Trị bệnh 'nợ' báo cáo!

Việc báo cáo tuân thủ theo yêu cầu sẽ giúp đánh giá đúng tình hình hoạt động của cơ quan, tổ chức, địa phương trong thời gian nhất định. Qua đó, có thể đánh giá tình hình thực tế của việc quản lý, lãnh đạo, định hướng những chủ trương mới phù hợp, hiệu quả hơn. Tiếc rằng, một số cơ quan, đơn vị, địa phương, vẫn “quên” không thực hiện việc báo cáo theo đúng yêu cầu.

Không phải cho đến thời điểm này, tình trạng chậm báo cáo mới xảy ra. Có người từng ví tình trạng “quên” báo cáo của một số bộ, ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương như là "căn bệnh mãn tính" xảy ra trong suốt thời gian dài mà chưa có biện pháp để xử lý dứt điểm.

Tại Phiên họp thứ 44 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Khóa XIV, tình trạng chậm báo cáo của một số cơ quan, bộ, ngành, địa phương cũng đã được Ủy ban Tài chính - Ngân sách chỉ rõ, tính đến thời điểm tổng hợp báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội còn 4/35 bộ, cơ quan trung ương, 7/63 tỉnh, thành phố không gửi báo cáo kết quả thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Việc gửi báo cáo chậm này đã kéo dài nhiều năm, thể hiện ý thức chưa nghiêm của một số bộ, ngành, địa phương, đơn vị trong việc tuân thủ các quy định của Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, Ủy ban Tài chính - Ngân sách nhận định.

Một lần nữa, tình trạng “nợ” báo cáo lại được chỉ ra ở Phiên họp thứ Chín vừa qua của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đoàn giám sát về việc thực hiện chính sách, pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn 2016 - 2021 đã thẳng thắn chỉ rõ, báo cáo của nhiều bộ, ngành, địa phương còn chậm so với quy định. Tính đến ngày 23.3, Đoàn giám sát chưa nhận được báo cáo của 32 bộ, cơ quan trung ương, 10 HĐND cấp tỉnh, 9 UBND cấp tỉnh, 2 tập đoàn, tổng công ty nhà nước.

Thực tế cho thấy, hàng năm Chính phủ đều có báo cáo Quốc hội về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và cơ quan thẩm tra nội dung này là Ủy ban Tài chính - Ngân sách. Tuy nhiên, khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét báo cáo này, số bộ, ngành, địa phương gửi báo cáo đúng thời hạn rất ít, thậm chí có những đơn vị không gửi báo cáo.

Câu hỏi đặt ra là, với những bộ, ngành, địa phương không gửi báo cáo kết quả thực hiện thì căn cứ vào đâu để biết các bộ, ngành, địa phương này tuân thủ các quy định của Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đến đâu? Vì sao các bộ, ngành, địa phương lại “nợ” báo cáo dù đã được yêu cầu? Để xảy ra tình trạng chậm báo cáo là do người đứng đầu chưa thực sự quan tâm hay vì kết quả thực hiện không được “đẹp” nên không dám báo cáo?

Cho dù bất kỳ lý do gì thì để xảy ra tình trạng chậm báo cáo cho thấy việc tuân thủ kỷ luật báo cáo của cơ quan chịu sự giám sát giám chưa nghiêm. Tình trạng “nợ” báo cáo đã trở thành tồn tại xuyên nhiệm kỳ là bởi chúng ta chưa có một cơ chế xử lý trách nhiệm đủ sức nặng, đủ sức răn đe, mà mới chỉ dừng ở nêu tên, nhắc nhở trách nhiệm chung chung.

Muốn đánh giá khách quan hiệu quả hoạt động cũng như tuân thủ quy định pháp luật của mỗi bộ, ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương rất cần một báo cáo đầy đủ, khách quan, trung thực. Nhưng thực tế giám sát cho thấy, không ít đối tượng chịu sự giám sát nêu các tồn tại trong báo cáo một cách rất “khiêm tốn”, hoặc chỉ nêu tồn tại một cách chung chung. Điều này làm cho giám sát qua hình thức nghe báo cáo có nhiều hạn chế.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát, cũng như hiệu quả hoạt động của mỗi bộ, ngành, địa phương cần siết chặt kỷ luật báo cáo. Báo cáo phải thể hiện được một bức tranh toàn diện, những gam màu sáng, tối phải được thẳng thắn chỉ ra. Những mặt tích cực cần phải được nhân rộng, lan tỏa, những tồn tại phải được chỉ rõ. Trên cơ sở đó, có những giải pháp khắc phục bởi cơ chế điều hành hiệu quả và kịp thời đề xuất sửa đổi bổ sung quy định pháp luật cho phù hợp.

Đã đến lúc cần phải xử lý trách nhiệm đối với trường hợp không báo cáo đúng quy định. Đối với những trường hợp không bảo đảm tiến độ hoặc không gửi báo cáo, phải có biện pháp xử lý nghiêm khắc không chỉ dừng ở việc nêu tên, nhắc nhở trách nhiệm chung chung. Bởi như Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ yêu cầu, “cần quy trách nhiệm ai không báo cáo, báo cáo sai, không có chuyện không chịu báo cáo". Chỉ khi trách nhiệm được cụ thể hóa, chế tài đủ sức răn đe thì căn bệnh “nợ” báo cáo của đối tượng chịu sự giám sát mới không tái diễn!