Lấy hiệu quả làm thước đo

Việc sớm phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là yêu cầu cần thiết để giữ vững kỷ cương, phép nước. Tuy nhiên, xử lý sai phạm mới chỉ là bước khởi đầu. Hiệu quả cuối cùng phải được thể hiện ở khả năng khắc phục hậu quả và ngăn ngừa vi phạm tái diễn. Vì vậy, công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán không thể chỉ dừng ở việc xác định trách nhiệm hay xử lý tổ chức, cá nhân vi phạm, mà phải hướng đến những giải pháp khắc phục cụ thể, có thời hạn, có cơ quan chịu trách nhiệm và được kiểm chứng bằng kết quả thực tế.

Đối với các dự án đầu tư, công trình xây dựng, quản lý đất đai và tài sản công, cần phân loại rõ tính chất, mức độ sai phạm để có hướng xử lý phù hợp: trường hợp nào phải xử lý nghiêm theo quy định pháp luật, trường hợp nào có thể tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, điều chỉnh phương án triển khai; và trường hợp buộc phải chấm dứt nhằm ngăn ngừa tổn thất tiếp tục phát sinh. Mỗi kiến nghị khắc phục phải gắn với trách nhiệm cụ thể, thời hạn hoàn thành và tiêu chí đánh giá rõ ràng. Cùng với đó, cần thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ việc thực hiện các kết luận thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và bản án.

Điều quan trọng phía sau mỗi kết luận thanh tra, kiểm toán, phía sau mỗi bản án nghiêm khắc, là những chuyển biến cụ thể trong đời sống kinh tế - xã hội. Đó là, một dự án được tháo gỡ đúng quy định, đưa vào khai thác hiệu quả; một khu đất công được quản lý, sử dụng đúng mục đích; tài sản thất thoát được thu hồi, trả lại cho Nhà nước; hay một thủ tục hành chính từng gây phiền hà được cải cách triệt để. Đó mới là những giá trị có thể đo đếm mà công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực mang lại.

Xử lý sai phạm không chỉ dừng ở việc xử lý người vi phạm, mà còn phải đi đến tận cùng nguyên nhân, bịt kín được những “lỗ hổng” pháp lý tạo điều kiện cho sai phạm phát sinh. Đồng thời, triển khai các giải pháp khắc phục khả thi, với kết quả được lượng hóa bằng những con số cụ thể. Chỉ khi những giải pháp đó chuyển biến thành kết quả cụ thể thì hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực mới được khẳng định một cách thực chất.

Trong bối cảnh các quan hệ kinh tế ngày càng phức tạp, tài sản công được quản lý trên nhiều nền tảng và các giao dịch diễn ra mạnh mẽ trên môi trường số, nếu chỉ dựa vào báo cáo hành chính, kiểm tra thủ công hoặc chờ phát sinh sai phạm mới xử lý thì khó đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Do đó, để phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hiệu quả, ngoài việc hoàn thiện khung khổ pháp lý về vấn đề này, cần tăng cường kiểm soát quyền lực, giám sát bằng dữ liệu và phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ gốc, từ sớm, từ xa. Giám sát bằng dữ liệu phải trở thành công cụ quan trọng phát hiện những dấu hiệu bất thường trong quản lý ngân sách, đầu tư công, đất đai, đấu thầu, tài sản công và thực thi công vụ. Muốn vậy, cần kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan có thẩm quyền, đồng thời xây dựng cơ chế phân tích, cảnh báo rủi ro, bảo đảm dữ liệu chính xác, minh bạch và được sử dụng đúng quy định.

Tuy nhiên, dữ liệu chỉ phát huy giá trị khi gắn với trách nhiệm hành động: cảnh báo phải được xác minh, dấu hiệu bất thường phải được làm rõ và nguy cơ vi phạm phải được xử lý kịp thời. Cùng với đó, cần chủ động nhận diện những lĩnh vực mới, trọng yếu, then chốt có nguy cơ phát sinh tiêu cực, nhất là những lĩnh vực gắn với công nghệ, tài chính số, các dự án quy mô lớn... Kiểm soát quyền lực hiệu quả không phải là siết chặt bằng mọi giá, mà là thiết lập cơ chế để quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền, minh bạch, có thể kiểm chứng và không bị lợi dụng vì lợi ích riêng.

Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chỉ thực sự tạo ra giá trị khi quyết tâm chính trị và hành động được chuyển hóa thành những kết quả mà người dân có thể cảm nhận và kiểm chứng. Khi cái sai được sửa chữa, tài sản được bảo vệ, nguồn lực được khơi thông và nhũng nhiễu từng bước bị đẩy lùi, thì phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không chỉ góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương mà còn trở thành động lực thúc đẩy phát triển đất nước, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.