Vẫn khó tiếp cận!

Theo Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tính đến quý III.2022, doanh số cho vay của gói hỗ trợ 2% lãi suất đạt trên 20.000 tỷ đồng; dư nợ hỗ trợ lãi suất đạt khoảng 17.000 tỷ đồng với khoảng 900 khách hàng; số tiền đã hỗ trợ khi tới kỳ thu lãi là hơn 32 tỷ đồng. Trong một báo cáo khác cũng của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đến hết tháng 8.2022 chính sách hỗ trợ 2% lãi suất các khoản vay thông qua ngân hàng thương mại cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình mới chỉ thực hiện được vỏn vẹn 13,5 tỷ đồng. Thực tế này cho thấy doanh nghiệp đang rất khó tiếp cận gói hỗ trợ này.

Lý do dẫn đến tình trạng này được cho là bởi kinh tế thế giới và trong nước diễn biến phức tạp, dịch bệnh Covid-19 ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất, khả năng trả nợ của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nguyên nhân nữa là do bản thân các doanh nghiệp có quy mô vốn nhỏ, thiếu phương án kinh doanh khả thi, phương án kinh doanh thường xuyên thay đổi, không đủ tài sản bảo đảm cho khoản vay. Ngoài ra, còn có nguyên nhân khác là các cơ chế hỗ trợ tiếp cận vốn thông qua Quỹ bảo lãnh tín dụng, Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa đạt như kỳ vọng do quy định hoạt động của các quỹ.

Có thể thấy, lý do dẫn đến tình trạng khó tiếp cận với gói hỗ trợ lãi suất không mới: ở cả phía khách hàng và ngân hàng. Cụ thể với khách hàng, do chủ yếu là cơ sở sản xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa, các hợp tác xã nên không có tài sản thế chấp hoặc tài sản có giá trị thấp. Do lo ngại hồ sơ, thủ tục phải hoàn thiện để phục vụ thanh tra, kiểm tra sau này có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp vay vốn kinh doanh đa ngành nghề nên khó bóc tách lĩnh vực hỗ trợ lãi suất cũng như chứng từ chứng minh vốn vay được sử dụng đúng mục đích...

Về phía ngân hàng là bởi chỉ tiêu kinh doanh, lợi nhuận và không muốn phát sinh rủi ro nên dồn vốn vào nhóm khách hàng an toàn, sinh lời tốt nhất. Do các ngân hàng được nới thêm room tín dụng không nhiều nên khó "bơm" tín dụng ra thị trường. Đặc biệt, các ngân hàng không "mặn mà" bởi e ngại thủ tục phiền hà, "ngại" bị thanh tra, kiểm tra do liên quan tới sử dụng nguồn vốn từ ngân sách nhà nước.

Để khắc phục tình trạng này, Văn phòng Chính phủ đã từng có Thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Lê Minh Khái về thúc đẩy triển khai thực hiện hỗ trợ lãi suất theo quy định tại Nghị định 31. Theo đó, Phó Thủ tướng giao Ngân hàng Nhà nước chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương thực hiện rà soát kỹ các quy định tại Nghị định 31 và các thông tư, văn bản hướng dẫn liên quan, bảo đảm phù hợp và bám sát Nghị quyết số 43 của Quốc hội. Nếu phát hiện có các quy định chặt chẽ quá mức, gây vướng mắc... cần kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung.

Là một trong những chính sách hỗ trợ rất được mong đợi, cho nên điều quan trọng hiện nay là phải đẩy nhanh tiến độ giải ngân gói hỗ trợ này. Muốn vậy, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía các bộ, ngành chức năng, chính quyền địa phương và bản thân các doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai.