Cá liệt kho trám ngày mưa

Cá liệt nhỏ, thịt thơm béo, thường được người dân vùng biển kho mặn cùng quả trám hoặc nấu canh chua. Ảnh: L.N.S

“Nước mắm ngon dầm con cá liệt/ Em có chồng nói thiệt anh hay”. Cái giống cá nhỏ cỡ ba ngón tay, thân dẹp, vảy nhỏ, thịt trắng ấy nào có gì cao sang. Chưa tới trăm ngàn đồng một ký mà chia ra kho được tới hai bữa.

Cái vị cá liệt béo thơm ăn cùng quả trám bùi bùi, ngầy ngậy. Nó sao mà hợp với nhau đến vậy, mà ngày mưa phùn cứ như cộng hưởng rồi nhân thêm cái vị ngon ấy lên.

Cứ vào khoảng tháng Bảy, tháng của những cơn mưa ngâu, cũng chính là tháng trám vào mùa thu hoạch. Trám ngâm mắm giờ cũng bán sẵn nên chẳng cứ gì miền núi hay trung du, miền biển cũng có.

Con cá liệt ngày mưa theo lưới rùng kéo lên cứ nhảy tanh tách, óng mượt, sắc xanh tươi rói, sọc vàng chạy dài dọc thân tới tận đuôi.

Chẳng hiểu sao cá liệt và quả trám ở hai vùng miền khác nhau mà lại hợp vị tới vậy. Quả trám ở trung du, miền núi được người buôn kẻ bán đưa về miền biển gió mặn, rồi chẳng hiểu tự bao giờ, ai là người nghĩ ra chuyện đem thứ quả béo bùi ấy kho với con cá biển nhỏ thơm kia.

Dân vùng biển sành ăn thường thích những loại cá nhỏ, còn bảo với nhau rằng cá to là cá để làm quà. Cũng có lẽ bởi một phần do đức tính dành dụm, tiết kiệm. Cá to bán được giá thì để mua sắm cho gia đình, sách vở, quần áo cho con cái; cá nhỏ thì kho mặn hoặc nấu canh chua.

Người con vùng biển cứ vậy mà lớn lên cùng những nồi cá nhỏ kho, những bát canh chua như thế. “Cá liệt mà nấu canh chua/ Anh thương em đấy, quê mùa vẫn thương.”

Cá liệt rửa sạch, chẳng cần đánh vảy gì, để nguyên con theo sở thích hoặc cẩn thận hơn thì cắt đầu, cắt đuôi. Phi thơm hành khô, thêm nước mắm ngon, chút dầu hào, nước xăm xắp và mấy hạt tiêu nguyên hột.

Đợi nước sôi đều, từ từ thả cá liệt cùng trám vào nồi. Lửa cứ liu riu, chừng ba mươi phút, nước kho sánh lại, cá thấm vị. Vậy đó, nồi cá đã sẵn sàng.

Người vợ đảm đang chuẩn bị thêm chiếc chảo, bởi biết tính chồng thích ăn cá kho cùng cơm cháy. Cơm nấu nồi điện chẳng có cháy như nồi gang khi xưa nhưng chẳng sao. Thêm chút dầu, chút ít thôi, rồi lấy cơm dàn mỏng trong chảo, để lửa nhỏ cho có lớp cháy vàng ruộm.

Biết chồng thích những con cá nằm dưới đáy nồi nên người vợ cẩn thận lựa những con cá ấy gắp lên đĩa cho chồng. Đấy, cá cùng trám gắp ra đĩa, thêm chút rau thơm phía trên, đặt bên cạnh đĩa cơm cháy. Vợ chồng cùng ngồi bên nhau, hít hà mùi cá liệt thơm.

Rồi chẳng đặng chẳng đừng, người chồng “phẻ” một miếng cá nhỏ, đặt miếng trám lên trên miếng cơm cháy, thêm vài hạt tiêu rồi đưa lên miệng.

Nhìn chồng ăn ngon miệng quá mà người vợ chợt mỉm cười. Tính ra chồng mình cũng dễ ăn. Bữa cơm đơn giản thêm đĩa rau muống luộc để có bát nước canh vắt chanh vào, sao nó hợp nhau đến thế.

Ngoài trời mưa rả rích, trong nhà bữa cơm ấm cúng với đĩa cá liệt kho trám. Vợ chồng cười nói, tấm tắc khen ngon. Ấy, cái ý, cái vị của món ăn đơn giản ấy như ngon hơn khi hòa cùng cái hạnh phúc của lứa đôi.