Truyện ngắn:Cuối chiều mây trắng

Tranh minh họa: Lý Long

Tôi thường pha trà cho ba mỗi độ chiều buông. Trà sen hoặc trà hoa nhài. Trước nhà có bụi hoa nhài, tôi chăm từ năm này qua tháng nọ. Ba tôi thích hoa nhài. Loài hoa trắng ngần, thơm dịu nhẹ, mỗi sớm mai lại lưu lại những giọt sương tinh khiết. Mỗi lần pha trà cho ba, tôi lại hái vài bông hoa nhài bỏ vào trong bình tích để hương hoa ngậm sương nhả ra trong bình. Ba tôi ngồi nhấp nháp ly trà trong mỗi sớm mai thức giấc hoặc mỗi buổi chiều ngắm áng mây trôi. Mắt ba tôi như quyện vào đám mây. Tôi nhớ hồi nhỏ, có lần tôi hỏi ba rằng, đám mây có gì mà ba cứ mải miết nhìn, còn tôi chỉ thấy toàn sắc trắng, trắng đến loà mắt. Ba tôi cười. Trên đó có bà tôi!

*

Tôi không còn nhớ chính xác lần cuối cùng tôi gặp bà tôi là khi nào. Có lần tôi nghĩ rằng, đó là một đêm trăng sáng, tôi thấy bà tôi bước thập thững trên đường quê. Trên trời trăng soi vằng vặc. Ánh sáng dịu hiền dát xuống con đường quanh co, mặt đất mấp mô, rãnh nước nhỏ đổ ra dòng sông đen tuyền như chảy ra từ huyền thoại. Bà tôi cười hiền. Bà nắm tay tôi đi trên con đường đêm. Cảnh là thực. Người, hình như cũng thực. Nhưng mỗi bước chân bà đi có hoa dại nở đầy.

- Bà ơi! Bà ở lại với ba con con luôn, bà đừng đi nữa.

Bà tôi cười, không đáp.

Khi bà nắm tay tôi đi đến chỗ bụi tre xanh bên lề khúc quanh rất mượt, bóng bà tan vào sương đêm. Tôi òa khóc. Khóc đến mờ nhòe đôi mắt. Trong cơn nấc nghẹn, tôi nghe tiếng ba gọi tôi:

- My!

Tôi tỉnh dậy thấy ba ngồi bên cạnh. Ba khom lưng ôm tôi vào lòng...

Có đám mây bay ngang qua giấc mơ tôi.

*

Cứ mỗi độ hoàng hôn, ba tôi lại ra sân ngồi ngóng áng mây. Hoàng hôn quê tôi đẹp mà buồn. Dòng sông uốn mình trong sương chiều. Cánh đồng úa màu dưới vòm trời ráng mỡ gà. Cây điên điển còm héo úa chơi vơi giữa cánh đồng, như phận đời của những người cõi còm vẫn nỗ lực bám lấy đất này, không đành lòng rời quê xứ.

Hoàng hôn xứ này như đã nhuộm vào tôi từ những ngày tôi còn tấm bé. Tôi nhớ ngày ấy, mỗi lần ba cõng tôi đi trên con đê oằn mình trong mưa nắng bão bùng, tôi thấy lòng đầy thích thú. Trên bờ lưng ba, tôi thấy người mình êm ái hẳn. Bao giờ cũng vậy, bờ lưng ba luôn là nơi mà tôi cảm thấy yên bình nhất. Từ ngày mẹ rời xứ này theo những đoàn người lũ lượt rời sau mùa hạn mặn, tôi chỉ còn có ba. Ba không đi tìm mẹ. Chưa bao giờ ba nói với tôi rằng ba sẽ đi tìm mẹ, nhưng ba lại cõng tôi đi quanh quẩn trên bờ đê mỗi độ chiều. Ba đi một cách vô thức. Còn tôi theo ba như một cuộc rong ruổi dạo chơi. Từ độ ấy tôi đã biết quê mình đẹp đến nhường nào, mỗi dòng sông, cánh đồng, mỗi bụi tre già, mỗi mùa bông điên điển vàng... đã gieo vào tâm hồn tôi những mảng màu vàng, xanh, lam, tím, đẹp mê ly.

*

Sau này, khi tôi lớn lên, biết chải tóc, biết lén ba khóc thút thít mỗi khi buồn, ba tôi không còn cõng tôi đi trên đường đê hoặc lầm lũi trong những đêm trăng sáng. Chân ba tôi giờ yếu và mắt ba cũng mờ hơn xưa. Những vất vả của cuộc đời khiến ba tôi giờ không còn trẻ trung như ngày xưa nữa. Tóc ba tôi bạc màu sương gió. Một chiều nào tôi thấy ba mình ngồi ngơ ngẩn nhìn đám bông sao nhái đốt lửa chỗ cái lu nước trước hiên nhà, tôi bật khóc. Đời ba nhọc nhằn. Một đời người nhưng mỏi mòn đợi chờ đến hai cuộc đời, hai thân phận.

Khoảnh khắc ấy, tôi thậm thụt đến bên ba tôi, chân tôi run run, tôi xoa xoa hai vai gầy guộc của ba tôi, òa khóc như thể bao nhiêu ấm ức của đoạn đời ngắn ngủi của mình vỡ ra chỉ trong thoáng chốc:

- Ba ơi, sao bà không ở với mình. Sao bà chỉ về với con trong những đêm trăng?

Bàn tay chai sần, thô ráp của ba tôi chầm chậm đặt lên tay tôi, siết nhẹ. Một luồng hơi ấm thân thương lan qua lớp áo mỏng, vỗ về cơn nghẹn ngào đang dâng lên trong lồng ngực của tôi. Ba quay lại, đôi mắt mờ đục nhìn tôi qua làn sương chiều đang dần buông. Trong chiều sâu của đôi mắt ấy, tôi thấy một khoảng lặng mênh mông như dòng sông quê mùa mưa tràn lên con đường mấp mô đất cát.

- Bà không đi đâu cả, My! - Giọng ba tôi trầm lắng, thoảng như tiếng gió lay qua đầu hồi - Bà ngủ trong đất này, trong dòng sông, trong cây cỏ, trong đám mây chiều mà ba vẫn thường nhìn ngắm. Người xứ mình sinh ra từ đất, rồi lại gởi mình cho đất. Khi con thấy bà trong giấc mơ, là lúc tâm con bình yên nhất.

Nhưng tôi vẫn còn ấm ức. Tôi hỏi ba tiếp:

- Nhưng tại sao từ hồi con còn bé, con chưa một lần được bà ôm ấp, dắt dìu. Trong ký ức thực của con không có bà, chỉ có ba. Còn bà... bà chỉ sống trong những giấc mơ con mà khi con tỉnh giấc thì bà vụt mất?

Ba tôi cúi đầu. Một nốt lặng rõ ràng. Như một nỗi thẹn của ba, một sự ân hận mà suốt đời ba tôi cũng không bao giờ tha thứ cho chính mình. Ba thều thào, như giọng một người có tội:

- My! Ngày bà còn sống, ba không làm tròn trách nhiệm của một người con. Ba để bà con phải khổ. Sau này, ba ân hận lắm, nhưng chuyện đã qua rồi! Bà không còn. Ba chỉ biết tìm bóng dáng bà trong áng mây chiều bảng lảng bay...

Tôi cúi đầu, dựa trán vào vai ba. Mùi trà nhài ủ ấm quyện với mùi mồ hôi đượm nắng gió của ba tạo thành một hương vị rất riêng - hương vị của sự chở che.

- Vậy còn mẹ... - Tôi ngập ngừng, câu hỏi hái dở treo lơ lửng giữa khoảng không. Bông sao nhái rơi nghiêng xuống mép lu nước, chao đảo rồi đậu nhẹ lên mặt nước phẳng lặng.

Ba nhìn ra phía con đê cuối đồng, nơi ánh ráng mỡ gà đang nhạt dần, nhường chỗ cho sắc tím thẫm của đêm.

