Ðể dòng chảy dữ liệu thông suốt

Xóa bỏ các “ốc đảo” dữ liệu

Thời gian qua, công cuộc chuyển đổi số tại Quảng Trị đã ghi nhận những bước tiến quan trọng. Tỉ lệ số hóa hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính toàn tỉnh đạt trên 94%; ứng dụng Công dân số QuangTri-S bước đầu phát huy hiệu quả, trở thành cầu nối trực tuyến hữu hiệu giữa chính quyền với người dân. Tuy nhiên, bước vào giai đoạn phát triển 2026-2030 với những yêu cầu quản trị ngày càng cao, hệ thống hạ tầng số của tỉnh đang bộc lộ nhiều “điểm nghẽn”.

Theo báo cáo của UBND tỉnh, đến nay, dữ liệu của nhiều ngành trọng điểm như nông nghiệp, môi trường, tài chính… vẫn chưa đáp ứng được nguyên tắc “mở” và kết nối. Trong đó khu vực tồn tại nhiều “ốc đảo” dữ liệu nhất là nhóm cơ sở dữ liệu về tài sản. Dữ liệu ngân sách, đầu tư công hay tài sản chuyên ngành vẫn ở dạng các hệ thống quản lý rời rạc, chưa đạt tiêu chí “sống” và “dùng chung”.

Trong khi nhóm cơ sở dữ liệu về tổ chức chưa đạt tiêu chí “thống nhất” do thiếu mã định danh điện tử chung cho toàn bộ hệ thống chính trị và doanh nghiệp, khiến công tác tổng hợp số liệu kinh tế-xã hội (KT-XH) không thể thực hiện tự động theo thời gian thực. Việc chia sẻ dữ liệu về Trung tâm IOC mới chỉ dừng lại ở mức gửi hoặc nhận các báo cáo tĩnh, chưa tạo được dòng chảy dữ liệu để phục vụ ứng cứu khẩn cấp hay chỉ đạo điều hành kịp thời.

Hoạt động tại Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh tỉnh - Ảnh: M.L

Dù kho dữ liệu dùng chung đã vận hành từ tháng 10/2024, nhưng tỉ lệ cơ quan tham gia chia sẻ dữ liệu mở còn thấp, số lượng bộ dữ liệu được công khai còn ít. Nhiều dữ liệu chuyên ngành, dữ liệu bản đồ nền, quan trắc môi trường vẫn đang được lưu trữ dưới dạng tệp tin rời rạc như Word, Excel, PDF nên không được cập nhật thường xuyên, không đạt mục tiêu liên thông thời gian thực.

Đến nay, tỉnh vẫn chưa có nền tảng phân tích dữ liệu lớn để khai thác tối ưu các nguồn dữ liệu hiện có; chưa triển khai được bản đồ số 3D hay bản sao số đô thị; các lớp dữ liệu chuyên ngành trên nền GIS chưa được số hóa và tích hợp đồng bộ. Bên cạnh đó chất lượng dữ liệu chưa bảo đảm và thiếu cơ chế kiểm soát.

Vì vậy, việc trích xuất báo cáo số phục vụ họp điều hành vẫn phải làm thủ công, chưa thể thay thế báo cáo giấy. Nếu không sớm giải quyết hiện trạng dữ liệu rời rạc, bộ máy hành chính sẽ đối mặt với nguy cơ tắc nghẽn thông tin, khiến các mệnh lệnh chỉ đạo từ cấp tỉnh khó thẩm thấu kịp thời xuống cơ sở.

Theo Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Vĩnh Huế, trong kỷ nguyên số dữ liệu được xác định là tài sản, là nguồn tài nguyên mới. Để vận hành hệ thống kịch bản điều hành thông minh, việc hình thành một trung tâm dữ liệu điện tử tập trung là yêu cầu tất yếu.

Đây là nơi lưu trữ, xử lý và chia sẻ nguồn dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” toàn tỉnh. Việc tập trung hóa dữ liệu sẽ giúp xóa bỏ các “ốc đảo” dữ liệu tại các sở, ngành, địa phương, bảo đảm dòng chảy dữ liệu thông suốt, tự động từ 78 đơn vị cấp xã lên thẳng cấp tỉnh thông qua nền tảng tích hợp LGSP.

