Bám núi tìm đồng đội
Giữa cái rét cắt da nơi phên giậu biên cương, cán bộ, chiến sĩ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn lặng lẽ bám núi, bám rừng. Vượt qua những vách đá dựng đứng, trườn mình trong từng ngách hang sâu thẳm, các anh kiên trì lật tìm từng tấc đất, lần theo dấu tích cha anh với tâm nguyện sớm đưa các liệt sĩ trở về an nghỉ trong lòng đất mẹ.
Nhọc nhằn giữa sương phủ
Mùa đông biên giới, gió bấc tràn về khiến các triền núi cao chìm nghỉm trong màn sương đặc quánh. Mưa rừng rả rích những ngày vừa qua làm lớp đất mặt ngậm nước trở nên nhão dính, bám chặt vào từng lưỡi cuốc, đế giày. Trên lối mòn dốc đứng dẫn lên các điểm cao 300, 400, 685, 772 (thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy) hay điểm cao 1250 núi Bạc (thôn Xín Chải, xã Bạch Đích), mỗi bước chân của lực lượng làm nhiệm vụ đều phải dò dẫm, bám chặt vào rễ cây, vách đá để khỏi trượt ngã.

Tỉ mỉ xới từng lớp đất trong hang đá hẹp ở Đồi Trúc, thôn Giang Nam tìm dấu tích liệt sĩ.
Thời tiết khắc nghiệt khiến công việc vốn đã nặng nhọc nay càng thêm bội phần thử thách. Đất ướt quyện chặt làm việc đào xới, bóc tách mất nhiều thời gian, công sức hơn. Không chỉ vật lộn với bùn đất ngoài sườn đồi, tại các dãy núi đá vôi, cán bộ, nhân viên của Đội còn phải đeo đèn pin, trườn mình luồn lách qua từng ngách hang hẹp, tối tăm và ẩm ướt. Nhiều cửa hang chỉ vừa một người chui lọt, bên trong đá sắc nhọn như dao, ngóc ngách chằng chịt, luôn tiềm ẩn nguy cơ sạt lở và hiểm họa từ bom mìn, vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh.
Trên hiện trường giữa rừng sâu, mọi thao tác đều tuân thủ sự cẩn trọng đến tuyệt đối. Khi phát hiện một dấu hiệu bất thường dưới lòng đất, tiếng cuốc, tiếng xà beng lập tức dừng lại. Các chiến sĩ chuyển sang dùng tay không, bay nhỏ nhẹ nhàng gạt bỏ từng lớp đất ướt dính. Sự nâng niu ấy nhằm giữ nguyên vẹn từng mẫu sinh phẩm, chiếc cúc áo hay chiếc bình tông - những manh mối vô giá phục vụ công tác giám định ADN, thắp lên hy vọng trả lại tên cho các liệt sĩ.
Đại úy Triệu Tiến Phú, phụ trách tổ thực hiện nhiệm vụ tại điểm cao 1800A (thôn Nậm Nịch, xã Lao Chải) chia sẻ: “Tổ công tác có 15 cán bộ và dân quân địa phương. Giữa địa hình hiểm trở, phương tiện hỗ trợ còn hạn chế, anh em chủ yếu làm thủ công bằng bay, xà beng... Dẫu vậy, cả đơn vị đều xác định rõ trách nhiệm, quyết tâm vượt qua mọi khó khăn. Bên cạnh việc chăm lo sức khỏe cho bộ đội giữa mùa đông giá rét, chỉ huy đơn vị luôn quán triệt anh em phải đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu trong từng ca làm việc”.
Giải mã ký ức dưới lòng đất
Mới đây, Ban Chỉ đạo Quân khu 2 và Ban Chỉ đạo tỉnh Tuyên Quang về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã tổ chức hội nghị thu thập, đối chiếu tư liệu lịch sử phục vụ công tác tìm kiếm tại điểm cao 1250 (Núi Bạc), thôn Xín Chải, xã Bạch Đích. Tại đây, ký ức của những cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử năm xưa đã trở thành “chìa khóa” mở đường. Từng chi tiết về diễn biến trận đánh, phiên hiệu đơn vị, hướng tiến công, vị trí đóng quân đến nơi an táng ban đầu của đồng đội được các bác kể lại rành rọt.
Từ những mảnh ghép ký ức quý giá ấy, cơ quan chuyên môn tiến hành đối chiếu chặt chẽ với sơ đồ tác chiến, bản đồ quân sự và hồ sơ lưu trữ để khoanh vùng thực địa. Hướng đi khoa học này đã mang lại những tín hiệu xúc động khi lực lượng tìm kiếm tiếp tục phát hiện thêm di cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật nằm sâu dưới lớp đất đá.
Sau 250 ngày triển khai, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 340 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 8 liệt sĩ đã xác định được danh tính. Đến nay, 150 hài cốt liệt sĩ đã được bàn giao cho gia đình và tổ chức lễ an táng trang trọng tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên; 190 hài cốt liệt sĩ còn lại đang được chăm sóc, hương khói chu đáo tại nhà chờ để chuẩn bị cho lễ truy điệu và an táng trong thời gian tới.
Nửa chặng đường còn lại của Chiến dịch 500 ngày đêm dự báo còn nhiều cam go khi các vị trí tìm kiếm ngày càng lùi sâu vào vùng lõi hiểm trở. Song, bằng mệnh lệnh từ trái tim và lòng tri ân sâu sắc, các anh vẫn ngày đêm bám núi, bám rừng, xuyên qua màn sương giá để sớm đưa những người con ưu tú của Tổ quốc trở về với đất mẹ bình yên.
