà Mau mới được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Cà Mau và tỉnh Bạc Liêu. Ðối với giáo dục và đào tạo, đây là cơ hội kế thừa những thành quả, kinh nghiệm và thế mạnh của 2 địa phương, tạo sức mạnh tổng hợp trong phát triển nguồn nhân lực.
Năm học 2025-2026 là năm học đầu tiên ngành giáo dục Cà Mau triển khai nhiệm vụ trong bối cảnh tỉnh mới sau hợp nhất và thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Theo báo cáo tổng kết năm học của Sở Giáo dục và Ðào tạo, toàn tỉnh có 756 đơn vị, trường học, với 12.183 lớp và 393.827 trẻ em, học sinh, học viên; đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên có 26.416 người. Toàn ngành tiếp tục đổi mới công tác quản lý, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao trách nhiệm của các cơ sở giáo dục. Công tác phổ cập giáo dục đạt kết quả tích cực. Tỷ lệ trẻ 6 tuổi vào lớp 1 duy trì ở mức 100%; 100% xã, phường đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 3, THCS mức độ 3 và xoá mù chữ mức độ 2.

Lãnh đạo sở, ngành trao giải cho các em học sinh đoạt giải Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Cà Mau lần thứ I (2025-2026). Ảnh: TRÚC LINH

Hai học sinh Trần Quốc Đạt và Lê Phạm Bảo Duy, lớp 12A10, Trường THPT Cái Nước, giới thiệu dự án “MoonLute AI” - ứng dụng AI hỗ trợ học đàn Kìm Nam Bộ bằng công nghệ nhận diện, phân tích nốt nhạc thời gian thực. Dự án đoạt giải Nhì Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Cà Mau lần thứ I (2025-2026). Ảnh: TRÚC LINH
Ðáng chú ý, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT đạt 98,6%, trong đó có 21 cơ sở giáo dục đạt 100%; điểm trung bình môn Lịch sử xếp thứ 5, môn Ðịa lý và Công nghệ công nghiệp xếp thứ 4 toàn quốc... Kết quả này thể hiện nỗ lực của học sinh, sự tận tâm của giáo viên và trách nhiệm của toàn ngành.
Bước vào năm học 2026-2027, ngành giáo dục sẽ tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm như: quy hoạch mạng lưới trường lớp gắn với dự báo quy mô học sinh; ưu tiên đầu tư những địa bàn khó khăn; tuyển dụng, bố trí và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới.
Cùng với đó, nâng cao chất lượng thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018; thúc đẩy giáo dục STEM/STEAM, tăng cường dạy học ngoại ngữ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo phù hợp trong quản lý, giảng dạy. Ngành cũng xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện; chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống và trách nhiệm công dân; tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội, bảo đảm học sinh được phát triển hài hoà về kiến thức, nhân cách và năng lực.

Học sinh Trường THPT Hồ Thị Kỷ trân trọng cài hoa tri ân cô giáo nhân kỷ niệm 44 năm ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982-20/11/2026). Ảnh: TRÚC LINH
Từ truyền thống vượt khó của những ngày đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh và sau giải phóng đến khát vọng đột phá hôm nay, giáo dục Cà Mau tiếp tục mang trên mình sứ mệnh đào tạo, phát triển nguồn nhân lực để xây dựng quê hương giàu đẹp. Với quyết tâm của các cấp lãnh đạo, sự đồng lòng của đội ngũ nhà giáo và sự chung sức của toàn xã hội, nền giáo dục vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc sẽ tiếp tục phát triển theo hướng chất lượng, hiện đại, nhân văn, đáp ứng yêu cầu của tỉnh và đất nước trong thời kỳ mới.
Nguồn Cà Mau: https://baocamau.vn/tu-hao-giao-duc-ca-mau-a134546.html

