Hành động gây thêm xung đột

Liên hợp quốc (LHQ), Liên hiệp châu Âu (EU), Liên đoàn A-rập (AL) đều bày tỏ lo ngại về sự can thiệp bên ngoài có thể làm gia tăng nguy cơ xung đột leo thang ở quốc gia Bắc Phi này, trong bối cảnh giao tranh dữ dội giữa các lực lượng của GNA và Quân đội quốc gia Libya tự xưng (LNA) do Tướng K.Haftar đứng đầu.

Tình hình an ninh tại Libya đang "nóng lên" bởi lực lượng LNA của Tướng K.Haftar ở miền đông mở các đợt tiến công lớn nhằm giành quyền kiểm soát thêm các vùng lãnh thổ từ lực lượng trung thành với GNA. Các động thái tăng cường hoạt động quân sự của LNA được đưa ra sau khi Thổ Nhĩ Kỳ đưa quân tới Libya để hỗ trợ lực lượng GNA, Chính phủ hiện nay ở Libya được LHQ thừa nhận. LNA đã tuyên bố giành quyền kiểm soát thành phố ven biển Xơ-tê từ GNA. Ðây là một trong những thành phố quan trọng của Libya nằm bên bờ Ðịa Trung Hải, cách thủ đô Tripoli 450 km về phía đông. Lực lượng LNA đang đẩy mạnh các cuộc tiến công vào thủ đô Tripoli trước sự kháng cự quyết liệt của quân đội GNA. Trong khi đó, lực lượng GNA cho biết, họ đang phải đối phó với không chỉ lực lượng LNA mà còn cả lính đánh thuê từ CH Chad.

Trước thế tiến công của LNA, GNA đã cầu viện sự giúp đỡ của Thổ Nhĩ Kỳ. Ankara mới đây thông báo bắt đầu triển khai binh sĩ và sẽ cử các đội kỹ thuật cùng chuyên gia quân sự tới Tripoli để hỗ trợ GNA. Ðộng thái này nhằm hiện thực hóa thỏa thuận hợp tác quân sự mà Thổ Nhĩ Kỳ đã ký với GNA hồi tháng 11-2019. Dự luật được Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ thông qua cho phép quân đội Thổ Nhĩ Kỳ triển khai tới Libya trong trường hợp khẩn cấp với sứ mệnh có thể kéo dài tới một năm. Tuy nhiên, dự luật này cũng đánh dấu một bước leo thang nguy hiểm trong cuộc nội chiến tại Libya, đe dọa nghiêm trọng đến hòa bình và ổn định ở khu vực.

Quyết định can thiệp vào Libya của Thổ Nhĩ Kỳ đã khiến cộng đồng quốc tế lo ngại nhấn chìm quốc gia Bắc Phi vào vòng xoáy xung đột. Sau cuộc họp khẩn của Hội đồng Bảo an LHQ về tình hình Libya, Ðặc phái viên LHQ về Libya G.Salame kêu gọi bên ngoài không can thiệp vào quốc gia này. Theo ông G.Salame, Libya đang phải chịu đựng quá nhiều sự can thiệp nước ngoài theo những cách khác nhau. Trong cuộc nội chiến hiện nay, GNA được Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar ủng hộ, trong khi Tướng K.Haftar được Ai Cập và Các Tiểu vương quốc A-rập thống nhất (UAE) hỗ trợ, đồng thời có sự ủng hộ chính trị từ Mỹ, Nga và Pháp.

Quốc hội các nước Ai Cập, A-rập Xê-út, UAE và Ba-ren đã cùng lên tiếng phản đối việc Thổ Nhĩ Kỳ can thiệp vào tình hình Libya. Trong một tuyên bố chung, hội đồng lập pháp bốn nước A-rập bày tỏ lo ngại về những thách thức an ninh, sự can thiệp từ nước ngoài và các vụ tiến công khủng bố mà Libya và các nước láng giềng phải đối mặt. Tuyên bố nhấn mạnh, động thái của Ankara xâm phạm chủ quyền Libya cũng như đe dọa sự thống nhất của quốc gia Bắc Phi. Trong khi đó, AL cảnh báo nguy cơ leo thang quân sự ở Libya, đồng thời khẳng định sẽ đề nghị Tổng Thư ký LHQ và các quốc gia có vị thế khác ngăn chặn bất cứ sự can dự nào của nước ngoài vào các vấn đề nội bộ của Libya. Nhiều nước trong khu vực cho rằng, mọi hành động can thiệp của nước ngoài vào Libya sẽ làm gia tăng sức mạnh cho các phần tử khủng bố và làm suy yếu những nỗ lực tìm kiếm giải pháp chính trị, gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo ngày càng nghiêm trọng tại Libya. Quyết định can thiệp quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ cũng bị Hy Lạp và CH Síp phản đối khi hai quốc gia châu Âu này cho rằng đó là sự vi phạm nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ về áp đặt lệnh cấm vũ khí ở Libya.

Xung đột bùng phát từ tháng 4-2019 đến nay ở Libya đã khiến hàng nghìn người chết, khoảng 300 nghìn người mất nhà ở. Quốc gia Bắc Phi này ngày càng lún sâu vào khủng hoảng và chia rẽ. Trong bối cảnh những nỗ lực quốc tế nhằm tìm một giải pháp hòa bình và chính trị cho cuộc xung đột Libya còn gặp nhiều khó khăn, sự can thiệp của nước ngoài càng khiến cho tình hình quốc gia Bắc Phi này thêm phức tạp, tạo ra nhiều nguy cơ tiềm ẩn đe dọa hòa bình và an ninh khu vực.