Thấp thỏm thưởng Tết

Thưởng Tết gắn chặt với diễn biến kinh tế và tình hình kinh doanh của doanh nghiệp. Năm nay, khó khăn của nền kinh tế và doanh nghiệp nước ta vẫn nối dài sau đại dịch. Tính chung 11 tháng, cả nước có 201,5 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 3,5% so với cùng kỳ năm trước; trong khi số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường là 158,8 nghìn, tăng 20% - cho thấy sức khỏe của doanh nghiệp không tốt. Bởi vậy, có thể đoán bức tranh thưởng Tết năm nay sẽ khó lòng rực rỡ, nếu không muốn nói là ảm đạm hơn mọi năm.

Ở các khu chế xuất - công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, những năm trước, thưởng Tết bình quân của các doanh nghiệp là 1,3 tháng lương, đơn vị khó khăn nhất cũng thưởng tháng lương 13. Năm nay, theo thông tin bước đầu, đa số doanh nghiệp thưởng 1 tháng lương 13 và có doanh nghiệp sẽ không có thưởng.

Tại Đồng Nai, thưởng Tết đang là câu hỏi cân não với nhiều doanh nghiệp do việc sản xuất, kinh doanh gặp nhiều khó khăn, đơn hàng không có. Bên cạnh một số ít doanh nghiệp đã công bố mức thưởng xấp xỉ năm ngoái, nhiều doanh nghiệp vẫn đang cân đối tài chính và chưa thông báo thưởng Tết đến người lao động.

Trên bình diện chung, hôm 3.12, trong cuộc họp báo thông tin kết quả Đại hội XIII Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2023 - 2028, ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết, lương, thưởng Tết năm 2024 sẽ gặp khó do kinh tế, xã hội cuối năm còn khó khăn, một bộ phận doanh nghiệp vẫn tiếp tục thiếu đơn hàng.

Thưởng Tết không phải là quy định bắt buộc trong Bộ luật Lao động, song trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đôi khi có giá trị ngang quy định pháp luật. Nhiều doanh nghiệp coi thưởng Tết là cách giữ chân người lao động, tránh biến động lao động sau Tết. Với người lao động, thưởng Tết ngoài giá trị vật chất còn mang ý nghĩa tinh thần. Đó là nguồn động lực để người lao động chăm chỉ làm việc hơn, gắn bó hơn với doanh nghiệp.

Màu sắc bức tranh thưởng Tết năm nay sẽ hiện rõ sau ngày 25.12 - thời hạn cuối các tỉnh, thành phố phải báo cáo tình hình tiền lương và thưởng Tết của doanh nghiệp đối với người lao động với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Dù doanh nghiệp năm nay có thưởng Tết hay không, điều quan trọng là phải truyền thông nội bộ thật tốt để người lao động hiểu được khó khăn hiện tại của doanh nghiệp cũng như nỗ lực cân bằng lợi ích của doanh nghiệp và người lao động. Làm được như vậy, người lao động sẽ thấu hiểu và đồng thuận với quyết định của doanh nghiệp; đồng thời tránh được những hệ lụy không mong đợi như xảy ra tranh chấp, ngừng việc tập thể phát sinh trong dịp Tết.

Khi một cái Tết eo hẹp tiền bạc đang hiện rõ hình hài, vai trò và trách nhiệm của công đoàn các cấp càng lớn hơn, quan trọng hơn. Công đoàn các cấp cần lên kế hoạch hành động để người lao động “ai cũng có Tết” như: tặng quà, hỗ trợ vé tàu xe, tổ chức những “chuyến xe 0 đồng”, “phiên chợ 0 đồng”, tổ chức đón Tết cho những người không về quê ăn Tết... Quan tâm và trợ giúp người lao động có một cái Tết đầm ấm, tươi vui, an toàn chính là sự bù đắp ý nghĩa cho một năm kinh tế khó khăn, chật vật.