Trở lại Bản Mo
Từng là một trong những bản xa xôi, khó khăn nhất của xã Xuân Hòa, Bản Mo nay đã đổi thay nhờ được Nhà nước quan tâm đầu tư. Đường bê tông, điện lưới, sóng điện thoại lần lượt về bản, giúp bà con đi lại, mua bán thuận tiện, có thêm điều kiện học hỏi cách làm ăn. Trở lại Bản Mo sau nhiều năm, chúng tôi chứng kiến con đường từ Tỉnh lộ 160 đang được mở rộng, đi qua các khu dân cư, nối tới tận nương quế, nương chuối trên sườn núi.
Nhường đồi quế cho đường lên bản
Biết chúng tôi dự định trở lại Bản Mo, Chủ tịch UBND xã Xuân Hòa - Nguyễn Văn Long hồ hởi bảo cố gắng lên đúng dịp này bởi xã đang nâng cấp, mở rộng tuyến đường, không khí trong bản vui lắm.
100% hộ dân đã đồng thuận hiến đất nên xã đôn đốc đơn vị thi công đẩy nhanh tiến độ. “Người dân đồng thuận rồi thì mình phải triển khai nhanh để không phụ lòng bà con”, anh Long nói.

Người dân hiến đất, đốn hạ cây quế nhường đất mở đường.
Rời trung tâm xã Xuân Hòa, chúng tôi ngược Tỉnh lộ 160 hơn 5 km rồi rẽ vào đường bê tông nối từ Bản Nhàm lên Bản Mo. Đường lên cao dần, men qua trập trùng đồi quế xanh ngắt, hết một khúc cua lại thấy màu xanh nối sang sườn đồi bên kia.
Xen giữa những vạt quế xanh là nền đường vừa mở, còn đỏ màu đất mới. Đứng chờ chiếc máy xúc san gạt, mở rộng nền đường, chúng tôi gặp lại nhiều gương mặt quen thuộc từ những lần đến Bản Mo trước. Bà con rôm rả kể về tuyến đường đang được mở rộng gấp đôi so với trước.

Đường lên Bản Mo đang được mở rộng.
Vùng đất quanh Bản Mo được ví là thủ phủ quế của Xuân Hòa. Hơn 30 năm trước, bà con học hỏi kinh nghiệm trồng quế ở Văn Yên rồi đưa cây về trồng trên đất quê mình. Hợp đất, hợp khí hậu, quế lớn dần trên các sườn đồi, trở thành nguồn thu của nhiều gia đình.
Với người dân nơi đây, mỗi đồi quế là tài sản được vun trồng bằng bao mồ hôi, công sức. Ấy vậy mà hôm nay, trên đường vào bản, chúng tôi gặp bà con tự nguyện đốn quế chưa đến tuổi thu hoạch để nhường đất mở đường.
Nhìn những gốc quế ba, bốn năm tuổi ngổn ngang bên đường, chúng tôi mới thấy phần đất bà con nhường đã được chăm chút qua bao mùa.
Anh Nguyễn Văn Long - Chủ tịch UBND xã Xuân Hòa chia sẻ: "Cây quế thường phải đến bảy, tám năm mới thu hoạch được giá, khi ấy lượng tinh dầu cao hơn, vỏ cũng đủ độ dày theo yêu cầu của các cơ sở thu mua. Đốn sớm, bà con chỉ tận dụng được đôi chút.
Gia đình ông Ma Seo Chùa là một trong những hộ đi đầu trong việc hiến đất mở đường. Đồi quế nhà ông chạy dọc hai bên tuyến gần 500m, bởi vậy khi mở rộng đường, gia đình phải chặt gần 1.000 cây.
Ông tiếc lắm, bởi đó là công vun trồng mấy năm và cũng là khoản thu cả nhà đang trông đợi. Nhưng nhìn nền đường đã mở rộng qua khu đồi, ông hình dung chỉ nay mai thôi, xe tải có thể lên tận chân đồi chở quế, chở chuối. Lâu nay, cứ đến vụ, xe lớn phải chờ ở đầu bản, còn nông sản trên đồi phải đưa xuống bằng xe nhỏ rồi bốc sang xe lớn.

