Một góc 20/11

Hôm nay, đúng ngày 20/11, tràn ngập hoa tươi, lời cám ơn dù ngành giáo dục có hẳn một cái công văn yêu cầu các trường không huy động đóng góp của phụ huynh cho ngày vui này.

Nhưng không có đoạn cấm tặng quà như một số người nghĩ sai. Nó là tình cảm, là sự biết ơn mà. Mà nước ta, cái truyền thống "Tôn sư trọng đạo" vẫn còn rất đậm, "không thầy đố mày làm nên" nữa…, có người còn lý giải: từ xưa, ở Việt Nam, những người làm nghề mà bà con cho là cao quý thì được gọi là thầy: Thầy giáo, thầy lang, thầy địa, thầy cúng…

Trước đấy cả tháng, đi bộ thể dục trên quảng trường, tôi đã thấy từng tốp học sinh tập văn nghệ để chuẩn bị diễn trong dịp này. Nói gì thì nói, đã tập, đã diễn… thì đều phải có... kinh phí, ít thì để thuê trang phục, son phấn, nhiều hơn thì thuê người dàn dựng, và còn trăm thứ bà Rằn (Giằng, Rằng…) khác nữa.

Ngày này, hoa bán tràn trên phố, nhất là ở các cổng trường học. Trước cửa nhà tôi là ngôi trường mẫu giáo, trước ngày nhà giáo một hai hôm đã có người mang hoa tới bán từ sáng sớm. Phụ huynh chở con, cháu tới, dừng lại, mua bó hoa, có người ý tứ kẹp cái phong bì mỏng, tặng cô, hoàn toàn tự nguyện chứ không phải theo phong trào hay bị ép buộc.

Lớn hơn, học trò tự đi thăm thầy cô. Nên năm nào giáo viên chủ nhiệm cũng lo thon thót học trò của mình bị tai nạn giao thông, có cô bảo, nửa đêm 20/11 em mới thở phào.

Là nói trên thành phố, những nơi có điều kiện, còn ở vùng sâu vùng xa, nó khác.

Năm 1981 tôi lên Pleiku, và có chuyến công tác đầu tiên đúng ngày 20/11. Là vô tình thôi, chứ không phải chọn ngày ấy để đi. Chúng tôi lên một đồn biên phòng ở huyện Đăk Glei, huyện xa nhất tỉnh Gia Lai Kon Tum ngày ấy.

Từ thị trấn Đăk Glei chúng tôi đi bộ vào đồn. Tôi đi cùng một anh nguyên là chiến sĩ của đồn giờ chuyển ngành làm ở ngành văn hóa. Anh bảo phải đi bộ một ngày thì tới.

Đây là một đoạn tôi ghi ngày ấy về chuyến đi: "Đi được chừng 2 giờ đồng hồ thì bắt đầu thấy... nguy, vì nó không còn đường, mà chỉ là những cheo leo bên dốc bên vực. Tôi con nhà cảnh vẻ từ bé, đi dép chứ không đi đi chân trần được, mà giờ lại chơi đôi sapo dày khự. Anh bạn tụt đưa cho tôi đôi dép rọ còn anh đi chân không. Như thế tôi lại còn đôi sapo tổ bố. Không bỏ vào tay nải được- thực ra nó là cái túi mìn Claymo, tôi xỏ dây rồi... gánh. Một bên là túi mìn, một bên là đôi dép, tay kia chống một cái gậy. Cứ thế dò dẫm đi, cả nửa ngày không gặp ai ngược chiều.

Xê xế trưa, đói lâm nhâm rồi thì... đột ngột hiện ra một thung lũng, có một ngôi nhà tranh. Anh bạn bụm tay hú. Dưới thung lũng 3 bóng áo trắng tí hin nhao ra vẫy rối rít. Chúng tôi đang ở trên đỉnh núi, rừng già, nên cũng phải thêm đến 2 tiếng nữa mới tới cái ngôi nhà ấy.

Thì ra đấy là một ngôi trường, có 3 cô giáo và 1 thầy. Thầy đi dạy ở điểm lẻ, còn 3 cô dạy tại đây. Chao ơi là mừng. Trong 3 cô thì 2 cô người Nghệ, 1 cô Thanh Hóa, đều học xong cấp 3 được tuyển vào đào tạo cấp tốc mấy tháng rồi thả xuống làng dạy. Mục đích có lẽ là để có người Kinh ở đây nhiều hơn là dạy. Các cô bảo ở đây cả tuần mới gặp... người 1 lần, là các anh biên phòng đi qua, còn học trò học xong là về. Tôi hỏi sao không làm trường trong làng, các cô giải thích, trường này của 3 làng, không làng nào chịu làng nào nên họ chia 3, làm trường ở điểm giữa 3 làng, học trò đi bộ từ 5h sáng đến 7h thì tới nơi, học đến chừng 9- 10h thì nghỉ. Mà dạy thì ít, thui thủi thì nhiều vì các lớp rất ít trò, chủ yếu là đi vận động chúng đến lớp ngồi... Cũng may, sau khi biết đấy là trường, và sực nhớ hôm nay 20/11, tôi kịp… hái một bó hoa rừng, và trời ạ, các cô ôm mặt khóc khi được tặng hoa"…

