Giữ an toàn đàn vật nuôi
Trước nguy cơ dịch bệnh trên đàn vật nuôi còn tiềm ẩn, Thái Nguyên đang triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống, từ tiêm phòng, giám sát dịch tễ đến xây dựng cơ sở chăn nuôi an toàn sinh học.
Tuy nhiên, thực tế dịch tả lợn châu Phi và tỷ lệ tiêm phòng chưa đồng đều cho thấy nguy cơ vẫn hiện hữu. Chủ động kiểm soát dịch bệnh là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ đàn vật nuôi, duy trì sản xuất và phát triển chăn nuôi bền vững.

Trang trại chăn nuôi trên 40.000 con gà của gia đình anh Nguyễn Hồng Phong, tại xóm Khe Mo 1, xã Đồng Hỷ, thực hiện nghiêm quy trình chăn nuôi an toàn sinh học, nhiều năm không để xảy ra dịch bệnh.
Chủ động phòng bệnh từ trang trại
Với quy mô trên 40.000 con gà, trang trại của anh Nguyễn Hồng Phong tại khu vực Khe Mo 1, xã Văn Hán là một trong những cơ sở chăn nuôi gia cầm khá lớn trên địa bàn.
Từ khi tham gia chăn nuôi gia công cho Công ty CP Chăn nuôi C.P. Việt Nam đến nay, trang trại chưa xảy ra dịch bệnh. Kết quả này có được nhờ tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật, từ lựa chọn con giống, sử dụng thức ăn, chăm sóc đến kiểm soát người và phương tiện ra vào. Công tác vệ sinh, khử trùng và theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi được duy trì thường xuyên, hạn chế nguy cơ mầm bệnh xâm nhập...
Trang trại chăn nuôi lợn nái và lợn con của Công ty TNHH Nam Huế tại phường Đức Xuân là một mô hình chú trọng thực hiện các yêu cầu này. Với đặc thù sản xuất con giống, cơ sở đặc biệt quan tâm đến quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh thú y và kiểm soát dịch bệnh.
Phòng dịch không chỉ bảo vệ đàn lợn hiện có mà còn góp phần bảo đảm chất lượng con giống, hạn chế nguy cơ phát tán mầm bệnh sang các trang trại, hộ chăn nuôi khác.

Chăm sóc, bổ sung dinh dưỡng hợp lý giúp đàn vật nuôi nâng cao sức đề kháng, tăng khả năng chống chịu với dịch bệnh, góp phần bảo đảm an toàn và hiệu quả chăn nuôi.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có trên 1.619 trang trại chăn nuôi, gồm 80 trang trại quy mô lớn, 786 quy mô vừa và 753 quy mô nhỏ. Chăn nuôi theo hình thức trang trại chiếm trên 50% tổng đàn gia súc, gia cầm.
Đáng chú ý, khoảng 400 trang trại đã liên kết với 14 doanh nghiệp theo hình thức liên doanh, gia công, trong đó có C.P. Việt Nam, Dabaco, Japfa và Emivest.
Thông qua các chuỗi liên kết, doanh nghiệp tham gia cung ứng con giống, thức ăn, thuốc thú y, chuyển giao kỹ thuật và tiêu thụ sản phẩm. Mỗi năm, các chuỗi này cung cấp cho thị trường khoảng 60.000 tấn thịt lợn và trên 70.000 tấn thịt gia cầm.
Không chỉ góp phần ổn định sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế, mô hình liên kết còn tạo điều kiện chuẩn hóa quy trình chăn nuôi, kiểm soát chất lượng và phòng, chống dịch bệnh.
Toàn tỉnh hiện có 38 cơ sở được công nhận an toàn dịch bệnh, gồm 23 cơ sở chăn nuôi lợn, 14 cơ sở chăn nuôi gia cầm và 1 cơ sở chăn nuôi trâu, bò. Đây là nền tảng tích cực để phát triển chăn nuôi theo hướng an toàn, bền vững.
Tuy nhiên, những kết quả trên mới phản ánh một phần thực trạng ngành chăn nuôi. Nguy cơ dịch bệnh vẫn hiện hữu, nhất là tại các cơ sở nhỏ lẻ, nơi điều kiện chuồng trại, vệ sinh thú y và khả năng kiểm soát nguồn lây còn hạn chế.
Không chủ quan trước nguy cơ dịch bệnh
Bài học từ những đợt dịch bệnh đã xảy ra trên địa bàn tỉnh cho thấy, chỉ cần một khâu phòng ngừa bị buông lỏng, thiệt hại đối với người chăn nuôi có thể rất lớn. Năm 2025, dịch tả lợn châu Phi diễn biến phức tạp, xảy ra tại 78/92 xã, phường, ảnh hưởng đến 907 thôn, xóm, tổ dân phố, với 4.962 hộ có lợn mắc bệnh.
Tổng số lợn mắc bệnh, chết và buộc tiêu hủy lên tới 35.715 con, tương đương trên 1.701 tấn. Để khắc phục hậu quả, kinh phí hỗ trợ thực hiện công tác phòng, chống dịch bệnh lên tới 26,62 tỷ đồng, trong đó gần 23 tỷ đồng hỗ trợ các chủ vật nuôi có lợn buộc phải tiêu hủy.

