Lịch sử trao truyền

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Lạng Sơn giữ vị trí chiến lược quan trọng ở vùng biên giới phía Bắc. Thắng lợi của Chiến dịch Biên giới năm 1950 đã tạo bước chuyển quan trọng cho cuộc kháng chiến, phá thế bao vây căn cứ địa Việt Bắc, khai thông tuyến biên giới Việt – Trung. Trước sức tiến công của quân ta, quân Pháp buộc phải rút khỏi nhiều vị trí. Ngày 17/10/1950, thị xã Lạng Sơn được giải phóng, mở ra trang mới trong lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng bộ và Nhân dân địa phương.

Người dân tìm hiểu các tư liệu, hiện vật về Lạng Sơn tại Bảo tàng tỉnh

Hơn 76 năm đã trôi qua. Những người trực tiếp chứng kiến thời khắc ấy nay không còn nhiều, ký ức của một thời chiến tranh cũng dần lùi xa theo năm tháng. Việc tìm gặp nhân chứng để nghe kể lại sự kiện lịch sử không dễ dàng, nhưng qua những câu chuyện trong gia đình, những trang tư liệu và lời kể của người cao tuổi, dấu mốc ngày giải phóng vẫn được gìn giữ, trao truyền. Mỗi câu chuyện, dù chỉ là một mảnh ký ức, đều góp phần làm sống lại một thời gian khó, để mỗi người dân hôm nay hiểu hơn cái giá của độc lập, tự do.

Ông Nông Văn Việt, 84 tuổi, ở khối 7, phường Tam Thanh chia sẻ: Lúc ấy, tôi còn nhỏ, được bố đưa đi chứng kiến không khí vui mừng của người dân khi quê hương được giải phóng. Tôi vẫn nhớ ngày thị xã giải phóng, khu bên tỉnh khi ấy chưa treo nhiều cờ, hoa, biểu ngữ rực rỡ mà khi quân ta tiếp quản, dọn dẹp các trụ sở, những lá cờ cách mạng mới bắt đầu treo lên. Nhiều năm đã qua, mỗi lần nhắc lại ngày ấy, tôi càng thấm thía những hy sinh, mất mát mà các thế hệ đi trước đã trải qua. Nhìn quê hương hôm nay ngày càng khang trang, đời sống người dân được cải thiện, tôi càng trân trọng cuộc sống hòa bình và mong con cháu luôn nhớ về lịch sử quê hương.

Khác với ông Việt, bà Đào Thị Úc, sinh năm 1935, ở khối Đại Thắng, phường Lương Văn Tri, biết về sự kiện giải phóng Lạng Sơn qua những câu chuyện chồng bà kể lại khi còn sống. Năm 1955, bà Úc từ vùng đất Bắc Ninh lên Lạng Sơn làm dâu, bà được chồng kể nhiều câu chuyện về lịch sử Lạng Sơn, đặc biệt là ngày giải phóng thị xã Lạng Sơn. Những lời kể mộc mạc ấy đã giúp bà hình dung về lịch sử của mảnh đất kiên trung nơi phên dậu Tổ quốc.

Bà Úc chia sẻ: Ông nhà tôi khi còn sống thường kể về ngày giải phóng thị xã, về niềm vui của người dân khi không còn cảnh bị chiếm đóng. Qua những câu chuyện ấy, tôi hiểu hơn những mất mát của thời chiến và càng quý trọng cuộc sống yên bình hôm nay. Tôi vẫn thường nhắc con cháu rằng hòa bình không tự nhiên mà có, vì thế phải biết trân trọng lịch sử, ghi nhớ công lao của những người đã hy sinh vì quê hương.

Câu chuyện của bà Úc cho thấy ký ức lịch sử không chỉ được lưu giữ bởi những người trực tiếp trải qua sự kiện. Đôi khi, lịch sử được trao truyền qua lời kể của người thân, qua những câu chuyện bên mâm cơm gia đình, rồi lặng lẽ thấm sâu vào tâm trí các thế hệ sau. Chính sự tiếp nối ấy đưa những dấu mốc tưởng chừng đã xa vẫn hiện diện trong đời sống hôm nay.

Nếu với người cao tuổi, ngày giải phóng là ký ức gắn với những câu chuyện đã nghe, đã chứng kiến hoặc được truyền lại, thì với người trẻ, đó còn là bài học về trách nhiệm đối với quê hương. Qua các giờ học lịch sử địa phương, hoạt động giáo dục truyền thống và việc tìm hiểu tư liệu, hiện vật tại Bảo tàng tỉnh, thế hệ trẻ có thêm cơ hội tiếp cận quá khứ bằng những câu chuyện gần gũi, gắn với chính mảnh đất mình đang sống.

Em Nguyễn Hoàng Anh, lớp 12A5, Trường THPT Cao Lộc, phường Kỳ Lừa chia sẻ: Qua những bài học lịch sử và câu chuyện được nghe từ người lớn tuổi, em hiểu rằng cuộc sống bình yên hôm nay được đánh đổi bằng rất nhiều hy sinh của các thế hệ cha ông. Là người trẻ, em nhận thấy rằng mình cần chủ động tìm hiểu lịch sử địa phương, trân trọng những giá trị truyền thống, nỗ lực học tập và rèn luyện để góp sức xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Trong dòng chảy của đời sống hiện đại ngày nay, khi những dấu tích chiến tranh dần lùi xa, việc gìn giữ ký ức ấy càng cần được quan tâm. Những nhân chứng còn sống, tư liệu lưu trữ, hoạt động giáo dục truyền thống trong nhà trường và sự tiếp nối từ mỗi gia đình đều có vai trò quan trọng. Bởi nếu không được kể lại, tìm hiểu và lưu giữ, những câu chuyện gắn với một thời lịch sử có thể dần phai mờ theo năm tháng.

Thời gian có thể làm phai dấu nhiều điều, nhưng niềm tự hào về ngày 17/10/1950 vẫn được giữ trọn trong lòng người dân Xứ Lạng. Nhớ về ngày giải phóng cũng là để mỗi người thêm trân trọng cuộc sống hôm nay, biết ơn những người đi trước và ý thức rõ hơn trách nhiệm của mình trong việc gìn giữ, tiếp tục phát huy truyền thống, chung sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.