Sau này khi nghe tôi có kể lại chuyện này, tổng biên tập một tờ báo ở Tp.HCM quyết định sẽ tặng quà cho các cô giáo ấy, nhờ tôi kết nối. Nhưng chịu, dù đã nhờ khá đông đồng nghiệp ở Kon Tum tìm giúp. Té ra những trường hợp như thế hồi ấy rất nhiều…

Năm nay, 20/11 vào đúng thứ 6, vẫn học, thứ 7 chủ nhật nghỉ, thứ 3 lại được nghỉ ngày Văn hóa Việt Nam.

Năm nay, 20/11 vào đúng thứ 6, vẫn học, thứ 7 chủ nhật nghỉ, thứ 3 lại được nghỉ ngày Văn hóa Việt Nam.

Và hôm qua, một cô giáo ở một điểm trường vùng sâu nhắn cho tôi: "Hôm nay trường duyệt văn nghệ. Lớp tập cả tháng nay. Ổn rồi. Nay, thuê thợ về đang trang điểm cho học sinh đi diễn, bà phụ huynh tới… đòi con về đi… chăn bò, cầm tay nó lôi về. Em năn nỉ không được. Bà nói phải về đi chăn bò vì bà bận trông con nhỏ. Em bảo: đem bé tới em trông cho. Bà không chịu. Em nói: 2 giờ chiều diễn xong cô chở con gái về đi chăn bò. Bà cũng không chịu. Thế là mất một đứa trong đội văn nghệ đã tập cả tháng nay.

Chưa hết, trưa nay em mua 17 hộp cơm cho học sinh ăn, để kịp trang điểm đi diễn. Hết 600k, tiền túi của em".

Và "phải huy động bí thư kiêm thôn trưởng, phó bí thư kiêm thôn phó đến từng nhà chở học sinh ra lớp để trang điểm cho kịp đi diễn văn nghệ. Vậy mà vẫn có một cháu không tham gia vì mẹ nó không cho đi, bắt ở nhà đi chăn bò. Huhu".

Còn chuyện các thầy cô vùng sâu vùng xa khoe quà hôm nay: hoa rừng, rau, chuối, gà, gạo, trứng… thì nhiều rồi.

Thế hệ chúng tôi, ngày này, cũng lũ lượt đi thăm thầy cô giáo. Hình như hồi ấy được nghỉ hay sao ấy. Rủ nhau lồng nhồng cả bầy đi bộ, sang xã khác, làng khác… quà là quả cam hoặc túm chè xanh nếu nhà có điều kiện, đa phần là đi tay không, với… tấm lòng, tới bữa có khi cô nấu cơm cho cả bọn ăn, gọt cam gọt bưởi đãi học trò.

Năm nay, 20/11 vào đúng thứ 6, vẫn học, thứ 7 chủ nhật nghỉ, thứ 3 lại được nghỉ ngày Văn hóa Việt Nam. Có người thắc mắc: Ngày Văn hóa được nghỉ mà sao ngày nhà giáo không được nghỉ?

Là thấy có cô giáo viết trên Facebook: "Tôi mà là Bộ Trưởng Bộ Giáo Dục thì ngày 20/11, tôi cho giáo viên nghỉ ngơi, không có mít tinh văn nghệ văn gừng gì cho mệt. Thưởng mỗi giáo viên 1 triệu đồng, ở nhà ăn lẩu uống bia". Hihi bạn này… lạc quan quá dù cái bài viết ấy rất nhiều like và còm đồng ý, còn lịch cụ thể của một trường ở Gia Lai tôi biết nó như thế này: Ngày 19 (hôm qua) nghỉ học diễn văn nghệ. Ngày 20 (hôm nay) vẫn học, và 21, tức thứ 7, dạy bù cho ngày 19 diễn văn nghệ. Chủ nhật nghỉ, thứ 2 dạy, thứ 3 lại nghỉ ngày Văn hóa Việt Nam…

Nhưng chính thức thì tôi vừa biết thành phố Đồng Nai đã có nghị quyết tặng mỗi giáo viên một triệu đồng nhân ngày này, không phân biệt trường tư trường công. Tất cả thành phố này có 73 nghìn người được tặng, tương đương 73 tỷ đồng.

Tức là cái ước mong ngày này được thưởng/ tặng 1 triệu đồng của cô giáo kia là có cơ sở.

*Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả

Văn Công Hùng

Nguồn Người Đưa Tin: https://nguoiduatin.vn/mot-goc-20-11-204261119141626473.htm