Cốm Khẩu Nua Lếch

Khẩu Nua Lếch theo tiếng Tày có nghĩa là “nếp quấn quýt, nếp dẻo”, là giống lúa phù hợp khí hậu mát dịu và đất đai vùng núi cao. Hạt gạo tròn, trắng đục, khi làm cốm có độ dẻo và hương thơm riêng.

Cốm chỉ làm một vụ mỗi năm, thường vào tháng 8, tháng 9 âm lịch, khi lúa vừa độ ngậm sữa. Người dân phải gặt từ sáng sớm, đưa về sơ chế ngay để giữ độ dẻo, hương thơm.

Để làm cốm, lúa nếp Khẩu Nua Lếch non vừa độ được thu hái vào sáng sớm để tránh ánh nắng sẽ làm khô nhựa, khiến cốm sau khi chế biến không dẻo. Lúa non được đem về rửa sạch, luộc chín, sao khô, cho vào máy đập, sảy trấu rồi giã và sàng thêm lần nữa mới ra một mẻ cốm.

Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự khéo léo cùng kinh nghiệm riêng, nhất là khâu rang và giã. Thành phẩm cốm có màu xanh non, mềm dẻo, vị ngọt dịu, bùi và hương thơm đặc trưng của lúa mới.

Cốm Khẩu Nua Lếch thường được dùng trực tiếp như thức quà mùa thu, đồng thời có thể chế biến thành bánh chưng, chả cốm, bánh cốm, chè cốm, xôi.

Từ món ăn chủ yếu dùng trong gia đình, cốm Khẩu Nua Lếch được nhiều người tiêu dùng ở các tỉnh, thành phố biết đến. Sản phẩm của xã Ngân Sơn vì thế vừa lưu giữ hương vị truyền thống, vừa trở thành hàng hóa tạo thêm thu nhập cho người dân vùng cao.