Đưa đời sống văn hóa đi vào chiều sâu

Người dân xã Yên Lập hào hứng tham gia và cổ vũ các hoạt động thể thao, nâng cao đời sống tinh thần ở cơ sở.

Từ gia đình đến cộng đồng

Sau sáp nhập các đơn vị hành chính, xã Yên Lập có diện tích 69,01 km2, hơn 29 nghìn nhân khẩu; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 66%, chủ yếu là dân tộc Mường. Đây vừa là nguồn lực để phát huy bản sắc, vừa đặt ra yêu cầu đổi mới cách làm, bảo đảm các giá trị văn hóa thực sự hiện diện trong đời sống Nhân dân.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, UBND xã thành lập Ban Chỉ đạo Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và công tác gia đình; cụ thể hóa chủ trương của Trung ương, của tỉnh thành những nhiệm vụ phù hợp với từng khu dân cư.

Xây dựng gia đình văn hóa ở Yên Lập gắn với giữ gìn đạo đức, nhân cách, nền nếp gia phong; phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp “ông bà mẫu mực, con cháu thảo hiền”.

Từ gia đình, các giá trị ấy được nối dài ra cộng đồng. Người dân cùng tham gia giữ gìn an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường; xây dựng tuyến đường sáng - xanh - sạch - đẹp; giúp nhau phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững. Những mô hình tự quản ở khu dân cư từng bước tạo dựng ý thức trách nhiệm chung, để mỗi người không chỉ thụ hưởng mà còn trực tiếp góp phần xây dựng môi trường sống của mình.

Năm 2025, toàn xã có 6.859 gia đình được công nhận “Gia đình văn hóa”, đạt 93,45%; 36 khu dân cư được công nhận “Khu dân cư văn hóa”, đạt 85,71%. Tuy nhiên, với Yên Lập, những con số này không phải đích đến cuối cùng.

Năm 2026, xã xác định đưa phong trào đi vào chiều sâu, thực chất, bền vững, tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá chất lượng danh hiệu và kịp thời chấn chỉnh những hạn chế, bất cập. Đó cũng là sự chuyển đổi trong tư duy xây dựng đời sống văn hóa: từ “có danh hiệu” sang “có chất lượng”; từ vận động người dân tham gia sang phát huy vai trò chủ thể của người dân; từ những đợt hoạt động theo phong trào sang hình thành những giá trị bền vững trong đời sống thường ngày.

Văn hóa phải trở thành nguồn lực phát triển

Hoạt động giao lưu thể thao sôi nổi, góp phần đẩy mạnh phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" tại xã Yên Lập.

Muốn các giá trị văn hóa được nuôi dưỡng, cần có không gian để người dân thực hành, giao lưu và sáng tạo. Yên Lập hiện có 28 thôn có nhà văn hóa, khu thể thao; 45 câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ được thành lập và duy trì hoạt động thường xuyên. Năm 2025, địa phương tổ chức 4 giải thể thao cấp xã, 10 chương trình giao lưu văn nghệ tại xã và khu dân cư. Những thiết chế này không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng, mà còn tạo môi trường để các giá trị văn hóa được trao truyền, nhất là trong thế hệ trẻ.

“Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư” tiếp tục là dịp để cộng đồng củng cố tình đoàn kết, phát huy tinh thần tương trợ, gắn bó giữa các hộ dân và giữa Nhân dân với chính quyền.

Từ cách tiếp cận đó, xây dựng đời sống văn hóa được Yên Lập đặt trong tổng thể nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, nhất là xây dựng nông thôn mới. Văn hóa không đứng ngoài phát triển, mà góp phần tạo dựng con người có ý thức, cộng đồng có trách nhiệm và môi trường sống lành mạnh.

Cùng với tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện nếp sống văn minh, địa phương đẩy mạnh chỉnh trang đường làng, ngõ xóm, giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng các tuyến đường sáng - xanh - sạch - đẹp. Phong trào hiến đất, đóng góp ngày công xây dựng hạ tầng thiết yếu được duy trì; nhiều mô hình tự quản cộng đồng phát huy hiệu quả. Các tiêu chí về văn hóa, an ninh trật tự, cảnh quan môi trường được triển khai đồng bộ.

Đồng chí Hà Tuấn Hải - Phó Chủ tịch UBND xã Yên Lập cho biết, năm 2026, xã phấn đấu có 90% trở lên số gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”, 95% trở lên khu dân cư đạt danh hiệu “Khu dân cư văn hóa”. Cùng với chỉ tiêu về tỷ lệ, địa phương chú trọng biểu dương, khen thưởng đúng đối tượng, nhân rộng mô hình hay, cách làm hiệu quả, tạo sức lan tỏa trong cộng đồng.

Xã Yên Lập cũng chú trọng xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước phù hợp với pháp luật, phong tục, tập quán; thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội; xây dựng văn hóa công sở, văn hóa giao thông, văn hóa học đường. Đây là những lĩnh vực gần gũi, phản ánh trực tiếp chất lượng đời sống văn hóa và mức độ văn minh của mỗi cộng đồng.

Niềm vui và tinh thần đoàn kết của người dân xã Yên Lập qua những tiết mục văn nghệ.

Xã Yên Lập có lợi thế từ cộng đồng dân cư giàu truyền thống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ cao, chủ yếu là dân tộc Mường. Vì vậy, xây dựng đời sống văn hóa không thể chỉ là đưa những chuẩn mực chung đến với người dân, mà phải bắt đầu từ chính những giá trị đã được cộng đồng trao truyền qua nhiều thế hệ.

Khi người dân trở thành chủ thể, văn hóa trở thành một phần của đời sống, được nuôi dưỡng từ mỗi gia đình và cộng đồng. Đây là nền tảng để Yên Lập xây dựng đời sống văn hóa thực chất, bền vững, phát huy sức mạnh nội sinh, góp phần xây dựng cộng đồng đoàn kết, văn minh và phát triển.