Nhớ chợ Thương xưa

Chợ Thương (trước kia thuộc địa bàn phường Trần Phú, nay thuộc phường Bắc Giang) từng là một trong những trung tâm giao thương sầm uất của thị xã Bắc Giang xưa. Qua bao đổi thay, chợ không còn nhộn nhịp như trước nhưng với nhiều người dân, nơi đây vẫn lưu giữ những kỷ niệm thân thương, đáng nhớ.

Theo lời kể của các bậc cao niên và một số tài liệu, chợ Thương xưa còn có tên gọi là chợ Thọ Châu, ghép từ tên hai làng Thọ Xương và Châu Xuyên. Chợ Thọ Châu trước đây họp tại khu vực Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang (nay là Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1). Ngoài các mặt hàng nông sản, thực phẩm, chợ còn có khu vực riêng chuyên buôn bán trâu, bò và một số vật nuôi khác. Năm 1955, chợ được chuyển về vị trí thuộc phường Trần Phú, gần cảng Á Lữ.

 Cổng chính của chợ Thương ngày nay.

Cổng chính của chợ Thương ngày nay.

Nằm ở trung tâm thị xã Bắc Giang, chợ Thương từng có quy mô lớn nhất tỉnh Bắc Giang trước đây. Năm 1985, chợ được cải tạo gồm 4 dãy nhà chính, 4 cửa mở theo bốn hướng phố. Đây không chỉ là nơi đáp ứng nhu cầu mua bán của người dân thị xã mà còn là trung tâm bán buôn, cung cấp hàng hóa thiết yếu cho các chợ huyện, xã trong tỉnh Bắc Giang trước đây và một số địa phương lân cận.

Nhà tôi ở cách chợ khoảng 300 m, gần sông Thương nên từ nhỏ, tôi có nhiều kỷ niệm với chợ. Từ khi mới 3-4 tuổi, tôi thường được bà và mẹ dẫn ra chợ chơi, mua sắm. Hình ảnh những dãy hàng quán, người mua kẻ bán tấp nập, tiếng gọi nhau í ới trở nên quen thuộc. Bà nội tôi bán đồ mã và chuối ở chợ. Những ngày Rằm, mùng Một thường là dịp đông khách nhất. Lên 7-8 tuổi, tôi đã biết phụ giúp bà những việc vừa sức. Tôi thường đi bộ, chân đất, mặc quần đùi, đội chiếc mũ nan xách những nải chuối, đồ mã từ nhà ra chợ. Có hôm hàng bán chạy, tôi phải đi đi lại lại đến mấy chục lượt. Mồ hôi nhễ nhại, áo ướt đẫm, mặt đỏ bừng vì mệt, vậy mà tôi vẫn thấy vui vì được giúp đỡ bà.

Những lúc khách thưa vắng, bà thưởng cho tôi cốc chè đỗ đen hoặc chiếc bánh rán. Với đứa trẻ ngày ấy, đó là niềm vui thật khó diễn tả. Đến tận bây giờ, tôi vẫn nhớ vị ngọt của chè, bánh rán thơm ngon và tình thương của bà gửi gắm trong những điều bình dị ấy.

Những năm tháng còn khó khăn, chợ Thương cũng là nơi gắn với những trò nghịch ngợm của lũ trẻ chúng tôi. Cuối buổi chiều, khi học xong, tôi cùng một số bạn trong khu phố rủ nhau ra chợ "đi mót". Chúng tôi len lỏi quanh các lều, sạp hàng, tìm những chiếc cúc áo, kim băng hay chiếc đinh nhỏ bị rơi vãi để nhặt về dùng. Những thứ tưởng chừng vụn vặt ấy khi đó lại rất có giá trị. Có hôm nhặt được một quả bóng bay, cả đám vui sướng như vừa có món đồ chơi quý giá. Chúng tôi phủi qua lớp bụi rồi thi nhau thổi. Quả bóng càng căng, niềm thích thú càng lớn. Mải mê tìm kiếm, có hôm mãi tối muộn tôi mới về nhà, bị bố mẹ mắng vì ham chơi.