Sự đồng thuận của người dân góp phần đẩy nhanh tiến độ thi công tuyến đường.
Ông Chùa tính toán xe lớn lên được thì bớt một lượt bốc dỡ, tiền cước giảm, bà con cũng có thêm cơ hội bán được giá. Nghĩ đến chuyện ấy, ngày nào ông cũng ra xem đơn vị thi công đào, đắp nền đường, rồi cùng cán bộ xã vận động các hộ lân cận nhường đất.
Ông Hầu Mìn Phủ, Trưởng ban Công tác Mặt trận Bản Mo, kể: Khi xã công bố chủ trương mở đường theo phương châm “Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ”, bà con đều hưởng ứng. Theo ông Phủ, ai cũng thấy Bản Mo có được sự đổi thay hôm nay là nhờ đường giao thông, muốn việc làm ăn phát triển thì đường lên bản cũng phải rộng hơn.
Cùng với gia đình ông Chùa, có 148 hộ hiến đất để nâng cấp, mở rộng 12,8km đường nối các bản lên Bản Mo, trong đó riêng Bản Mo có 80 hộ. Ông Lý Văn Bụ, Trưởng Bản Mo chia sẻ: Ngay khi công bố triển khai, các hộ trong bản đã đồng thuận. Đường qua đất nhà ai, cần mở rộng đến đâu, hộ đó bàn giao đất đến đấy.
Có hộ dân đất chạy dọc tuyến 300m - 500m, vẫn sẵn sàng đốn cây, thu dọn hoa màu để đơn vị thi công vào làm. Có đoạn taluy cao hoặc phải nắn cua, phạm vi thi công rộng cả chục mét, phần đất nhường thêm cũng nhiều hơn.
Theo thiết kế, mặt đường bê tông sẽ được mở rộng từ 3m lên 5m, nền đường mở rộng gần 7m. Bà con bàn giao mặt bằng đến đâu, đơn vị thi công triển khai đến đó. Chưa đầy hai tháng sau khi khởi công, nhiều đoạn đã mở xong nền và chuyển sang thi công mặt đường.
Đường lớn đã mở
Ngắm con đường lên bản đang mở rộng, ông Ma Văn Lừ, người có uy tín trong bản, thấy tầm mắt cũng như thoáng ra. Ngày trước, bà con mong có đường xuống xã cho đỡ vất vả. Nay nhìn con đường đang mở tới tận chân đồi, ông đã nghĩ đến chuyện đưa xe vào chở quế, chở chuối và tính chuyện làm ăn xa hơn.
Ông Lừ là một trong những người đầu tiên từ Nàn Sín (huyện Si Ma Cai cũ nay thuộc xã Sín Chéng) về đây sinh sống vào thập niên 1980. Ông kể, ngày ấy ở Nàn Sín thiếu nước, thiếu đất sản xuất, một số hộ rủ nhau đi tìm nơi ở mới. Đi bộ hai ngày hai đêm mới tới Bản Mo, thấy đất đai màu mỡ, họ dựng lều ở tạm. Ông Lừ đem hạt ngô mang theo gieo thử, thấy ngô nảy mầm, lên xanh tốt mới quyết định ở lại.


