Thương nhớ tháng Mười

Ảnh minh họa.

Tháng Mười trong tôi luôn là miền ký ức thân thương với rất nhiều kỷ niệm. Nhớ độ này ở quê nhà, lúa trên những cánh đồng đã hoe vàng, bắt đầu vào mùa gặt hái. Tiếng chim cu gáy gù vang trong những lùm cây, gợi cảm giác thật bình yên. Khắp các bờ vùng, bờ thửa, đám cào cào mình xanh óng bay rào rào quanh mấy bụi hoa dại vương đầy tơ nhện.

Nắng không còn gay gắt, mà tươi màu tơ lụa, lấp lánh trên vòm tre, tán cây cơm nguội và khóm lau trổ hoa tím bạc ven sông. Khắp sân nhà, đường làng, ngõ xóm, đâu đâu cũng ngào ngạt mùi rơm rạ mới. Những chiều nghỉ học, bọn trẻ trong làng tụ tập bên chân cây rơm vừa dựng, ngồi tết những con búp bê xinh xắn bằng sợi rơm vàng óng.

Tháng Mười, vườn mẹ ngọt ngào hương trái chín thơm nồng vị nắng. Cây mít mật còn sót lại mấy quả ra muộn, giờ mới nứt vỏ, khoe múi nây vàng. Cây ổi mỡ bên bờ ao quả chín thơm lựng, gọi bầy chào mào về ríu ran khắp cành cao, cành thấp. Ven bờ sông trước nhà, vạt cải mẹ trồng bắt đầu vào mùa thu hoạch. Những luống cải thìa, cải sen xanh mướt, nhiều cây không kịp ăn đã trổ ngồng, lấm tấm nụ vàng.

Chẳng bao lâu nữa, cả vùng bờ bãi sẽ rực lên một màu vàng trải dài ngút ngát. Có những chiều tháng Mười, tôi theo mẹ ra hái rau, thích thú khi được chạy chân trần trên nền đất phù sa ẩm ướt, nghe gió từ mặt sông thổi lên mát rượi. Mẹ cặm cụi xới đất, nhặt cỏ, còn tôi mải mê ngắm những bông hoa nhỏ xíu rung rinh trong nắng và tận hưởng hương đồng gió nội.

Tháng Mười, khi lá sen trong đầm sắp sửa tàn úa cũng là lúc bước vào mùa niễng nơi quê nhà. Từ sáng sớm, khắp các vùng ruộng trũng, mẹ tôi và các bà, các bác trong làng rủ nhau đi thu hoạch niễng. Những củ niễng trắng nõn được bó thật khéo, theo những chuyến xe của thương lái đi khắp nơi. Người xa quê chỉ cần nhìn thấy sự xuất hiện của niễng nơi phố thị là phải tranh thủ mua về thưởng thức, bởi biết rằng mùa niễng ngắn ngủi chẳng kéo dài được bao lâu.

Tháng Mười còn có mùa rươi. Tôi vẫn nhớ lời bà dạy: “Tháng Chín đôi mươi, tháng Mười mùng năm” - một kinh nghiệm dân gian để nói về thời điểm rươi nổi nhiều nhất trong năm. Những ngày đó, đất trời thật lạ, đang nắng bỗng rây rây mưa phùn. Lũ trẻ chúng tôi lại háo hức rủ nhau ra mương nước, bờ sông, dùng rổ vớt rươi đang bơi lên từng đàn.

Chiều xuống, gió heo may luồn qua ngõ, mang theo hương nguyệt quế tỏa bay khắp không gian. Ngoài sân, trời tháng Mười chầm chậm tối. Trong gian bếp ấm sực lửa rơm, cả nhà lại quây quần giúp mẹ nấu cơm. Người đánh trứng, người thái thì là, lá gừng, vỏ quýt, khiến không khí thật náo nức. Mẹ đặt từng miếng chả rươi lên mảnh lá chuối tươi, khéo léo lật hai mặt cho tới khi chả chín đều, vàng ruộm, dậy lên mùi thơm nồng nàn. Bữa tối hôm đó có ngồng cải luộc chấm mắm tép, niễng xào trứng và chả rươi. Chỉ giản dị vậy thôi, nhưng hương vị của món ăn và khung cảnh đầm ấm ấy tôi chẳng thể nào quên.

Biết bao tháng Mười đã đi qua với rất nhiều thương nhớ. Tiếng chim cu gáy vẫn gù vang trên những cánh đồng xa. Khoảng sân gạch trước nhà vẫn thơm mùi rơm rạ mới. Vạt cải ven sông chẳng bao giờ lỡ hẹn, vẫn trổ những bông hoa bé xinh, vàng ruộm trong cái nắng hanh hao. Tôi đi làm xa, giữa những bộn bề của cuộc sống, mỗi lúc tháng Mười về, trời trở gió heo may se lạnh, lòng lại trào dâng một nỗi niềm da diết nhớ quê. Thương dáng mẹ cặm cụi cuốc đất, nhặt cỏ, chăm chút cho cây trái trong vườn bốn mùa xanh tốt. Lại thèm được trở về, ngồi thảnh thơi bên mẹ, ngắm nụ cười thật hiền hậu, bao dung.