'Lý thuyết chiến thắng' và lằn ranh đỏ

Tư lệnh tối cao lực lượng đồng minh NATO tại châu Âu, Đại tướng Không quân Mỹ Alexus Grynkewich, phát biểu tại Diễn đàn An ninh Warsaw (Ba Lan) ngày 12/10. (Nguồn: Getty Images)

Các thông điệp được đưa ra tại Diễn đàn nhấn mạnh quyết tâm củng cố năng lực răn đe và phòng thủ của NATO, đồng thời đặt ra bài toán nan giải: Làm thế nào để Nga và NATO có thể cân bằng lợi ích chiến lược và không để những tính toán xung đột đi quá xa?

Tại Warsaw, tướng Grynkewich khẳng định NATO sẽ chiến đấu nếu một nước thành viên bị tấn công, đồng thời trình bày khái niệm mà ông gọi là “lý thuyết chiến thắng” của liên minh. Thay vì chỉ cam kết trả đũa, NATO sẽ tìm cách chặn đứng đà tiến quân và vô hiệu hóa các hệ thống duy trì cuộc tấn công. Theo Reuters, ông nhấn mạnh mục tiêu là khiến bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào một nước thành viên cũng trở nên “hoàn toàn vô ích”.

Lý thuyết này gồm 3 bước: “Chặn đứng, Bẻ gãy đà tiến công và Đánh tan” (Block, Blunt, Break). NATO trước hết ngăn đối phương nhanh chóng chiếm giữ lãnh thổ, sau đó làm suy giảm khả năng tiến công và ngăn đối phương tiếp tục tiến quân. Nếu cuộc tấn công tiếp diễn, mục tiêu sẽ mở rộng sang lực lượng và các hệ thống hỗ trợ, nhằm duy trì hoạt động tác chiến của đối phương. Đây là khái niệm định hướng về cách thức phòng thủ và răn đe, không đồng nghĩa với việc NATO công bố một kế hoạch tác chiến chi tiết cho một cuộc xung đột cụ thể.

Dù không trực tiếp nêu tên Nga, thông điệp được đưa ra trong bối cảnh NATO xác định Moscow là mối đe dọa đáng kể và trực tiếp nhất đối với an ninh của các nước thành viên, theo Khái niệm Chiến lược năm 2022 của liên minh. Điểm mới trong thông điệp của tướng Grynkewich là làm rõ cách thức NATO biến cam kết phòng thủ tập thể thành những hành động cụ thể. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh xung đột không phải là điều “cận kề hoặc không thể tránh khỏi”, đồng thời cho rằng sự chuẩn bị và liên lạc cởi mở có thể góp phần ngăn chặn xung đột leo thang. Điều này cho thấy NATO vừa muốn củng cố niềm tin của các đồng minh vào năng lực phòng thủ, vừa tìm cách thuyết phục đối phương rằng một cuộc tấn công sẽ không đạt được mục tiêu.

Trong các tính toán này, xung đột Nga - Ukraine vẫn giữ vai trò trung tâm. Trong bài phân tích công bố ngày 18/9/2026, chuyên gia Marek Menkiszak thuộc Trung tâm Nghiên cứu Phương Đông (OSW) của Ba Lan nhận định rằng Moscow muốn buộc Ukraine phải khuất phục, đồng thời gây sức ép và làm suy yếu sự ủng hộ của châu Âu đối với Kiev. Đây là đánh giá của chuyên gia về mục tiêu chiến lược của Nga, song cũng phản ánh mối quan ngại ngày càng lớn tại châu Âu về mối liên hệ giữa mặt trận tại Ukraine và an ninh của NATO.

Trong khi xung đột chưa có dấu hiệu kết thúc, Ukraine phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn về nhân lực và khả năng duy trì năng lực chiến đấu. AP ngày 8/10 dẫn các đánh giá cho thấy tình trạng thiếu quân khiến nhiều đơn vị khó luân chuyển lực lượng ở tiền tuyến, làm gia tăng gánh nặng của cuộc xung đột kéo dài.

Thế khó của Kiev không chỉ là giữ vững phòng tuyến mà còn phải duy trì nguồn lực chiến đấu và sự hỗ trợ của phương Tây, trong khi triển vọng ngoại giao vẫn mong manh. Nếu sự hỗ trợ dành cho Ukraine suy giảm hoặc Moscow nhận thấy phương Tây thiếu thống nhất, sức ép đối với Kiev có thể gia tăng, kéo theo những thách thức mới đối với an ninh châu Âu.

Thông điệp từ Warsaw vì thế không đơn thuần là lời cảnh báo nhằm vào Moscow, mà là nỗ lực xác lập các điều kiện để ngăn xung đột lan rộng. Hiệu quả răn đe sẽ phụ thuộc không chỉ vào kế hoạch tác chiến mà còn vào sự đoàn kết của các đồng minh, năng lực quốc phòng dài hạn và khả năng quản lý khủng hoảng. Đồng thời, cách các bên diễn giải ý định và hành động của nhau cũng có thể ảnh hưởng đến nguy cơ tính toán sai. Bài toán của NATO không chỉ là chứng minh liên minh đủ sức đánh bại một cuộc tấn công, mà còn là bảo đảm sức răn đe ấy góp phần ngăn chặn chiến tranh, thay vì đẩy các bên vào một vòng xoáy leo thang khó kiểm soát.