Lực lượng thú y viên, cộng tác viên thú y cơ sở chú trọng tiêm phòng vắc xin cho đàn vật nuôi tại các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ.
Theo báo cáo công tác chăn nuôi, thú y, vào giữa tháng 10-2026, tại xã Tràng Xá ghi nhận một số hộ chăn nuôi lợn nhỏ lẻ mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi, với 41 con lợn chết và buộc tiêu hủy, tổng trọng lượng 3.530kg.
Đến nay, dịch bệnh cơ bản được khống chế, các địa phương tiếp tục phối hợp xử lý những ổ dịch nhỏ lẻ theo quy định. Dù số lượng vật nuôi bị ảnh hưởng không lớn so với những đợt dịch trước, diễn biến này tiếp tục cảnh báo nguy cơ phát sinh dịch bệnh trong điều kiện chăn nuôi còn phân tán.
Những con số trên không chỉ phản ánh thiệt hại kinh tế mà còn cho thấy sức ép của dịch bệnh đối với sinh kế người dân, nguồn cung thực phẩm và sự ổn định của ngành chăn nuôi.
Trước tình hình đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với các địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp khoanh vùng, xử lý ổ dịch, vệ sinh, tiêu độc khử trùng, giám sát dịch tễ và hướng dẫn người dân thực hiện quy định về phòng, chống dịch bệnh. Nhờ vậy, tình hình từng bước được kiểm soát, hạn chế nguy cơ lây lan.
Đánh giá của cơ quan chuyên môn cho thấy, các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm chủ yếu xảy ra tại những cơ sở chăn nuôi nhỏ lẻ, chưa bảo đảm điều kiện an toàn sinh học. Một bộ phận người chăn nuôi còn chủ quan, chưa thực hiện đầy đủ việc tiêm phòng, vệ sinh, tiêu độc khử trùng, kiểm soát con giống và hoạt động vận chuyển vật nuôi. Tại một số địa phương, tỷ lệ tiêm phòng vắc xin cho đàn lợn, trâu, bò chưa đạt 80% tổng đàn thuộc diện tiêm.
Hoạt động mua bán, vận chuyển, giết mổ động vật và sản phẩm động vật ở một số nơi chưa được kiểm soát chặt chẽ, làm gia tăng nguy cơ phát sinh, lây lan dịch bệnh. Đây là những hạn chế cần sớm khắc phục nếu muốn kiểm soát dịch bệnh một cách bền vững.
Thực tế cũng cho thấy, sự khác biệt giữa các mô hình sản xuất không chỉ nằm ở quy mô hay vốn đầu tư mà quan trọng hơn là ý thức, trách nhiệm và mức độ tuân thủ quy trình phòng dịch.
Vì vậy, bên cạnh phát triển các trang trại hiện đại, tỉnh cần đặc biệt quan tâm đến khu vực chăn nuôi nông hộ, nơi vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu sản xuất.
Siết chặt phòng dịch, hướng tới chăn nuôi bền vững
Xác định phòng, chống dịch bệnh động vật là nhiệm vụ thường xuyên, UBND tỉnh Thái Nguyên đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương triển khai đồng bộ giải pháp bảo vệ đàn gia súc, gia cầm.
Trên cơ sở chỉ đạo của tỉnh và hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường tăng cường kiểm tra, giám sát dịch bệnh, nhất là tại những địa bàn từng xảy ra dịch, khu vực chăn nuôi tập trung và các hộ có nguy cơ cao.

