Khắc phục keo chết héo

Công nhân Công ty Lâm nghiệp Tuyên Bình chặt bỏ cây keo chết héo.

Trung bình mỗi tháng, một lô rừng của Công ty Lâm nghiệp Yên Sơn có khoảng 20 đến 30 cây chết, tập trung nhiều nhất ở diện tích rừng được trồng từ hai đến 5 năm tuổi. Theo thống kê ban đầu, trong năm 2019 và 6 tháng đầu năm 2020, diện tích rừng keo bị ảnh hưởng của đơn vị là trên 253 ha, trong đó, diện tích keo chết hoàn toàn là gần 34 ha.

Hiện tượng keo chết héo xảy ra ở hầu hết các công ty lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh. Kết quả rà soát của Công ty Lâm nghiệp Chiêm Hóa từ đầu năm đến nay, diện tích rừng bị ảnh hưởng là gần 100 ha, diện tích keo chết hoàn toàn là 6,2 ha.

Theo báo cáo từ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh năm 2019, diện tích keo chết héo trên địa bàn tỉnh là gần 21 ha, trong đó diện tích bị nặng là trên 14 ha; diện tích bạch đàn bị vàng lá, khô cành là trên 7 ha. Bà Nguyễn Thị Phương Dung, Trưởng phòng Bảo vệ thực vật, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cho biết, theo kết quả kiểm tra cho thấy, bệnh gây hại nặng trên cây keo trồng năm thứ 2 đến năm thứ 5, nhất là trên diện tích rừng keo trồng chu kỳ 2, chu kỳ 3. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã giao chi cục lấy mẫu bệnh phẩm, phân tích tìm nguyên nhân. Kết quả, hầu hết cây keo chết do thân và rễ bị tổn thương; nấm xâm nhiễm, gây thối rễ, vỏ cây tại các vị trí xâm nhiễm. Gỗ bị biến mầu và cây không có khả năng phục hồi.

Nguyên nhân ban đầu được xác định là do nấm Ceratocystis gây ra, loại nấm này phát sinh trong điều kiện thời tiết mưa lớn, kèm theo dông lốc làm cây gẫy đổ nhiều. Từ các điểm tổn thương trên cây keo, nấm khuẩn đã xâm nhập gây hại và lan rộng. Riêng đối với những diện tích đã trồng lâu năm, một phần nguyên nhân là do quá trình khai thác, trồng lại nhiều chu kỳ, bà con không thực hiện khử trùng, vệ sinh rừng cẩn thận, mầm bệnh lưu trú nên khi gặp điều kiện thời tiết thuận lợi là phát tán gây hại trên cây non. Bên cạnh nguyên nhân do nấm khuẩn gây ra thì một nguyên nhân nữa đang khiến người trồng rừng nghi ngờ đó là nguồn cây giống. Bởi hầu hết diện tích keo chết đều là giống keo lai giâm hom, keo tai tượng.

Khắc phục tình trạng keo chết héo, theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trước mắt phải khoanh vùng, ngăn không cho bệnh chết héo phát sinh lan rộng; đồng thời nghiên cứu kỹ về quy trình nhân giống, sử dụng giống sạch bệnh và các biện pháp phòng ngừa bệnh để bảo đảm mục tiêu phát triển kinh tế lâm nghiệp của tỉnh bền vững, tạo sinh kế lâu dài cho người dân địa phương cũng như cho ngành kinh tế lâm nghiệp của Tuyên Quang.

Cuối tháng 6 - 2020, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh đã có văn bản hướng dẫn phòng chống sâu bệnh chết héo trên cây keo. Đối với các vườn ươm, phải lựa chọn cây vật liệu khỏe, sạch bệnh; xử lý bầu đất ươm cây giống bằng các chế phẩm sinh học để hạn chế mầm bệnh và giúp cây con phát triển khỏe mạnh, tăng khả năng kháng bệnh; chăm sóc cây con kịp thời, đúng kỹ thuật, thường xuyên phòng trừ các đối tượng côn trùng gây hại, tránh tạo vết thương cơ giới cho cây giống. Đối với người trồng rừng và doanh nghiệp, đơn vị này khuyến cáo thực hiện biện pháp luân canh cây trồng đối với những rừng đã trồng keo từ 2 đến 3 chu kỳ; xử lý hố, xử lý mối, côn trùng trước khi trồng rừng. Những diện tích rừng trong thời gian chăm sóc, ngành khuyến cáo người trồng rừng phải thường xuyên thu dọn, tiêu hủy, đưa cây bị bệnh ra khỏi lô rừng trồng; đối với những cây bị nặng đã bị tiêu hủy, thực hiện trồng dặm ngay trong khung thời vụ trồng rừng bằng các cây giống sạch bệnh, có nguồn gốc rõ ràng. Đặc biệt, người trồng rừng không tỉa cành vào mùa mưa để tránh tổn thương cho cây; trong giai đoạn kiến thiết cơ bản, cần bón thêm các chế phẩm vi sinh để hạn chế nấm bệnh phát sinh và gây hại. Người trồng rừng cũng phải thường xuyên thăm rừng, khi phát hiện cây bị bệnh cần khẩn trương thu dọn, tiêu hủy, đưa cây bị bệnh ra khỏi lô rừng trồng để tránh lây lan, ảnh hưởng đến diện tích còn lại.