Làng cổ Tam Quy - Dấu xưa còn lại
Tam Quy xưa có tên là Tâm Khẩu, nằm trong một thung lũng với núi đá vôi và những cánh rừng cây rậm rạp. Từ vùng đất ấy, những lớp cư dân đầu tiên tìm đến khai phá, dựng nhà, lập làng. Cùng với thời gian, một cộng đồng dân cư dần hình thành và những câu chuyện về nguồn cội cũng được truyền lại qua nhiều thế hệ.
Trong những câu chuyện ấy có câu chuyện về ông Nguyễn Công Thành - người từng tập hợp lực lượng hưởng ứng Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng. Sau khi cuộc khởi nghĩa bị đàn áp, ông đưa quân về vùng đất này. Những dấu tích về nhân vật được người dân lưu truyền, góp thêm một lớp ký ức vào lịch sử hình thành của Tam Quy.
Từ một vùng đất ban đầu còn hoang sơ, Tam Quy dần trở thành một làng quê có đời sống ổn định. Hoạt động sản xuất và giao thương phát triển, tạo nên sự gắn kết giữa người dân trong làng với các vùng xung quanh. Những không gian phục vụ đời sống cộng đồng cũng lần lượt hình thành. Giếng nước, mái đình không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mà còn trở thành nơi gặp gỡ, hội họp, gắn với những phong tục và sinh hoạt tín ngưỡng của người dân.
Những dấu tích ấy, dù qua thời gian đã có nhiều thay đổi, vẫn giúp hình dung về một Tam Quy từng được gây dựng và vun bồi từ nhiều thế hệ. Với mỗi ngôi làng, ký ức không chỉ nằm trong những công trình còn lại, mà còn được giữ bằng cách cộng đồng kể lại câu chuyện của chính mình.
Giếng làng Tam Quy được người dân hết sức giữ gìn
Tam Quy hôm nay đã mang diện mạo khác. Thôn có 867 hộ, hơn 3.400 nhân khẩu. Những con đường được mở rộng, các công trình phục vụ đời sống từng bước được đầu tư, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt ngày càng cao của người dân. Nhịp sống mới khiến làng quê có nhiều thay đổi, nhưng trong quá trình ấy, những nét kiến trúc và không gian truyền thống vẫn được chú trọng gìn giữ, tạo nên dấu ấn riêng của Tam Quy.
Trải qua nhiều biến động, không phải công trình nào của Tam Quy xưa cũng còn nguyên vẹn. Nhưng điều còn lại chính là ký ức cộng đồng và những giá trị văn hóa được trao truyền. Đó cũng là nền tảng để Tam Quy hôm nay nhìn về quá khứ không chỉ bằng sự hoài niệm, mà bằng trách nhiệm gìn giữ những gì làm nên giá trị của làng.
Cổng làng Tam Quy.
Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa vì thế ngày càng được quan tâm. Những câu chuyện về nguồn cội, những không gian truyền thống và các địa chỉ lịch sử đang được đặt trong đời sống hôm nay theo một cách phù hợp hơn.
Từ Tâm Khẩu trong câu chuyện xưa đến Tam Quy của hôm nay, ngôi làng vẫn đang tiếp tục được bồi đắp bởi chính những người đang sống trên mảnh đất này. Khi cộng đồng cùng gìn giữ, cùng kể lại và cùng trao truyền những giá trị ấy, ký ức của làng không nằm lại phía sau, mà tiếp tục hiện diện trong nhịp sống mới.