Nét đẹp văn hóa của người Tolai

Điệu nhảy trong nghi lễ Tubuan của người Tolai. Ảnh: Nicholls Project

Người Tolai là cư dân bản địa của thị trấn Rabaul. Họ thiết lập các cộng đồng làng xã và duy trì cuộc sống thông qua công việc sản xuất ca cao, cùi dừa và vani trên các vùng đất màu mỡ. Tuy nhiên, sinh sống tại thị trấn Rabaul cũng có nhiều mối nguy hiểm, bởi khu vực này gần vịnh Blanch có các ngọn núi lửa bao quanh.

Tuy liên tục có các vụ phun trào núi lửa gần khu vực sinh sống, nhưng người Tolai vẫn tiếp tục định cư qua hàng thập kỷ tại thị trấn Rabaul. Phần lớn người Tolai nói tiếng Kuanua như ngôn ngữ đầu tiên của họ. Hai ngôn ngữ khác được sử dụng là Lungalunga và Bilur. Hầu hết người Tolai theo Cơ đốc giáo - tôn giáo được du nhập vào Rabaul khoảng năm 1875. Ngoài Cơ đốc giáo, người Tolai vẫn duy trì tinh thần và tín ngưỡng truyền thống của riêng mình.

Người Tolai được biết đến nhiều nhất với hội nhóm chỉ dành riêng cho nam giới mạnh mẽ và quyền lực được gọi là Duk-Duk. Những nghi thức và nghi lễ phức tạp của người Tolai chỉ được truyền lại cho các thành viên trong hội Duk-Duk. Do Papua New Guinea sở hữu thiên nhiên trù phú và nhiều phong cảnh đẹp khác nhau, các điểm tham quan văn hóa cũng là địa điểm lý tưởng để thu hút khách du lịch đến thăm khu vực. Vì vậy, trong suốt nhiều thập kỷ, người Tolai đã dần dần hé mở văn hóa của mình đối với thế giới bên ngoài. Tuy nhiên, bộ tộc Tolai vẫn luôn thận trọng trong việc chia sẻ việc thực hành các nghi lễ trong nhóm Duk-Duk.

Người Tolai cũng là bộ tộc độc đáo khi lưu giữ thành công phần lớn văn hóa truyền thống. Họ rất tự hào với nghi lễ đeo mặt nạ của bộ tộc có tên gọi Tubuan. Tubuan được coi là biểu tượng chính trong nền văn hóa truyền thống của người Tolai. Trong nghi lễ Tubuan, một người đàn ông sẽ đeo mặt nạ với mũ nón và chiếc váy hình cầu được cho là hiện thân của linh hồn người đã khuất.

Trước đây, nghi lễ Tubuan được thực hiện tại một khu đất thiêng nằm giữa bụi rậm - nơi chỉ những người trong nhóm Duk-Duk mới được phép tiếp cận, còn những người không thuộc nhóm sẽ bị cấm đến gần. Phụ nữ Tolai cũng bị cấm đến gần hoặc nhìn trực tiếp vào mặt nạ trong nghi lễ Tubuan. Nghi lễ Tubuan được người Tolai tổ chức không chỉ để tạo mối liên hệ với người đã khuất, mà còn là một không gian xã hội, nơi người sống tạo dựng các mối quan hệ.

Ngày nay, người Tolai thường biểu diễn nghi lễ Tubuan tại lễ hội mặt nạ quốc gia Papua New Guinea. Đây là sự kiện thường niên do Chính phủ Papua New Guinea tổ chức nhằm bảo tồn và quảng bá các nền văn hóa gắn liền với những chiếc mặt nạ đại diện cho các bộ tộc ở nhiều nơi trên đất nước. Sự kiện thường được tổ chức ở thị trấn Rabaul. Tại sự kiện, bộ tộc Tolai thường nổi trội hơn các bộ tộc khác với màn trình diễn sôi động và các mặt nạ độc đáo.

Người Tolai thuộc tầng lớp tinh hoa trong các nhóm bản địa tại Papua New Guinea. Họ được tiếp cận với nền giáo dục phương Tây từ rất sớm thông qua các trường truyền giáo. Hiện nay, nhiều người Tolai làm việc trong các văn phòng của chính phủ và doanh nghiệp trong và ngoài Papua New Guinea. Ngoài ra, người Tolai có thể kiếm thu nhập tương đối dễ dàng bằng cách xuất khẩu các sản phẩm từ cây dừa, ca cao và các sản phẩm nông sản khác cho châu Âu.