Liên thông cầu bến đón tàu lớn

Tàu ZIM SHENZHEN vào bến chung giữa Cảng Quốc tế Cái Mép và Cảng Tân Cảng - Cái Mép Thị Vải

Cụm cảng Cái Mép - Thị Vải hiện có 25 cảng đang hoạt động. Nhiều bến container tại Cái Mép - Thị Vải phần lớn được đầu tư với chiều dài cầu tàu khoảng 600m, phù hợp để tiếp nhận đồng thời hai tàu dài khoảng 280m.

Trong khi đó, đội tàu container quốc tế đang chuyển nhanh sang tàu dài từ 350m trở lên nhằm giảm chi phí vận tải, rút ngắn hải trình và hạn chế trung chuyển qua cảng thứ ba. Với cấu trúc bến riêng lẻ, mỗi cảng chỉ có thể tiếp nhận một tàu lớn tại một thời điểm, dẫn tới công suất cầu bến và thiết bị chưa được khai thác hết.

Thỏa thuận giữa CMIT và TCTT cho thấy một hướng xử lý thực tế. Mỗi bên dành 230m cầu cảng liền kề để tạo đoạn bến dùng chung dài 460m; kết hợp phần cầu tàu còn lại, hình thành dải bến liên thông dài 1.200m. Nhờ đó, hai cảng có thể bố trí làm hàng linh hoạt, tiếp nhận đồng thời 3 tàu mẹ cỡ lớn. Tàu ZIM SHENZHEN, dài hơn 335m, đã được hai đơn vị phối hợp bốc dỡ khoảng 3.200 TEU trong gần một ngày, rời bến theo đúng kế hoạch.

Mô hình chia sẻ hạ tầng và liên kết nguồn lực chính là đòn bẩy ngắn nhất để cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải đón đầu cơ hội, theo kịp hướng phát triển của vận tải biển toàn cầu, đồng thời khắc phục tình trạng manh mún, chia cắt vốn đã được đặt ra lâu nay. Hiệu quả thực tế đã rõ, song mô hình này không thể đi đường dài nếu chỉ dựa vào thỏa thuận cơ học giữa các doanh nghiệp.

Để “liên minh bến cảng” phát huy tối đa công năng, cần sớm hoàn thiện khung thể chế đồng bộ. Trước hết, cơ quan quản lý cần đóng vai trò “nhạc trưởng”, sớm triển khai cơ chế thí điểm cho mô hình liên kết cầu bến liền kề.

Bên cạnh đó, ngành hải quan và điều tiết hàng hải cần có quy trình thủ tục đặc thù, quản lý liền mạch dưới một đầu mối để hàng hóa và tàu thuyền qua hai phân bến không bị nghẽn thủ tục. Đồng thời, khung pháp lý phải chuẩn hóa rõ ràng về trách nhiệm dân sự, bảo hiểm và xử lý sự cố giữa các pháp nhân khai thác.