Tết Trung thu xưa và nay

Công an tỉnh tổ chức chương trình vui Tết Trung thu cho các em thiếu nhi.

Từ Tết Trung thu xưa...

Tết Trung thu ở Việt Nam có từ bao giờ, có lẽ chẳng ai nhớ rõ. Chỉ biết rằng, sau Cách mạng Tháng Tám thành công, Bác Hồ gửi thư Trung thu cho thiếu nhi cả nước, Trung thu mới thực sự trở thành ngày tết của trẻ em. Theo vòng quay của thời gian, những mùa trăng cứ nối tiếp nhau đi qua, nhưng mỗi năm, trong mỗi hoàn cảnh, trẻ em lại đón Tết Trung thu theo những cách khác nhau.

Theo lời kể của bà nội tôi, Tết Trung thu xưa giản dị lắm. Trẻ con háo hức với những trò chơi dân gian quen thuộc như kéo co, nhảy dây, nặn những con vật ngộ nghĩnh theo trí tưởng tượng. Nhà khá giả thì trẻ con có những chiếc đèn ông sao mua ngoài chợ, nhà có hoàn cảnh khó khăn thì cha mẹ lại tận dụng những nan tre, mảnh giấy bóng, cây nến và tự tay làm đèn ông sao tặng các con. Những món quà ấy tuy không cầu kỳ nhưng gửi gắm trong đó sự khéo léo và tình yêu thương của cha mẹ dành cho con em mình. Để rồi, qua bao mùa trăng, những món quà ấy đã trở thành ký ức đẹp mỗi độ trung thu về.

Vào đêm hội trăng rằm, trẻ em trong các thôn xóm thường tập trung từ rất sớm, háo hức rước đèn qua những con đường làng trong tiếng trống rộn ràng, tiếng nói cười ríu rít. Rồi tất cả cùng tụ về nơi đông vui nhất, có thể là nhà văn hóa thôn, nhà trưởng thôn hoặc một gia đình có khoảng sân rộng. Ở đó, trung thu thật tưng bừng với những bài hát quen thuộc, những món đồ chơi giản dị. Mâm cỗ trông trăng cũng chẳng cầu kỳ, chủ yếu là những sản vật thân thuộc như nải chuối, quả bưởi, trái na hái từ vườn, vài chiếc bánh nướng làm thủ công cùng những gói kẹo dân dã. Vậy mà khi tiếng gọi phá cỗ vang lên, đám trẻ háo hức quây quần, ánh mắt rạng ngời niềm vui. Ngày ấy, cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, nên phần quà chỉ là một miếng bánh, vài cái kẹo hay chiếc đèn ông sao cũng đủ làm nên một mùa trăng đáng nhớ.

... đến trung thu nay

Ngày nay, cuộc sống đủ đầy hơn, Tết Trung thu cũng vì thế mà khác xưa nhiều lắm. Vẫn là ánh trăng tròn, là bánh nướng, bánh dẻo, đèn lồng và những cuộc vui dành cho con trẻ, nhưng không khí và cách đón Tết Trung thu đã đổi thay rất nhiều. Cách ngày rằm tháng tám cả nửa tháng, phố phường đã ngập trong sắc màu trung thu. Nếu trước đây, trẻ em đón trung thu trong cảnh “thừa trăng, thiếu bánh” vì cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, thì nay nhiều em lại lớn lên trong những mùa trung thu “thừa bánh, thiếu trăng”. Chị Hằng, chú Cuội, cây đa – những hình ảnh từng gắn bó với bao thế hệ dường như cũng lùi xa hơn giữa nhịp sống hiện đại.

Cùng với nhịp sống thay đổi, những món quà trung thu dành cho trẻ em cũng mang một diện mạo khác. Vẫn là chiếc bánh trung thu quen thuộc, nhưng chiếc bánh hôm nay được chăm chút từ hương vị đến hình thức, với đủ các loại nhân, từ thập cẩm, đậu xanh, sữa dừa, khoai môn, hạt sen, trứng muối..., đến những dòng bánh cao cấp khác. Những trò chơi dân gian từng làm nên không khí rộn ràng của đêm rước đèn trung thu xưa, nay đã dần nhường chỗ cho một thế giới đồ chơi phong phú và hiện đại, với đủ kiểu dáng, màu sắc, kích thước, được kết hợp cả âm thanh, ánh sáng, có giá từ vài chục đến vài trăm, thậm chí hàng triệu đồng.

Ngày nay, khi những món đồ chơi hiện đại được bày bán ở những vị trí thuận tiện, dễ dàng thu hút trẻ nhỏ và người mua, thì những món đồ chơi truyền thống chỉ được bày bán khiêm tốn ở những góc nhỏ và dường như đang dần bị lãng quên. Ví như Tò he - món quà từng gắn bó với tuổi thơ của nhiều thế hệ nay chỉ còn thấp thoáng ở một vài góc phố, bên những đôi tay ít ỏi vẫn miệt mài giữ nghề. Hay như cái thú tự làm đèn ông sao cho con trẻ cũng đã mất dần theo thời gian và dường như con trẻ cũng không còn thích thú với những món đồ chơi “nhà quê” ấy nữa.

Phố thị những ngày cận Tết Trung thu cũng náo nức hơn xưa. Dòng người tấp nập, phố phường rực rỡ ánh đèn; các trung tâm thương mại, đơn vị, doanh nghiệp... tổ chức múa lân sư rồng, chương trình văn nghệ, những bữa tiệc đông vui. Trung thu nay không chỉ là mùa trăng của trẻ nhỏ mà còn trở thành một mùa mua sắm, tiêu dùng sôi động.

Giữa nhịp sống hiện đại, một số giá trị văn hóa gắn với Tết Trung thu cũng đang dần đổi thay. Trung thu không còn là tết của riêng thiếu nhi mà còn là tết của cả người lớn. Nhiều người đã có thói quen tặng quà vào dịp Tết Trung thu để bày tỏ tình cảm hoặc tạo mối quan hệ cá nhân. Thị trường bánh trung thu theo đó cũng đa dạng, phong phú hơn nhiều. Ngoài những loại bánh thông thường, nhiều cơ sở làm bánh tung ra thị trường những dòng sản phẩm sang trọng có giá hàng triệu đồng để người mua làm quà biếu tặng. Khi giá trị của món quà được đo đếm, chiếc bánh trung thu vốn gần gũi với trẻ thơ cũng phần nào mang thêm những ý nghĩa khác.

Trung thu muôn đời vẫn thế, trăng ngày xưa và trăng của ngày nay vẫn thế. Chỉ có những thứ thuộc về trung thu đang lặng lẽ đổi thay. Cuộc sống càng hiện đại, càng đủ đầy, những giá trị tốt đẹp của Tết Trung thu càng cần được nâng niu, gìn giữ. Để mỗi mùa trăng không chỉ là niềm vui của hôm nay mà còn là ký ức đẹp cho mai sau.