Để mâm cơm níu chân du khách
Từ những sản vật quen thuộc của quê hương, người dân thôn Tân Hóa, Yên Thọ... xã Kim Phú đang biến văn hóa ẩm thực bản địa thành sản phẩm du lịch đặc sắc. Không chỉ góp phần lưu giữ những giá trị truyền thống, những mâm cơm còn góp phần níu chân du khách, mở ra sinh kế mới giúp nhiều hộ dân cải thiện thu nhập.
Từ sản vật đến sản phẩm du lịch
Trong căn bếp nhỏ ở thôn Tân Hóa, xã Kim Phú, chị Trần Thị Bính đang tất bật chuẩn bị bữa tối để đón đoàn khách quốc tế do Công ty TNHH Oxalis kết nối đưa đến. Trên mâm cơm, bên cạnh những món ăn quen thuộc, như: Rau khoai, gà đồi, cá suối, cà tím, trứng rán…, đĩa cơm pồi dẻo thơm được đặt ở vị trí trang trọng. Đây là món ăn truyền thống, gắn bó với đời sống của người dân Kim Phú từ bao đời nay.
Vừa chuẩn bị thức ăn, chị Bính vừa giới thiệu với du khách về nguồn gốc, cách chế biến từng món. Chị cũng không quên kể những câu chuyện về phong tục, tập quán và cuộc sống thường ngày của người dân quê mình. Với chị, đón khách không đơn thuần là nấu một bữa ăn ngon mà còn là dịp để giới thiệu những nét văn hóa đặc trưng của địa phương.
Chị Bính chia sẻ: “Tôi thường lựa chọn những món ăn quen thuộc của người Tân Hóa, như: Cơm pồi, rau khoai, thịt lợn nướng lá chanh, gà kho, trứng rán, ram và các loại rau củ… để tiếp khách du lịch. Trong đó, cơm pồi là món đặc trưng nhất, được làm từ ngô, sắn với nhiều công đoạn chế biến khá công phu. Khi khách đến, tôi vừa nấu ăn vừa giới thiệu các món ăn để họ hiểu hơn về văn hóa ẩm thực quê mình”.

Khách du lịch dùng bữa tối tại một nhà dân ở thôn Tân Hóa, xã Kim Phú - Ảnh: Oxalis
Theo chị Bính, điều khiến du khách thích thú không chỉ là hương vị món ăn mà còn là không khí ấm cúng của một bữa cơm gia đình. Anh James Walton, một du khách đến từ nước Anh chia sẻ: “Tôi rất ấn tượng khi được trải nghiệm bữa cơm đúng nghĩa của người bản địa. Các món ăn ở đây khá giản dị nhưng có hương vị rất đặc biệt, nhất là cơm pồi. Điều khiến tôi thích thú hơn cả là sự thân thiện, mến khách của gia đình chủ nhà”.
Không chỉ có chị Bính, nhiều hộ dân ở Tân Hóa cũng đang tận dụng những lợi thế sẵn có để tham gia chuỗi dịch vụ du lịch. Tại thôn Yên Thọ, ông Trương Xuân Đức lựa chọn phát triển mô hình nuôi ong lấy mật kết hợp trồng chè xanh, đón khách đến tham quan, trải nghiệm. Đến đây, du khách được tìm hiểu quy trình nuôi ong, thu hoạch mật, cách trồng chè và tự tay pha những ấm chè xanh thơm ngát. Hoạt động này vừa giúp quảng bá sản vật quê hương, vừa tạo thêm đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp.
“Trước đây, gia đình tôi chủ yếu nuôi ong lấy mật, trồng chè để phục vụ sinh hoạt và bán cho người dân trong vùng. Từ khi du lịch phát triển, được doanh nghiệp kết nối đưa khách đến tham quan, những sản phẩm của gia đình có thêm đầu ra ổn định. Du khách không chỉ mua mật ong, chè xanh mà còn rất thích tìm hiểu cách nuôi ong, thu hoạch mật. Tôi thấy đây là hướng làm kinh tế phù hợp, vừa tận dụng được những gì sẵn có, vừa góp phần phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương”, ông Đức chia sẻ.
Tạo việc làm cho nhiều người dân
Trước đây, cuộc sống của người dân Tân Hóa chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, trồng trọt và chăn nuôi nên thu nhập còn bấp bênh. Do thiếu việc làm, nhiều người phải rời quê đi làm ăn xa để tìm kiếm cơ hội cải thiện cuộc sống.