- Mẹ con chọn một con đường khác. Xứ này nghèo quá, mùa hạn mặn nuốt chửng những đồng lúa, nuốt cả những hi vọng giản đơn. Ba không trách mẹ, vì ai cũng có quyền ước mơ một đời bớt nhọc nhằn. Ba không đi tìm, không phải vì hết thương, mà vì ba biết tim mẹ đã gởi ở một phương trời khác. Còn ba, ba phải ở lại giữ lấy nếp nhà, giữ bụi hoa nhài, và giữ cả khoảng trời này cho con.

Lời ba nói dịu dàng mà dằn dỗi từng khúc ruột. Tôi nhận ra, suốt bao năm qua, ba ngắm mây trôi không chỉ để nhớ về người mẹ đã khuất, mà còn để học cách tha thứ và buông bỏ. Đám mây bay qua bụi tre rồi tan vào vô tận, cũng như những muộn phiền, những người đã đến rồi đi trong cuộc đời này, cuối cùng đều trở về với sự thản nhiên của vũ trụ.

*

Tôi đứng dậy, rót thêm vào ly của ba một ngụm trà nóng. Khói trà nghi ngút tỏa ra hương nhài thơm ngát, ngưng đọng giữa cái lạnh hanh hao của buổi hoàng hôn.

- Trà còn ấm, ba nhấp một ngụm cho ấm bụng.

Ba cầm ly trà, nheo mắt cười. Nếp nhăn nơi đuôi mắt ba xếp lại, hiền từ như bóng hình bà nội trong giấc mơ đêm trăng năm nào. Trên cao, ngôi sao xa bắt đầu nhấp nháy. Con đê uốn mình ôm lấy làng quê, và tôi biết, dù mai này mây có bay về đâu, bóng lưng của ba vẫn là khoảng trời bình yên nhất mà tôi có trong đời.

Đêm buông xuống làng quê thật nhẹ. Tiếng côn trùng ri rả vang lên từ phía bờ đê, hòa cùng tiếng sóng nước vỗ rì rầm vào mạn thuyền ai đó neo lại bên sông. Gió đồng thổi về mang theo hương phù sa nồng nã, quyện lấy mùi hoa nhài ủ tròn trong góc sân.

Ba tôi nhấp ngụm trà cuối cùng, rồi thong thả đứng dậy vươn vai. Ba nhìn tôi, ánh mắt rạng rỡ một niềm vỗ về không lời. Ba bước lại gần bụi hoa nhài, cẩn thận vạch từng chiếc lá xanh mướt, ngắm nghía những nụ hoa nhỏ xíu còn chưa kịp hé.

- Mấy nụ này sáng mai nở là vừa, trà mai chắc sẽ thơm lắm, My ha?

Tôi nhìn ba, rồi nhìn ra con đường đê trải dài dưới ánh trăng vừa ngoi lên khỏi đỉnh bụi tre. Trăng quê tôi đêm nay tròn và sáng vắt. Ánh bạc dát dội lên từng mái tranh, chảy trên dòng sông đen thẫm, làm bừng lên cái hồn quê dịu mát mà đằm thắm. Tôi chợt hiểu ra, quê hương không chỉ là mảng màu vàng của bông điên điển, là độ mặn của những mùa hạn hán, mà còn là tình người bao la, là sự chịu thương chịu khó trọn một đời của ba. Ba đã ở lại, mọc rễ sâu vào mảnh đất này như cây điên điển còm, ôm lấy tôi và che chở cho tôi lớn khôn.

- Để mai sớm con lại ra hái hoa pha trà cho ba, – tôi mỉm cười, lòng bỗng thấy nhẹ tênh.

Tôi bước lại gần, khoác lấy cánh tay gầy gầy của ba. Hai cha con cùng đứng nhìn ra đồng quê mênh mang. Đám mây chiều khi nãy đã tan đi từ lâu, nhường chỗ cho một bầu trời đêm đầy sao lấp lánh. Nơi ấy, chắc bà nội vẫn đang nhìn xuống, nụ cười hiền hậu hòa vào làn sương ấm.