Luật Điện lực thay đổi những gì?
Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Luật tháo điểm nghẽn đầu tư nguồn, lưới điện, đổi mới cơ chế giá điện...chính thức có hiệu lực từ ngày 01/6/2027.
Luật gồm 03 điều. Điều 1 có 35 khoản sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ quy định của Luật Điện lực số 61/2024/QH15; Điều 2 quy định hiệu lực thi hành; Điều 3 có 12 khoản chuyển tiếp. Nội dung sửa đổi chia thành bảy nhóm.


Gỡ nút thắt đầu tư nguồn và lưới điện
Thủ tục đầu tư được rút ngắn theo hướng một số dự án điện lực thuộc chương trình, dự án thực hiện quy hoạch đã phê duyệt không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư mà chuyển sang thủ tục chấp thuận nhà đầu tư. Với dự án, công trình điện lực cấp bách, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt danh mục, việc đầu tư xây dựng thực hiện theo pháp luật về xây dựng.
Điểm giải quyết đúng nỗi lo của nhà đầu tư là hợp đồng mua bán điện. Khi đấu thầu lấy giá điện và thời hạn hợp đồng làm tiêu chuẩn đánh giá, bên mua điện có trách nhiệm giao kết hợp đồng với nhà đầu tư trúng thầu trên cơ sở giá điện, thời hạn hợp đồng trong hồ sơ dự thầu, "không được đàm phán lại làm thay đổi kết quả lựa chọn nhà đầu tư". Tại phiên thảo luận ngày 03/11, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết quy định này nhằm "tránh tình trạng thời gian đàm phán kéo dài". Nút thắt ấy có thật: theo Bộ Công Thương, tới tháng 9/2026 vẫn còn 46 dự án điện tái tạo chuyển tiếp chưa chốt giá chính thức.
Luật cũng mở dự án lưới điện truyền tải cho phương thức đối tác công tư để thu hút nguồn lực xã hội, trong khi Nhà nước vẫn độc quyền ở lưới điện truyền tải quan trọng theo danh mục Thủ tướng Chính phủ quyết định.
Chia sẻ rủi ro, không đẩy hết sang Nhà nước
Với điện khí LNG, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết Quy hoạch điện VIII có 18 dự án điện LNG nhưng triển khai thực tế khá khó khăn. Luật định nghĩa giá công suất là giá thanh toán cho khả năng sẵn sàng phát điện, sẵn sàng cung cấp dịch vụ truyền tải hoặc công suất của hệ thống lưu trữ điện, nhằm bảo đảm an ninh cung cấp điện và thu hồi chi phí đầu tư cố định của dự án.
Song cơ chế hỗ trợ phải đi đôi với trách nhiệm chia sẻ rủi ro. Giải trình tại phiên thảo luận ở hội trường Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực chiều 3/11/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh: “Không thể tất cả những rủi ro trong quá trình đầu tư lại được chuyển sang phía Nhà nước và cuối cùng tính vào chi phí của người dân”.
Tinh thần ấy được luật hóa, nguyên tắc về giá điện được sửa theo hướng Nhà nước "tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế đầu tư phát triển điện lực thu hồi đầy đủ chi phí đầu tư, chi phí tài chính, chi phí vận hành hợp lý và có mức lợi nhuận hợp lý của từng loại hình dự án điện lực". Trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội thì Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý.
Mở đường cho năng lượng mới
Luật đặt khung pháp lý cho thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC), chứng nhận điện tử xác nhận thuộc tính năng lượng tái tạo của 01 MWh điện năng. Chứng chỉ là tài sản của tổ chức, cá nhân được cấp, giao dịch theo cơ chế thị trường, có thể dùng độc lập với hoạt động mua bán điện và được liên thông với thị trường quốc tế theo điều ước quốc tế hoặc quy định của Chính phủ. Hệ thống lưu trữ điện có giá công suất, giá dịch vụ lưu trữ điện riêng.
Điện gió ngoài khơi được hưởng cơ chế, chính sách đột phá; điện rác có cơ chế đặc thù. Nhà nước vẫn độc quyền đầu tư xây dựng, vận hành nhà máy điện hạt nhân, trừ nhà máy điện hạt nhân sử dụng công nghệ lò phản ứng hạt nhân mô đun nhỏ.
Giá điện theo thị trường, đi theo lộ trình
Nhóm giá điện được đại biểu và cử tri quan tâm nhiều nhất. Luật khẳng định giá điện được hình thành theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với cấp độ phát triển thị trường điện cạnh tranh. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt "giá điện phải phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, vận hành theo cơ chế thị trường".
Giá điện theo giờ cho hộ gia đình không áp dụng ngay. Theo điểm c khoản 3 Điều 50 được sửa đổi, Bộ Công Thương trình Thủ tướng Chính phủ quyết định "lộ trình cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện, bao gồm giá bán lẻ điện có nhiều thành phần mà trong đó có tối thiểu 02 thành phần" và "lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường cho nhóm khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép".
Bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng chưa tham gia thị trường bán lẻ điện cạnh tranh được xóa bỏ từng bước, theo lộ trình do Bộ Công Thương trình Thủ tướng Chính phủ quyết định. "Chúng ta phải đánh giá một cách rất kỹ lưỡng cho từng nhóm đối tượng, cho từng vùng miền", Bộ trưởng nói.
Căn cứ cấp độ thị trường điện và lộ trình nêu trên, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ban hành khung giá bán buôn, giá bán buôn và biểu giá bán lẻ điện; đồng thời phê duyệt khung giá phát điện cho từng loại hình nguồn điện. Kinh phí lập, thẩm định khung giá được bố trí từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác.
Các khoản chi phí chưa được tính toán, bù đắp đầy đủ trong giá bán lẻ điện bình quân phải được đơn vị kiểm toán độc lập kiểm toán.
Nguồn Đại Đoàn Kết: https://daidoanket.vn/luat-dien-luc-thay-doi-nhung-gi.html
