Vẫn còn nhiều khoảng hở

'Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) mới chỉ tập trung vào bất động sản là nhà ở thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Xây dựng, trong khi mảng bất động sản công nghiệp, bất động sản nông nghiệp, dịch vụ định giá trong kinh doanh bất động sản… vẫn vắng bóng'. Với phạm vi điều chỉnh 'bị thiếu hụt' như vậy, theo nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, GS.TSKH ĐẶNG HÙNG VÕ, nếu ban hành sẽ không điều chỉnh được hết mọi hoạt động kinh doanh bất động sản.

Phải tăng vai trò của công chứng

- Một trong những yêu cầu được Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nêu ra tại phiên họp chuyên đề pháp luật tháng 4 vừa qua của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là việc sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản “phải thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng và Nhà nước về kinh doanh bất động sản”. Theo ông, dự thảo Luật đã đáp ứng yêu cầu này như thế nào?

- Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 16.6.2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao (Nghị quyết 18) có đặt ra yêu cầu: “Bổ sung, hoàn thiện các quy định bảo đảm công khai, minh bạch như: công khai giá đất, bắt buộc giao dịch qua các sàn giao dịch, thanh toán qua ngân hàng, không dùng tiền mặt; xử lý nghiêm các vi phạm...”. Ở đây, có hai ý cần phân tích.

Một là, về thanh toán qua ngân hàng. Chúng ta phải làm đến cùng, bởi nếu không sẽ có tình trạng giao dịch chỉ chuyển một số tiền nào đó qua ngân hàng, còn lại thanh toán bằng tiền mặt. Tuy nhiên, dự thảo Luật chưa giải quyết được vấn đề này để buộc tất cả giao dịch phải được thanh toán qua ngân hàng.

Hai là, về sàn giao dịch. Dự thảo yêu cầu các dự án phải giao dịch hoàn toàn qua sàn mà không cần xác nhận về mặt pháp lý của công chứng. Tôi cho rằng, đây là sai lầm. Luật pháp phải bảo đảm tính pháp lý của một hợp đồng giao dịch!

- Vì sao ông lại cho rằng việc yêu cầu các dự án phải giao dịch hoàn toàn qua sàn mà không cần xác nhận về mặt pháp lý của công chứng là một sai lầm?

- Về luật pháp, hệ thống của Anh - Hoa Kỳ sử dụng luật sư, còn hệ thống của Pháp thì sử dụng công chứng. Hai vai trò này tương đương nhau, chỉ là theo thói quen của mỗi nước để sử dụng hệ thống đã được lựa chọn. Tại Việt Nam, chúng ta đã lựa chọn công chứng từ 20 năm nay. Như vậy, việc xác nhận tính pháp lý của một hợp đồng và có thể còn nhiều yếu tố khác nữa cần cố định giao cho công chứng và công chứng phải bảo đảm nhận nhiệm vụ này, kể cả công khai về giá, thậm chí trong trường hợp cần thiết còn phải định giá lại bất động sản đưa vào giao dịch. Còn sàn giao dịch chỉ là doanh nghiệp bảo đảm về thông tin có lợi cho cả bên bán và bên mua.

Cần lưu ý rằng, đích của Nghị quyết 18 là phải công khai, minh bạch trong mọi giao dịch bất động sản, trong đó có ý nghĩa chống rửa tiền. Nghị quyết chỉ yêu cầu giao dịch qua sàn với ý nghĩa công khai, không nói gì về vai trò của công chứng. Song, ở đây, không thể "lấy cái nọ để bỏ cái kia", vì cả công chứng và sàn giao dịch đều có ý nghĩa riêng. Hơn nữa, công chứng cũng đóng góp vào công khai, minh bạch cho giao dịch bất động sản, bởi các thông tin, kể cả hợp đồng giao dịch đều công khai trên hệ thống điện tử của công chứng. Sự công khai, minh bạch trên mạng của công chứng thậm chí còn hiệu lực cao hơn sàn giao dịch.

Ý nghĩa của công chứng hoàn toàn khác với sàn giao dịch. Do đó, dự thảo Luật phải làm rõ những việc này; phải tăng vai trò của công chứng để nó chịu trách nhiệm về rất nhiều thứ, trong đó ít nhất là bảo đảm pháp lý cho giao dịch.

