Mùa hồng ở non cao

Vườn hồng của gia đình ông Hoàng Văn Việt (Thôn Phiêng Cuôn, xã Na Rì) vào vụ thu hoạch với những cây hồng sai trĩu quả.

Bức tranh thu đặc biệt 

Từ phường Bắc Kạn, vượt qua hơn 60km đường đèo núi, chúng tôi đến xã Na Rì đúng vào mùa hồng chín. Con đường lên vùng cao quanh co qua những triền núi, có đoạn nhỏ hẹp, khúc khuỷu. Cùng bà Bùi Thị Thu, Phó Chủ tịch UBND xã Na Rì, chúng tôi đến đồi hồng của gia đình ông Hoàng Văn Việt ở thôn Phiêng Cuôn.

Giữa núi rừng, vườn hồng rộng hơn 2ha của gia đình ông Việt hiện lên nổi bật. Những cây hồng được trồng thành hàng, tán thấp, cành nào cũng trĩu quả. Màu vàng óng của những trái hồng đang độ chín tạo nên một bức tranh mùa thu đặc biệt ở vùng cao.

Hái cho chúng tôi một chùm hồng chín vàng, ông Việt phấn khởi bảo: giống hồng gia đình đang trồng là hồng không hạt LT-1, được đưa vào trồng theo dự án từ năm 2021. Đây là giống cây dễ chăm sóc, khả năng chịu hạn tốt, quả to và khá đồng đều. Mỗi cây hồng có thể cho thu hoạch từ 30-40 kg quả.

Với giá bán ổn định từ 20 nghìn đồng/kg trở lên, cây hồng đang dần trở thành một trong những cây trồng giúp người dân địa phương cải thiện thu nhập, vươn lên thoát nghèo.

Những năm đầu cây đã có quả nhưng gia đình chưa để cây mang quả nhằm tập trung cho cây sinh trưởng, phát triển. Từ năm thứ 4 trở đi, ông Việt mới bắt đầu để cây ra quả và thu hoạch. So với một số loại cây ăn quả khác, hồng LT-1 có ưu điểm ít sâu bệnh, dễ chăm sóc hơn cam, quýt.

Quả hồng LT -1 ở xã Na Rì có hình dáng tròn dẹt, quả to, mang hương vị đặc trưng riêng.

Dạo một vòng quanh vườn hồng, chúng tôi dễ dàng nhận thấy sự chăm chút tâm huyết của gia đình ông Việt dành cho loại cây đặc sản này. Những cây hồng được trồng với khoảng cách phù hợp, tỉa tán để cây thấp, thuận tiện cho việc chăm sóc và thu hái. Phân bón cũng được sử dụng theo hướng hữu cơ, nhờ vậy những cành hồng đều đặn, khỏe khoắn, trĩu những chùm quả vàng.

Rời vườn hồng của gia đình ông Việt, chúng tôi tìm đến khu vườn của bà Trần Thị Hạnh, cũng ở thôn Phiêng Cuôn. Nhanh tay hái những quả hồng chín xếp vào chậu nước sạch để ngâm, bà Hạnh kể về cơ duyên đến với cây hồng.

Từ năm 2019, được chính quyền địa phương vận động, bà mạnh dạn đưa vào trồng 900 gốc hồng không hạt LT-1. Với một hộ dân vùng cao, quyết định đầu tư trồng một giống cây mới không phải chuyện dễ dàng.

Thế nhưng, kết quả của những năm đầu đã đem lại cho gia đình bà niềm tin vào hướng đi này. Ngay vụ đầu cho thu hoạch, từ 900 gốc hồng LT-1, bà Hạnh thu được hơn 1.300kg quả. Sản phẩm được bán sỉ ngay tại vườn với giá 20.000 đồng/kg.

Đây không chỉ là khoản thu nhập đáng kể đối với một hộ dân vùng cao mà còn cho thấy hiệu quả kinh tế của cây hồng nếu được đầu tư chăm sóc đúng kỹ thuật. Nhờ cây hồng, gia đình bà Hạnh từng bước ổn định cuộc sống, vươn lên trở thành hộ khá giả tại địa phương.

Ngọt những mùa hồng

Từ một loại cây ăn quả truyền thống, hồng LT-1 đang được người dân xã Na Rì và khu vực lân cận quan tâm, phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa. Hồng LT-1 có những đặc điểm riêng tạo nên giá trị của giống cây này.

Quả có mã vàng đẹp, khi ăn có vị giòn, thơm và ngọt đặc trưng. Sau khi hái, quả thường được ngâm trong nước sạch khoảng 3-5 ngày để khử hoàn toàn vị chát trước khi thưởng thức.

Cây hồng không hạt LT -1 được xác định là cây trồng chủ lực của xã Na Rì.

Đây là giống hồng đã có từ lâu ở địa phương. Để phát triển cây trồng này theo hướng hàng hóa, năm 2019, Viện Nghiên cứu rau quả đã phối hợp với huyện Na Rì (cũ) thực hiện việc chọn tạo, nhân giống, đồng thời hướng dẫn khoa học kỹ thuật cho người dân. Từ đó, chất lượng cây trồng từng bước được cải thiện, năng suất quả ngày càng cao hơn.

Theo bà Bùi Thị Thu, Phó Chủ tịch UBND xã Na Rì, cây hồng không hạt LT-1 đã được địa phương xác định là cây trồng chủ lực. Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, xã Na Rì đã rà soát, đánh giá tổng thể nguồn tài nguyên đất đai, từ đó đưa cây hồng vào nghị quyết xác định là cây trồng chủ lực của xã.

Đến nay, toàn xã Na Rì đã có hơn 60ha hồng LT-1. Đây được xem là một trong những cây trồng có nhiều tiềm năng, phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu của vùng cao. Địa phương đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng diện tích lên 150ha, từng bước đưa cây hồng trở thành cây trồng có giá trị kinh tế cao của xã.

Cùng với đó, địa phương ưu tiên các nguồn vốn hỗ trợ sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị của loại quả đặc sản này. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm khai thác tốt lợi thế đất đai, khí hậu của Na Rì, đồng thời tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Khu vực các xã phía Bắc tỉnh Thái Nguyên từ lâu đã được biết đến với đặc sản hồng không hạt. Trong đó, các xã Chợ Đồn, Chợ Rã, Đồng Phúc, Na Rì, Thượng Minh, Ngân Sơn được xem là vùng trồng nổi tiếng của giống hồng ta, quả nhỏ, dáng bầu dục, thuôn dài.

Riêng giống hồng LT-1 chủ yếu được trồng tại xã Na Rì, nổi bật với những trái hồng tròn dẹt, kích thước lớn, thịt quả thơm ngon. Mỗi giống hồng mang một hương vị, một nét đặc trưng riêng, nhưng đều góp phần làm nên danh tiếng của vùng đặc sản hồng không hạt nơi vùng cao Thái Nguyên.

Giữa màu xanh trùng điệp của núi rừng, những chùm hồng chín vàng đang trong mùa thu hoạch. Sau những năm tháng chăm sóc, từng quả hồng đã mang lại thành quả ngọt ngào cho người trồng.

Mùa hồng ở Na Rì vì thế không chỉ là câu chuyện của một loại trái cây đặc sản. Đó còn là câu chuyện về sự chuyển mình của một vùng đất, nơi người dân đang từng bước tìm được hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện tự nhiên của quê hương.