Khó khăn phòng, chống tội phạm lừa đảo qua mạng

Công an xã Xá Nhè (huyện Tủa Chùa) tuyên truyền cho người dân về các chiêu trò, thủ đoạn của tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng. Ảnh tư liệu

Qua thống kê, theo dõi của lực lượng công an tỉnh, phương thức, thủ đoạn của các đối tượng phạm tội thường sử dụng là lợi dụng sự phát triển của công nghệ và trình độ nhận thức pháp luật của người dân còn hạn chế để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Ðiển hình như, các đối tượng tạo tài khoản facebook giả, liên kết với người nước ngoài sau đó làm quen, tán tỉnh, nói sẽ gửi quà gồm tiền và vàng về Việt Nam tặng quà nạn nhân. Sau đó, giả làm nhân viên hải quan sân bay, nhân viên bưu điện... gọi nạn nhân thông báo có quà tặng từ nước ngoài gửi về nhưng đang bị hải quan tạm giữ, yêu cầu nạn nhân chuyển tiền vào tài khoản ngân hàng do các đối tượng chỉ định để đóng phí làm thủ tục mới nhận được hàng. Sau khi nạn nhân chuyển tiền thì các đối tượng nhanh chóng rút hết tiền và cắt liên lạc. Hoặc thông qua mạng xã hội, các đối tượng lừa lấy thông tin tài khoản ngân hàng và mật khẩu của nạn nhân rồi đăng nhập, chuyển tiền của nạn nhân sang tài khoản khác để chiếm đoạt. Một số đối tượng lừa đảo bằng cách mời nạn nhân tham gia các gói đầu tư vào các dự án tài chính, ngân hàng, đầu tư tiền ảo… trên internet với cam kết sinh lời cao. Ngoài ra, các đối tượng sử dụng phần mềm Voice over IP, giả số điện thoại giống như các cơ quan: Công an, viện kiểm sát, tòa án… gọi điện đe dọa và yêu cầu nạn nhân nộp tiền vào số tài khoản do các đối tượng chỉ định để phục vụ điều tra sau đó chiếm đoạt.

Cuối năm 2019, Công an tỉnh nhận được đơn tố giác của bà L.T.T. (thị trấn Tủa Chùa, huyện Tủa Chùa) tố giác bị một nhóm người lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng di động. Cụ thể, ngày 25/9/2019, bà L.T.L. (em ruột bà L.T.T.) nói với bà T. là có người bạn quốc tịch Mỹ tên là Andrew Garcia mang số tiền 1,675 triệu USD theo đường hàng không hiện đang bị hải quan bắt giữ, nhân viên hải quan gọi bà L. yêu cầu bảo lãnh cùng người và số tiền mang theo. Do vậy, bà L. nhờ bà T. đi vay hộ tiền để bảo lãnh cho Andrew Garcia. Bà T. đã vay tiền nhiều người chuyển cho bà L. (tổng số tiền 3,45 tỷ đồng) để chuyển cho các đối tượng với nhiều lý do: Chuyển tiền phí qua hải quan, phí bảo hiểm cho khoản nhận tiền, tiền mua mã quản lý tiền tệ quốc tế, giấy chống rửa tiền… Kết quả, sau một thời gian bà L. không nhận được số tiền 1,675 triệu USD nói trên nên bà T. đã viết đơn gửi cơ quan Công an để nghị giải quyết. Ðến nay, cơ quan cảnh sát điều tra vẫn chưa làm rõ được thủ phạm cũng như thu hồi tài sản cho nạn nhân.

Theo thống kê, từ năm 2019 đến nay, Công an tỉnh đã tiếp nhận, xác minh 17 tin báo liên quan đến tội phạm sử dụng công nghệ cao lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Trong đó, khởi tố 6 vụ song chỉ điều tra, làm rõ được 1 vụ, 1 bị can và tạm đình chỉ điều tra 5 vụ với lý do hết hạn điều tra nhưng không xác minh được bị can; tạm đình chỉ xác minh 10 tin và hiện đang xác minh 1 tin báo.

Thượng tá Nguyễn Văn Khánh, Phó trưởng phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh) cho biết: Nhìn chung, kết quả công tác phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản qua internet và mạng viễn thông trên địa bàn tỉnh còn nhiều hạn chế. Hầu hết các vụ việc, tin báo đều phải tạm đình chỉ điều tra, xác minh. Thực trạng trên bắt nguồn từ các nguyên nhân như: Nhận thức và sự am hiểu về công nghệ của quần chúng nhân dân còn hạn chế, cùng với tâm lý nhẹ dạ, cả tin, thiếu cảnh giác, một số người do tâm lý hám lợi nên đã bị các đối tượng tội phạm lợi dụng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Các đối tượng phạm tội là người có trình độ cao trong sử dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội và chỉ liên lạc với nhau qua môi trường không gian mạng, mọi thông tin về tên tuổi, địa chỉ, đặc điểm nhận dạng đều là giả khiến công tác điều tra gặp rất nhiều khó khăn. Ðối tượng chiếm đoạt tài sản thường thông qua nhiều tài khoản ngân hàng và nhiều đối tượng trung gian nên việc xác định trách nhiệm của các bên trung gian cũng rất khó khăn. Bên cạnh đó, tình trạng sim rác, đăng ký thông tin thuê bao không chính chủ còn nhiều nên việc xác minh thông tin các đối tượng phạm tội qua thông tin đăng ký thuê bao thường không hiệu quả dẫn đến khó xác định đối tượng.

Thượng tá Nguyễn Văn Khánh cho rằng: Ðể phòng, chống hiệu quả tội phạm lừa đảo qua mạng cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao cảnh giác của nhân dân. Khi người dân sử dụng mạng xã hội phải thận trọng, tránh để lộ, lọt thông tin cá nhân khi đăng ký tham gia. Khi nhận được các cuộc gọi lạ, có dấu hiệu nghi vấn phải bình tĩnh, không làm theo yêu cầu hoặc làm theo dẫn dụ của đối tượng; không cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản, thẻ tín dụng... Trước những thông tin có dấu hiệu nghi ngờ phải thông báo với lực lượng công an gần nhất để chủ động phòng ngừa, đấu tranh.