Các mô hình phát triển kinh tế góp phần nâng cao đời sống người dân Bản Mo.
Đất có thể trồng ngô, lo được cái ăn nhưng ngặt nỗi đường xuống trung tâm xã khi ấy chỉ là lối mòn. Ông Lừ bảo đi lại hằng ngày vất vả đã đành, lo nhất là lúc trong bản có người đau ốm mà đưa xuống bệnh viện không kịp.
Trong gần 20 năm làm trưởng bản, ông đã vận động bà con góp sức mở đường từ Bản Mo xuống trục chính của xã. Đến năm 2013, trong đợt đầu triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới, tuyến đường ấy được đổ bê tông.
Có đường bê tông, bà con đưa nông sản đi bán, chở hàng hóa về bản thuận tiện hơn. Năm 2019, điện lưới quốc gia chính thức về Bản Mo. Có điện, có sóng viễn thông, bà con thêm điều kiện tiếp cận thông tin, học hỏi kỹ thuật và áp dụng vào sản xuất.
Ở Bản Mo, nhiều hộ đã chuyển một phần đất trồng ngô, cấy lúa một vụ sang trồng chuối theo tiêu chuẩn VietGAP, gắn với liên kết tiêu thụ. Gia đình chị Lùng Quán Sín khi tham gia mô hình được hỗ trợ giống, phân bón và tập huấn kỹ thuật.
Học ở lớp tập huấn, chị còn hỏi thêm kinh nghiệm chăm sóc chuối của các hộ lân cận, tìm hiểu qua các phương tiện thông tin rồi áp dụng vào vườn nhà. Đến cuối năm 2025, gia đình chị đã chuyển gần 1ha sang trồng chuối, có nguồn thu ổn định.


Hệ thống giao thông được kết nối giúp bà con thuận lợi hơn trong vận chuyển, tiêu thụ nông sản.
Mô hình trồng chuối ở Bản Mo bắt đầu từ năm 2023 với vài hộ tham gia. Đến nay, hàng chục hộ trong khu vực đã trồng hơn 90ha. Bà con bố trí hai lứa trồng cách nhau khoảng hai tháng để có một đợt thu trái vụ và một đợt thu vào cận Tết.
Trưởng bản Lý Văn Bụ cho biết đã có thương lái đến đặt cọc mua cả vườn, song bà con vẫn muốn đợi gần Tết với hy vọng bán được giá hơn. Khi đã tính được lúc nào thu hoạch, bán cho ai, bà con cũng mong xe vào được tận vườn để bớt công chở hàng xuống đầu bản.
Từ chuyện đưa xe tải lên tận vườn chuối trên sườn đồi, ông Hầu Mìn Phủ, Trưởng ban Công tác Mặt trận Bản Mo, nhớ lại thuở cả bản chỉ có một lối lên. Nay đã có ba hướng qua Bản Nhàm, Xóm Thượng và Bản Kẹm, cùng kết nối với tỉnh lộ 160. Đường về trung tâm xã đã thuận tiện hơn, còn với bà con có quế, có chuối trên đồi, điều mong nhất lúc này là đường đủ rộng cho xe tải vào tận khu sản xuất.

Ở Bản Mo, những ngôi nhà khang trang được xây dựng ngày càng nhiều.
Chủ tịch UBND xã Xuân Hòa - Nguyễn Văn Long chia sẻ tư duy làm ăn của bà con đã thay đổi, quế, chuối và cây ăn quả dần hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung, đòi hỏi đường vận chuyển rộng hơn. Trước yêu cầu đó, cấp ủy, chính quyền xã chủ trương ưu tiên nguồn lực đầu tư nâng cấp, mở rộng các tuyến đường kết nối lên Bản Mo, tạo điều kiện cho bà con phát triển kinh tế.
Chủ trương hợp với mong mỏi của người dân nên được bà con đồng tình, tự nguyện hiến đất, bàn giao mặt bằng. Cùng với mở đường vào các khu sản xuất, xã sẽ tiếp tục vận động doanh nghiệp, hợp tác xã liên kết đầu tư, thu mua nông sản cho bà con.
Chiều muộn, nhìn từ Bản Mo xuống, con đường bê tông uốn lượn qua đồi quế, men theo vườn chuối trên sườn núi rồi dẫn về trung tâm xã Xuân Hòa. Giữa màu xanh trải dài, nền đường vừa mở còn đỏ màu đất mới. Bản Mo vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng con đường đang rộng dần, vươn tới tận các khu sản xuất, mở thêm cơ hội làm ăn cho bà con.
Nguồn Lào Cai: https://baolaocai.vn/tro-lai-ban-mo-post914765.html