Từ những phân tích trên, rõ ràng dự thảo Luật đã chưa đáp ứng được yêu cầu "phải thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về kinh doanh bất động sản".

Xây dựng hệ thống đăng ký bất động sản hoàn chỉnh

- Cũng tại phiên họp chuyên đề pháp luật tháng 4, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ lưu ý, dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) sẽ trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu nên nếu không xác định đúng các định hướng lớn thì khó mà "xuôi chèo mát mái". Theo ông, đâu là những định hướng lớn cần xác định?

- Tôi rất tán thành với quan điểm này của Chủ tịch Quốc hội. Về các định hướng lớn, theo tôi, đó là phải xác định rõ thế nào là kinh doanh phù hợp pháp luật và thế nào là kinh doanh không phù hợp mà phải đưa vào thị trường phi chính thức? Bên cạnh đó là câu chuyện "phân lô bán nền". Từ năm 2004, chúng ta đã cấm bán đất nền, nhưng sau đó mở rộng dần và đây là phân khúc gây sốt giá rất cao. Hiện, thị trường có biểu hiện rơi vào suy thoái, thì đất nền gần như... rơi tự do. Vậy có cho kinh doanh đất nền không?

Một định hướng khác nữa là ở các nước phân biệt rất rõ đất công và đất tư. Đất tư mà “sốt” thì Nhà nước sẽ bỏ đất công ra làm giảm “sốt”, ngược lại khi thị trường suy thoái, Nhà nước sẽ bỏ tiền ra mua để tăng quỹ đất công. Điều này tổ chức phát triển quỹ đất có thể làm được. Vậy chúng ta có làm như thế không? Đó là những định hướng lớn mà Ban soạn thảo cần xem xét.

- Việc sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản lần này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thị trường phát triển lành mạnh, bền vững. Thiết kế quy định như trong dự thảo hiện nay có bảo đảm được điều này?

- Luật này sẽ có tác động tới toàn bộ thị trường bất động sản. Tuy nhiên, tôi cho rằng, hiện vẫn còn nhiều khoảng hở. Nội dung trong dự thảo mới chỉ tập trung vào bất động sản là nhà ở thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Xây dựng, trong khi mảng bất động sản công nghiệp, bất động sản nông nghiệp, bất động sản kinh doanh du lịch, dịch vụ định giá vốn rất quan trọng trong kinh doanh bất động sản… vẫn vắng bóng. Như vậy, phạm vi điều chỉnh bị thiếu hụt. Nếu ban hành, Luật sẽ không điều chỉnh được hết mọi hoạt động kinh doanh bất động sản.

- Luật Kinh doanh bất động sản là luật theo nguyên tắc thị trường, song vẫn cần có vai trò quản lý của Nhà nước để bảo đảm thị trường phát triển lành mạnh. Theo ông, đâu là vấn đề mà Nhà nước phải quản lý chặt?

- Chuyện quan trọng nhất mà Nhà nước phải quản lý là nắm chặt được các giao dịch trên thị trường từ khi tạo lập bất động sản cho đến khi giao dịch mua bán. Muốn vậy, phải có hệ thống đăng ký bất động sản khi tạo lập cũng như khi giao dịch. Thực tế, năm 2009, Quốc hội đã giao Bộ Tài nguyên và Môi trường phải xây dựng hệ thống thống nhất về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, nhưng nói thật là Bộ chưa hoàn thành tốt, chủ yếu vẫn là đăng ký đất đai, còn đăng ký tài sản gắn liền với đất hiện vẫn để trống. Do đó, cần nhanh chóng xây dựng hệ thống này, bởi khi đó Nhà nước sẽ biết được thị trường hiện ra sao, chênh lệch cung cầu thế nào, cung thừa hay thiếu - là những yếu tố tác động trực tiếp tới kinh tế vĩ mô. Còn lại, hãy để thị trường vận hành.

- Xin cảm ơn ông!

Đan Thanh thực hiện

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân: https://daibieunhandan.vn/quoc-hoi-va-cu-tri/van-con-nhieu-khoang-ho-i324209/