Nâng cấp IOC thành “bộ não” điều hành

Trước yêu cầu đặt ra từ thực tiễn, ngày 27/5/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hồng Vinh đã ký quyết định phê duyệt Đề án nâng cấp Trung tâm IOC, Trung tâm dữ liệu điện tử tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035. Ngày 10/7/2026, UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch cụ thể hóa và triển khai thực hiện các mục tiêu của đề án.

Quảng Trị quyết tâm xây dựng Trung tâm IOC thành “trung tâm chỉ huy số” duy nhất của tỉnh nhằm xóa bỏ tình trạng “cát cứ” dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị; đưa ứng dụng QUANGTRI-S trở thành kênh giao tiếp chính thức duy nhất để kết nối, tương tác và chia sẻ thông tin giữa người dân, doanh nghiệp với chính quyền.

Trung tâm IOC sẽ tổng hợp, kết nối và phân tích dữ liệu từ nhiều ngành trọng điểm như KT-XH, y tế, giáo dục, giao thông, môi trường, an ninh trật tự… nhằm chuyển dịch mô hình quản trị từ bị động, dựa trên văn bản giấy sang chủ động, dựa trên dữ liệu số thời gian thực. Đây được xác định là nhiệm vụ chiến lược, cấp bách để bảo đảm huyết mạch thông tin và năng lực quản trị của bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp.

Cán bộ Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh tỉnh theo dõi giám sát hiện trường qua hệ thống camera an ninh trật tự - Ảnh: M.L

Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Vĩnh Huế cho biết, thời gian tới, trung tâm sẽ tập trung ưu tiên chuẩn hóa và kết nối liên thông 6 nhóm cơ sở dữ liệu cốt lõi, bao gồm: Con người, tổ chức, tài sản, địa chính, địa chỉ và bản đồ không gian địa lý (GIS).

Việc chuẩn hóa này chính là nền tảng cốt yếu để tiến tới xóa bỏ hoàn toàn báo cáo giấy, phấn đấu 100% các loại báo cáo phục vụ họp giao ban định kỳ, họp chuyên đề và đột xuất về tình hình phát triển KT-XH của UBND tỉnh được kết xuất dữ liệu trực tiếp, tự động từ hệ thống Trung tâm IOC.

Quy định này buộc các sở, ngành phải chủ động đưa dữ liệu “sống” lên hệ thống, thay thế cho phương thức tổng hợp thủ công trước đây. Đồng thời toàn bộ nguồn dữ liệu từ đất đai, y tế, giáo dục, nông nghiệp cho đến hệ thống cảm biến IoT giao thông, đô thị... sẽ được tích hợp đồng bộ. Việc ứng dụng công nghệ GIS đa lớp giúp minh bạch hóa các quy hoạch xây dựng và hạ tầng kỹ thuật, cho phép lãnh đạo tỉnh tại phòng điều hành có thể nắm bắt chính xác, giải quyết triệt để các vấn đề phát sinh ở cơ sở theo thời gian thực.

Trong giai đoạn 2026-2030, Quảng Trị sẽ ưu tiên phân bổ nguồn lực đầu tư cho các nền tảng số như nền tảng phân tích dữ liệu lớn, nền tảng báo cáo số, nền tảng địa chỉ số và tích hợp trợ lý ảo AI trên ứng dụng QUANGTRI-S  để phục vụ tối đa nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.

Tháo gỡ “điểm nghẽn” dữ liệu không đơn thuần là bài toán mua sắm thiết bị hay cài đặt phần mềm, mà quan trọng còn ở cơ chế vận hành và con người. Chính vì thế tỉnh Quảng Trị sẽ thành lập tổ liên ngành phân tích dữ liệu tỉnh cùng bộ phận đầu mối dữ liệu tại từng sở, ban, ngành. Lực lượng này đóng vai trò cầu nối chuyên môn, bảo đảm dữ liệu luôn được thu thập, làm sạch và cập nhật liên tục.

Có thể thấy, việc khơi thông dòng chảy dữ liệu là yêu cầu cấp thiết để Quảng Trị chuyển đổi thành công mô hình quản trị từ bị động, phụ thuộc giấy tờ sang chủ động điều hành trên nền tảng số. Sự kết hợp đồng bộ giữa hạ tầng dữ liệu tập trung và cơ chế vận hành sẽ là chìa khóa tháo gỡ những “điểm nghẽn”. Thành công của chiến lược này sẽ quyết định trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của tỉnh, kiến tạo một nền hành chính công minh bạch, hiện đại để phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.