Làm gì để khai thác cơ hội lớn từ CPTPP?

Các đại biểu tham dự tọa đàm sáng 28-9

Chia sẻ tại tọa đàm “Từ biến động thương mại toàn cầu đến cơ hội thị trường: Tận dụng CPTPP để chuyển hướng và mở rộng xuất khẩu” do Tạp chí Công Thương tổ chức ngày 28-9, ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cho hay, tổng kim ngạch nhập khẩu của cả khối CPTPP (trừ Việt Nam) năm 2025 đạt khoảng 4.250 tỷ USD. Chúng ta xuất khẩu sang các nước còn lại trong CPTPP khoảng hơn 70 tỷ USD, tức là thị phần chỉ khoảng hơn 1%. Con số này cho chúng ta thấy dư địa còn rất nhiều.

Còn về từng nước, theo ông Ngô Chung Khanh, ngoài những nước đã có quan hệ FTA và thực hiện khá lâu rồi như: các nước ASEAN, Nhật Bản, Australia, New Zealand, những thị trường mới như: Canada và Mexico, thị phần còn rất nhỏ.

Cụ thể, Canada có dung lượng một năm khoảng hơn 700 tỷ USD, chúng ta xuất khẩu khoảng hơn 7 tỷ USD, chiếm hơn 1%. Mexico thực tế một năm nhập khẩu khoảng hơn 650 tỷ USD, xuất khẩu của chúng ta năm 2025 khoảng 6,5 tỷ USD, cũng chiếm hơn 1%.

“Như vậy, ở cả khối và ở những thị trường mới có FTA như Canada và Mexico, thị phần của chúng ta chỉ mới có 1%”- ông Ngô Chung Khanh nói.

Tương tự, với từng mặt hàng, ví dụ có những mặt hàng như dệt may, da giày ở Canada, tỷ trọng có thể lên đến 20-22%, nhưng có những mặt hàng thực phẩm, nông sản thì còn rất khiêm tốn.

“Ngoài ra, một điểm nữa chúng ta cần xem xét trong bối cảnh hiện nay là có những thị trường, đặc biệt là Mexico, có thể mang lại "lợi ích nhân đôi", bởi lẽ, chúng ta có thuế FTA theo CPTPP; trong khi đó Mexico hiện áp dụng chính sách thuế 50% đối với các đối tác chưa có FTA. So với các đối tác trong khu vực chưa có FTA hay chưa phải thành viên CPTPP như Việt Nam, họ phải chịu mức thuế MFN cộng thêm tối đa 50%, có những mặt hàng tổng mức thuế lên tới 70%, trong khi thuế của chúng ta là 0%. Tại sao chúng ta lại không tranh thủ?”- đại diện Bộ Công Thương nêu vấn đề.

Đồng quan điểm trên, bà Nguyễn Thị Trang- Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Mexico cho hay, CPTPP là một cơ hội rất tốt và giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn về thị trường rất rộng lớn, tuy vậy, có thị trường và có ưu đãi thuế quan chưa đồng nghĩa với có đơn hàng.

“CPTPP tạo cho hàng Việt Nam lợi thế về thuế quan nếu đáp ứng đúng quy tắc xuất xứ. Chúng ta phải tuân thủ rất tốt các yêu cầu về quy định nhập khẩu, các yêu cầu của nhà nhập khẩu”- bà Trang nhấn mạnh.

Từ thực tiễn thị trường Mexico, bà Trang cho biết, ngoài giá ra, các doanh nghiệp Mexico quan tâm đến quy cách và chất lượng sản phẩm, các chứng nhận, năng lực sản xuất, số lượng đặt hàng tối thiểu, thời gian giao hàng, khả năng duy trì nguồn cung và đặc biệt là khả năng phản hồi, xử lý khi có vấn đề phát sinh.

Đại diện thương vụ Việt Nam tại Mexico lấy ví dụ: Mới đây, tại sự kiện kết nối của Bộ Công Thương, thương vụ kết nối các nhà nhập khẩu rất lớn, không chỉ nhập khẩu cho Mexico mà còn có hệ thống phân phối toàn khu vực Trung Mỹ. Khi kết nối tới thăm nhà máy của doanh nghiệp Việt Nam thì doanh nghiệp Việt Nam lại không chuẩn bị được nhân sự nói tiếng Anh, làm ảnh hưởng lớn tới quá trình trao đổi của hai bên. Ở chiều ngược lại, khi doanh nghiệp hai bên chuẩn bị và kết nối tốt thì kết quả rất khác.

“Điều đó có nghĩa là chúng ta có FTA, có ưu đãi thuế, thậm chí đã có buyer (nhà mua hàng) chủ động tìm đến, nhưng chúng ta lại có thể mất cơ hội ngay ở khả năng phản hồi và theo đuổi khách hàng. Hai trường hợp đó cho thấy, cùng có CPTPP, cùng có nhu cầu thị trường nhưng khả năng chuyển cơ hội thành đơn hàng vẫn phụ thuộc rất lớn vào chính năng lực của doanh nghiệp chúng ta”- bà Nguyễn Thị Trang nói.