Củng cố 'nền móng' chăm sóc sức khỏe Nhân dân

Đoàn giám sát của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát làm việc với UBND thành phố Hà Nội. Ảnh: Đắc Trường

Đây là những vấn đề được Đoàn giám sát chuyên đề Ủy ban Dân nguyện và Giám sát chỉ rõ tại buổi làm việc với UBND thành phố Hà Nội về giải quyết kiến nghị của cử tri liên quan đến bảo đảm nhân lực y tế, nâng cao chất lượng hoạt động của trạm y tế cấp xã trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Nhân lực tăng nhưng chất lượng chưa đồng đều

Báo cáo với Đoàn giám sát, Giám đốc Sở Y tế Nguyễn Trọng Diện cho biết, sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, toàn bộ nhân lực của các trung tâm y tế được chuyển về các trạm y tế xã, phường. Nếu trước khi sắp xếp, hệ thống trạm y tế có khoảng 4.700 nhân viên thì hiện đã tăng lên 8.094 người. Số trạm y tế được tổ chức lại từ 579 xuống còn 126 trạm. Bình quân mỗi trạm hiện có khoảng 64 cán bộ, nhân viên y tế; trong đó, trung bình 9 bác sĩ.

Tuy nhiên, tăng số lượng chưa đồng nghĩa với việc bài toán nhân lực đã được giải quyết căn cơ. Đã có 23 kiến nghị của cử tri tập trung vào 4 nhóm vấn đề: thiếu nhân lực, nhất là bác sĩ tại tuyến xã, phường; cơ chế tiền lương, phụ cấp và thu hút nhân lực; bố trí, điều động, luân phiên cán bộ; cùng các cơ chế về mua sắm, thanh toán bảo hiểm y tế và chuyển đổi số tại y tế cơ sở.

Đáng chú ý, giai đoạn 2025-2026, toàn ngành ghi nhận hơn 400 nhân viên nghỉ hưu, thôi việc hoặc chuyển sang khu vực y tế tư nhân, trong khi công tác tuyển dụng còn gặp khó khăn. Cùng với việc tiếp nhận các nhiệm vụ của trung tâm y tế trước đây, trạm y tế xã, phường còn đảm nhận thêm nhiều nhiệm vụ mới, kéo theo nhu cầu nhân lực ngày càng cao.

Tại buổi làm việc, các thành viên Đoàn giám sát lưu ý, dù tỷ lệ 100% trạm y tế có bác sĩ làm việc thường xuyên được duy trì nhưng chưa phản ánh đầy đủ chất lượng nhân lực. Số lượng tuyển dụng tăng song số người nghỉ việc vẫn cao.

Chỉ rõ sự phân bổ nhân lực chưa đồng đều sau khi chuyển các trạm y tế về trực thuộc UBND xã, phường, các ý kiến cũng nhấn mạnh, Hà Nội cần có giải pháp điều tiết nhân lực quyết liệt, đáp ứng yêu cầu tại Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Cùng với đó, cũng cần tính toán lại mạng lưới y tế phù hợp với quy mô dân số, tính chất phục vụ và các cấp khám, chữa bệnh từ ban đầu đến chuyên sâu.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà phát biểu tại cuộc làm việc với UBND thành phố Hà Nội. Ảnh: Đắc Trường

Đoàn giám sát lưu ý, việc điều động bác sĩ từ tuyến trên về trạm y tế phải được tính toán đồng bộ về cơ chế phối hợp, tài chính và khả năng thanh toán bảo hiểm y tế. Đầu tư cho y tế cơ sở cần gắn với nguồn lực vận hành, tránh tình trạng có cơ sở vật chất nhưng thiếu nhân lực để khai thác hiệu quả. Về công tác đào tạo, nên ưu tiên đào tạo tại chỗ, chủ động liên kết với các cơ sở đào tạo; đồng thời, mở rộng phạm vi hoạt động của bác sĩ gia đình, bác sĩ y học dự phòng và đẩy mạnh khám, chữa bệnh từ xa.

Đặt y tế cơ sở làm nền tảng

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà nhấn mạnh, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh, lấy y tế cơ sở và y tế dự phòng làm nền tảng của hệ thống y tế quốc gia. Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các trạm y tế phải đủ điều kiện thực hiện nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu; đội ngũ cán bộ phải có trình độ chuyên môn, được bố trí hợp lý và có chế độ đãi ngộ phù hợp để yên tâm gắn bó lâu dài.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cũng đề nghị, thành phố sớm xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật đối với các dịch vụ y tế dự phòng, làm cơ sở xây dựng đơn giá đặt hàng, giao nhiệm vụ cho các trạm y tế; đồng thời, chủ động khai thác các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026 để đào tạo nhân lực y tế tại chỗ, tăng cường liên kết với các cơ sở đào tạo trên địa bàn.

Tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Đoàn giám sát, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết: xác định mục tiêu tạo chuyển biến thực chất trong hoạt động của hệ thống y tế cơ sở, thành phố sẽ chỉ đạo Sở Y tế, Sở Nội vụ và UBND các xã, phường khẩn trương rà soát nhu cầu nhân lực tại từng trạm y tế dựa trên quy mô dân số, khối lượng công việc, mô hình bệnh tật, danh mục kỹ thuật và vị trí việc làm. Kết quả rà soát là căn cứ để điều động, luân chuyển, tuyển dụng và bố trí nhân lực phù hợp, từng bước khắc phục tình trạng nơi thừa, nơi thiếu. Cùng với đó, tiếp tục duy trì cơ chế bệnh viện tuyến trên hỗ trợ tuyến cơ sở; quy định rõ trách nhiệm của từng bệnh viện về chuyên khoa hỗ trợ, thời gian luân phiên, chuyển giao kỹ thuật và đào tạo tại chỗ.