Chợ Thương ngày ấy còn có những dịch vụ rất đặc trưng. Mỗi khi đi chợ, ngoài mua bán hàng hóa, ăn quà, nhiều người còn tranh thủ ghé vào những chiếc lều nhỏ để gội đầu bằng nước bồ kết; chi phí mỗi lần gội chỉ vài hào. Người bán dùng củi đun những nồi nước lớn, cho bồ kết, lá sả, vỏ bưởi, hương nhu vào tạo hương thơm. Khách mua nước theo xô, chậu rồi tự gội. Mùi bồ kết quyện với hương vỏ bưởi lan tỏa dịu nhẹ, khiến ai cũng cảm thấy dễ chịu.

Cạnh những lều gội đầu còn có các quầy nhuộm quần áo thủ công. Những chiếc nồi gang lớn đựng nước nhuộm được đặt trên bếp củi, sôi sùng sục. Quần áo cũ được đưa vào nhuộm với đủ màu. Thời bao cấp, việc mua quần áo mới không dễ dàng. Vì thế, mỗi lần bán được ít phế liệu, tôi lại mang những bộ quần áo đã bạc màu ra chợ nhuộm lại theo màu mình thích. Mỗi lần như vậy, tôi vui lắm, ngỡ như vừa có được bộ quần áo mới.

Gần cảng Á Lữ và sông Thương với hoạt động giao thương đường thủy sôi động, chợ Thương có lợi thế lớn. Những chuyến ca nô chở hàng, chở khách từ Hải Phòng, Hải Dương trước đây thường xuyên cập cảng, mang theo nhiều mặt hàng như đồ gang, sắt, xoong, chảo, mũi cày, dao, cuốc... để người bán giao buôn cho các tiểu thương. Ở chiều ngược lại, rau, củ, quả, lạc, đỗ... từ chợ Thương cũng được vận chuyển lên ca nô, xuôi về Hải Dương, Hải Phòng.

Khi đời sống kinh tế bớt khó khăn, việc mua, bán tại chợ cũng trở nên nhộn nhịp hơn. Số hộ kinh doanh tăng, hàng hóa ngày càng phong phú. Khách từ nhiều địa phương đổ về ngày càng nhiều. Các xe ô tô tải nối nhau đỗ thành hàng dài ở những khu phố gần chợ, chờ bốc xếp, vận chuyển hàng hóa đi các nơi. Chợ Thương khi ấy là trung tâm thương mại lớn của thị xã Bắc Giang.

Khoảng năm 2005, được sự đồng ý của chính quyền và ngành chức năng, một doanh nghiệp đã đầu tư xây dựng lại chợ, sau đó cho các hộ kinh doanh thuê địa điểm. Chợ được nâng cấp, mở rộng với nhiều khu vực và gian ki-ốt. Tuy nhiên, giá tiền thuê địa điểm kinh doanh dài hạn khá lớn khiến không ít người buôn bán nhỏ lẻ không còn đủ điều kiện tiếp tục gắn bó với nghề. Cùng với sự phát triển của các cửa hàng, cửa hiệu trên phố, nhiều khu chợ mới được xây dựng, mua sắm trực tuyến ngày càng trở nên phổ biến. Vì những yếu tố đó, việc kinh doanh tại chợ Thương không còn sôi động như trước.

Năm nay đã ngoài 50 tuổi, mỗi lần đi qua chợ Thương, tôi vẫn không khỏi bồi hồi nhớ về những năm tháng tuổi thơ với bao kỷ niệm. Chợ đã đổi thay theo thời gian nhưng những hình ảnh về một thời buôn bán tấp nập, những buổi theo mẹ, theo bà ra chợ và cả những niềm vui nhỏ bé thuở thiếu thời vẫn còn nguyên vẹn. Với tôi, chợ Thương không chỉ là một địa danh thân thuộc mà còn là nơi lưu giữ ký ức tuổi thơ khó phai mờ.

Công Doanh

Nguồn Bắc Ninh: https://baobacninhtv.vn/nho-cho-thuong-xua-postid458803.bbg