Từ khi du lịch phát triển, người dân địa phương có thêm nhiều cơ hội việc làm ngay trên quê hương mình. Ban đầu, doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng những lao động nam có sức khỏe, thông thạo địa hình để tham gia các hoạt động hỗ trợ tour thám hiểm, khuân vác, phục vụ khách. Sau đó, các mô hình dịch vụ ăn tối tại nhà dân và Rural Homestay được mở rộng, tạo điều kiện để phụ nữ trong làng tham gia làm du lịch.
Từ căn bếp quen thuộc, những người phụ nữ vốn chỉ quanh quẩn với công việc nội trợ, chăn nuôi, đồng áng nay trở thành những đầu bếp phục vụ khách du lịch. Họ được hướng dẫn cách chế biến, trình bày món ăn, giao tiếp và giới thiệu văn hóa địa phương. Những công việc tưởng chừng giản dị ấy đã mang lại nguồn thu nhập mới, giúp nhiều gia đình cải thiện đời sống.
Từ đầu năm đến nay, xã Kim Phú đón gần 10.000 lượt khách du lịch trong nước và quốc tế, trong đó phần lớn khách đến trải nghiệm hệ thống hang Tú Làn, tham quan, khám phá cuộc sống của người dân ở làng du lịch tốt nhất thế giới Tân Hóa. Du lịch phát triển tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động địa phương, với thu nhập bình quân từ 6-10 triệu đồng/người/tháng. Ngoài ra, hàng trăm hộ sản xuất nông nghiệp cũng có thêm đầu ra nhờ sự liên kết với các hộ nấu ăn phục vụ hoạt động du lịch.
Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Oxalis Nguyễn Châu Mỹ cho biết: “Doanh nghiệp đã nhiều năm liên kết với các hộ dân ở Kim Phú để phát triển du lịch cộng đồng, đặc biệt là trong các tour khám phá hệ thống hang động Tú Làn. Người dân được đào tạo để đảm nhận nhiều vị trí, như: Đầu bếp, phụ bếp, nhân viên hỗ trợ, trợ lý giám sát an toàn và khuân vác phục vụ tour”.
Theo ông Mỹ, đối với các hộ tham gia dịch vụ ăn tối tại nhà dân, Oxalis tổ chức hướng dẫn kỹ năng chế biến, bảo quản thực phẩm, trình bày món ăn và quy trình bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Việc khai thác các giá trị văn hóa, ẩm thực bản địa phải đi đôi với bảo đảm chất lượng dịch vụ, giữ gìn sự tươi ngon, an toàn và bản sắc riêng của địa phương.
Đáng chú ý, hoạt động ăn tối tại nhà dân không chỉ phục vụ khách tham gia tour thám hiểm hang động qua đêm, nhiều ngày mà còn được mở rộng cho khách lưu trú tại Tú Làn Lodge. Với mức giá 250.000 đồng/khách, trong đó 200.000 đồng được trả trực tiếp cho hộ gia đình chuẩn bị bữa ăn, 50.000 đồng còn lại dành cho doanh nghiệp để chi trả chi phí quản lý, bán hàng, tiếp thị và thuế. Hiện thôn Tân Hóa có 12 hộ dân được liên kết nấu ăn cho khách du lịch. Nhờ được kết nối nguồn khách tương đối ổn định, mỗi hộ tham gia dịch vụ có thể tạo ra nguồn thu khoảng 8 triệu đồng/tháng.
Phó Chủ tịch UBND xã Kim Phú Hoàng Thanh Bình đánh giá: “Phát triển du lịch cộng đồng gắn với khai thác các giá trị văn hóa bản địa đang mang lại hiệu quả tích cực tại địa phương. Người dân không chỉ có thêm việc làm, tăng thu nhập mà còn tự tin hơn trong giao tiếp, ý thức rõ hơn về giá trị văn hóa truyền thống của quê hương. Việc doanh nghiệp liên kết, hỗ trợ người dân tham gia cung ứng dịch vụ du lịch là hướng đi phù hợp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và giảm nghèo bền vững ở địa phương”.
Nguồn Quảng Trị: https://baoquangtri.vn/du-lich/202611/de-mam-com-niu-chan-du-khach-67e297d/
