Từ sổ đỏ đến dữ liệu số

Khi đất đai lên môi trường số (Bài 1):

Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Bá Thước cùng người dân đo đạc đất lâm nghiệp để làm cơ sở dữ liệu đất đai.

Chuẩn hóa cơ sở dữ liệu đất đai

Tại nhà văn hóa thôn Cả, xã Bá Thước, ông Bùi Văn Dục, sinh năm 1969, mang giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) của gia đình đến để cán bộ đối chiếu trước khi tích hợp, xác nhận lên ứng dụng định danh điện tử VNeID. Bên cạnh, Trung úy Bùi Quang Trung, cán bộ tổ cảnh sát khu vực Công an xã Bá Thước, cùng lực lượng cơ sở hỗ trợ người dân tích hợp các loại giấy tờ lên VNeID. Với người dân, đó là dịp kiểm tra lại giấy tờ của gia đình; với lực lượng chức năng, mỗi trường hợp là một phần việc trong hành trình hoàn thiện dữ liệu.

Thôn Cả cách trung tâm xã khoảng 8km, có 259 hộ, 1.025 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Mường và Kinh. Địa bàn thường bị cô lập vào mùa mưa nên việc tuyên truyền, thu thập hồ sơ đòi hỏi sự chủ động của cán bộ cơ sở. Những ngày tháng 10, tổ công nghệ số cộng đồng cùng lực lượng chức năng, các đoàn thể sát cánh bên người dân. Ông Bùi Văn Dũng, Trưởng thôn Cả cho biết, các hộ có đất ở lẫn đất sản xuất nông nghiệp đều đã được thông báo chuẩn bị GCNQSDĐ, thẻ căn cước công dân để hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai và tích hợp lên VNeID.

Chị Hà Thị Nữ, viên chức Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Bá Thước thuộc Văn phòng Đăng ký đất đai Thanh Hóa (Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa), cho rằng làm sạch dữ liệu không đơn thuần là nhập đủ thông tin vào phần mềm. Hồ sơ giấy, bản đồ địa chính và hiện trạng sử dụng đất phải được đối chiếu để biết thông tin nào cần bổ sung, chỉnh lý, đo đạc lại. Một giấy chứng nhận chưa thể hiện trên bản đồ, một chủ đất chưa hoàn tất thủ tục thừa kế hay một thửa đất chưa xác định chính xác vị trí đều có thể khiến hành trình ấy thêm dài.

Giám đốc Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Bá Thước Lê Thanh Lâm, cho biết: Đơn vị tập trung chuẩn hóa từng thửa đất trên phần mềm VNPT iLIS. Đến ngày 30/6/2026, chi nhánh đã làm sạch 21.179/21.366 thửa, đạt 99,12%, xếp thứ nhất trong 26 chi nhánh. Trong đó, xã Văn Nho đạt 99,86%, Cổ Lũng đạt 99,65%, Điền Quang 99,64%. Sang tháng 10/2026, chi nhánh được giao thêm 7.500 thửa. Tính đến ngày 27/10, đơn vị đã nhập vào phần mềm VNPT iLIS 13.973 thửa, vượt 6.473 thửa so với chỉ tiêu được giao.

Song ở miền núi, con đường ấy không bằng phẳng. Nhiều người đi làm ăn xa nên khó cung cấp giấy tờ; có chủ đất đã qua đời nhưng người thừa kế chưa sang tên, phân chia tài sản; có giấy chứng nhận đang thế chấp tại ngân hàng. Nhiều khu vực đất lâm nghiệp chưa có bản đồ địa chính đo vẽ chính xác, khiến việc xác định vị trí, hình thể thửa đất ngoài thực địa gặp khó. Để tháo gỡ, Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Bá Thước phân công cán bộ phụ trách từng địa bàn, phối hợp UBND các xã rà soát từng thửa, tăng cường tuyên truyền, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào đối soát nhằm rút ngắn thời gian, hạn chế sai sót; đồng thời đề xuất cơ quan có thẩm quyền sớm đo đạc lại đất lâm nghiệp.