Cán bộ chuyên môn xã Phú Bình thường xuyên hướng dẫn các hộ chăn nuôi thực hiện vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng trại và các biện pháp phòng, chống dịch bệnh.
Ông Dương Văn Hào, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Ngành xác định giải pháp trọng tâm là phát hiện sớm, xử lý kịp thời, dứt điểm các ổ dịch ngay từ khi mới phát sinh; không để dịch bệnh lây lan trên diện rộng. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân vệ sinh chuồng trại, tiêu độc khử trùng, chăm sóc nâng cao sức đề kháng và tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin theo quy định.
Cùng với giám sát dịch bệnh, công tác kiểm dịch vận chuyển, kiểm soát giết mổ và kinh doanh động vật, sản phẩm động vật được tăng cường nhằm ngăn chặn mầm bệnh lây lan.
Tính đến tháng 11-2026, ngành chức năng đã triển khai tiêm 59.180 liều vắc xin tụ huyết trùng lợn; 15.173 liều lở mồm long móng trâu, bò, dê; 6.326 liều viêm da nổi cục và 13.847 liều tụ huyết trùng trâu, bò.
Theo ông Nguyễn Quốc Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh, phòng chống dịch bệnh phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, trong đó người chăn nuôi giữ vai trò trực tiếp. Bên cạnh tiêm phòng, các cơ sở cần duy trì vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng trại, kiểm soát nguồn con giống và thông báo kịp thời cho cơ quan thú y khi phát hiện vật nuôi có biểu hiện bất thường.

Các ổ dịch phát sinh được lực lượng thú y và chính quyền địa phương kịp thời phát hiện, khoanh vùng, khống chế, không để lây lan ra diện rộng.
Cùng với xây dựng cơ sở, vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh, tỉnh chú trọng phát triển chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp với trang trại, hợp tác xã và hộ chăn nuôi. Qua đó, nâng cao khả năng kiểm soát con giống, thức ăn, quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm.
Theo Quyết định số 292/QĐ-UBND ngày 9/2/2026 của UBND tỉnh về điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Thái Nguyên thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, trên 1.731ha đất được định hướng bố trí cho chăn nuôi tập trung tại những khu vực phù hợp, xa khu dân cư, tạo điều kiện phát triển các trang trại quy mô lớn, hiện đại. Mục tiêu đặt ra là tỷ lệ cơ sở chăn nuôi áp dụng các biện pháp an toàn sinh học, an toàn dịch bệnh đạt trên 75% tổng đàn.
Với quy mô đàn vật nuôi lớn, chăn nuôi ngày càng giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh. Vì vậy, phòng, chống dịch bệnh không chỉ bảo vệ đàn vật nuôi và thành quả sản xuất trước mắt mà còn góp phần ổn định sinh kế, thúc đẩy tăng trưởng.
Chủ động phòng bệnh, kiểm soát dịch bệnh và đổi mới phương thức sản xuất là nền tảng để ngành chăn nuôi Thái Nguyên phát triển an toàn, hiệu quả, bền vững.
KẾT QUẢ TIÊM PHÒNG ĐỢT 2 NĂM 2026
1.376.537 liều vắc xin cúm gia cầm.
62.227 liều vắc xin dịch tả lợn.
56.42 liều vắc xin lở mồm long móng lợn.
20.737 liều vắc xin dại.
Nguồn Thái Nguyên: https://baothainguyen.vn/giu-an-toan-dan-vat-nuoi-6f3e1s9l