“Điểm nghẽn” từ thực tiễn và bài toán tháo gỡ

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Cẩm Thủy, bà Lê Thị Nhiệm, ở thôn Ngọc Thịnh đến làm thủ tục tặng cho các con một phần đất. Chồng mất sớm, nay tuổi đã cao, bà được viên chức Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Cẩm Thủy đang làm việc tại trung tâm hướng dẫn quy trình, hồ sơ liên quan. Chị Trịnh Phương Linh và chị Trần Thu Hà là hai viên chức của chi nhánh thực hiện nhiệm vụ tại đây, trực tiếp tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả, hướng dẫn thủ tục và thực hiện các công việc liên quan đến đo đạc, thu lệ phí. Với người dân, việc được hướng dẫn ngay tại nơi tiếp nhận thủ tục giúp quá trình giải quyết công việc rõ ràng hơn. Cùng với đó, những trường hợp dữ liệu chưa được đồng bộ sẽ được rà soát, bổ sung trong quá trình hoàn thiện hồ sơ địa chính.

Công an xã Bá Thước hướng dẫn người dân thôn Cả kiểm tra thông tin GCNQSDĐ trước khi tích hợp lên ứng dụng VNeID.

Ông Nguyễn Trung Kiên, Giám đốc Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Cẩm Thủy, trực tiếp chỉ đạo, phối hợp UBND các xã thu thập hồ sơ, hướng dẫn nhập liệu, chuẩn hóa dữ liệu theo tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”, thường xuyên kiểm tra tiến độ để kịp thời gỡ vướng. Đến ngày 27/7/2026, đơn vị đã làm sạch 27.963/29.242 thửa, đạt 95,63%, xếp thứ 5/26 chi nhánh. Đến ngày 30/9/2026, đơn vị đã làm sạch 28.475/32.797 thửa theo chỉ tiêu, đạt 86,82%. Sang tháng 10/2026, chi nhánh được giao thêm 4.400 thửa, đã hoàn thành 3.400 thửa.

Theo ông Kiên, khó khăn vẫn còn không ít. Bản đồ địa chính đo vẽ giai đoạn 2005-2009 chưa phản ánh đúng hiện trạng; hồ sơ trước đây chưa được chỉnh lý thường xuyên nên một số thửa đã cấp GCNQSDĐ vẫn thiếu thông tin trên bản đồ, hồ sơ địa chính nên phải đo đạc lại. Đất nông nghiệp ở hầu hết các xã đã dồn điền, đổi thửa nên không trích xuất được dữ liệu không gian; chủ đất không ở địa phương cũng khiến việc thu thập hồ sơ để quét khó hơn.

Ngày 31/8/2025, Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Kế hoạch số 515/KH-BCA-BNN&MT về chiến dịch làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, triển khai trong 90 ngày, từ ngày 1/9 đến 30/11/2025. Ở Thanh Hóa kế hoạch được triển khai là sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp giữa cơ quan chuyên môn, công an, chính quyền cấp xã và sự đồng lòng của Nhân dân. Kết thúc chiến dịch, 48 tập thể, 113 cá nhân có thành tích xuất sắc được Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen theo Quyết định số 3011/QĐ-UBND ngày 14/9/2026.

Đợt cao điểm là một dấu mốc, nhưng việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai không dừng lại khi chiến dịch khép lại. Hồ sơ tiếp tục được cập nhật khi phát sinh biến động; thửa đất chưa đủ thông tin cần được xác minh, đo đạc, chỉnh lý theo thực tế. Sự chỉ đạo thống nhất của tỉnh, sự phối hợp giữa các ngành, các cấp và trách nhiệm của từng đơn vị quyết định chất lượng dữ liệu. Giá trị của cơ sở dữ liệu không chỉ ở số thửa đất đã cập nhật, mà còn ở khả năng phản ánh đúng hồ sơ, đúng hiện trạng, phục vụ thiết thực cho quản lý và thủ tục của người dân.