Khi dương cầm gặp thi ca

Nghệ sĩ piano Trà Thanh. Ảnh: NVCC

Ba tác phẩm gồm mini album jazz Biển xanh còn hát, tập thơ Mơ, Yêu & Đời và Tuyển tập ca khúc Việt Nam chuyển soạn cho Piano độc tấu cho thấy một nghệ sĩ được đào tạo bài bản trong âm nhạc hàn lâm nhưng luôn tìm kiếm những cách biểu đạt rộng mở hơn.

Bệ phóng nghệ thuật từ sự hy sinh

Nghệ sĩ Trà Thanh sinh năm 1976 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Chị chào đời trong một giai đoạn lịch sử vô cùng khó khăn của thành phố nói riêng và cả nước nói chung vào những năm tháng sau giải phóng. Tuy nhiên, giữa bối cảnh chung đầy thiếu thốn ấy, chị lại may mắn khi lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống âm nhạc.

Thuở nhỏ, giữa những năm tháng kinh tế gia đình eo hẹp, mẹ chị đã đưa ra quyết định táo bạo: Bán đi chiếc xe đạp - tài sản quý giá của gia đình lúc bấy giờ, để chắt chiu mua cho chị cây đàn piano đầu tiên ngay từ khi chị thậm chí còn chưa biết đi.

Sự hy sinh và tầm nhìn tuyệt vời của gia đình đã tạo nên nền tảng vững chắc, đưa cô bé 9 tuổi Trà Thanh xuất sắc thi đỗ vào hệ đào tạo piano dài hạn tại Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 1985. Đây là quá trình rèn luyện vô cùng khắc nghiệt kéo dài 15 năm, bao gồm 11 năm trung cấp và 4 năm đại học, dưới sự uốn nắn tận tâm từng nét nhạc của giảng viên Song Biên.

Khát khao vươn ra biển lớn, trong giai đoạn 1999-2000, chị tiếp tục con đường tu nghiệp khi trở thành du học sinh chuyên ngành Piano tại Nhạc viện danh tiếng P. I. Tchaikovsky ở Moscow (Nga), tích lũy nền tảng học thuật đồ sộ từ cái nôi cổ điển thế giới, trước khi trở về nước hoàn thành chương trình cao học chính quy.

Sau nhiều năm gắn bó với giảng dạy và biểu diễn, nghệ sĩ Trà Thanh hiện là Phó trưởng Bộ môn Piano, Trường Đại học Văn Lang, đồng thời là giảng viên Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh. Công việc giảng dạy cũng trở thành một phần quan trọng trong hành trình nghệ thuật của chị, khi những kinh nghiệm tích lũy trên sân khấu và trong nghiên cứu được truyền lại cho thế hệ học trò.

Thơ ca và dương cầm

Sở hữu kinh nghiệm thực chiến dày dặn và tư duy âm nhạc cởi mở, không ít người thắc mắc vì sao nghệ sĩ Trà Thanh không chọn rẽ hướng sang dòng nhạc Pop - một mảnh đất màu mỡ, dễ tiếp cận công chúng và dễ mang lại sự nổi tiếng nhanh chóng hơn.

Không lựa chọn chạy theo số đông và những giá trị bề nổi ấy, Trà Thanh chọn trở về với bản ngã. Dù được đào tạo piano cổ điển bài bản, chị thú nhận mình có niềm đam mê mãnh liệt với chất tự do, gợi mở và kích thích sáng tạo vô hạn của dòng nhạc piano jazz. Mini album Biển xanh còn hát gồm 5 ca khúc tự sáng tác chính là minh chứng cho sự kiên định nghệ thuật đó.

Trái ngược với hình ảnh nghệ sĩ vững vàng kỹ thuật trên sân khấu, tập thơ Mơ, Yêu & Đời phản ánh nội tâm đa sầu, đa cảm của người phụ nữ trước cuộc sống dâu bể. Trà Thanh chia sẻ rằng làm thơ “hơi ủy mị” vì nó buộc phải dùng những ngôn từ rõ ràng.

Chính vì vậy, chị dùng những ẩn ý khéo léo trong thơ để giãi bày uẩn khúc, nói lên bức xúc hay những tổn thương trong tình yêu, biến thơ ca thành một “vùng trời riêng” tự chữa lành.

Đáng chú ý, chị có một ấn phẩm nhận được nhiều sự quan tâm từ giới chuyên môn, đó là Tuyển tập ca khúc Việt Nam chuyển soạn cho Piano độc tấu. Xuất phát từ trăn trở, vì sao dân ca Việt Nam rất hay nhưng lại ít được truyền bá qua cây đàn phương Tây. Nghệ sĩ Trà Thanh đã phá vỡ định kiến cho rằng piano chỉ dành cho bản nhạc cổ điển khô khan. Chị khéo léo áp dụng kỹ thuật chạy âm giai ngũ cung (pentatonic) để giữ nguyên chất luyến láy mộc mạc và cái “hồn” tự do của dân ca ba miền trên phím dương cầm. Cuốn sách đã trở thành nguồn tài liệu thực tiễn quý giá cho các giảng viên, giáo viên phổ thông và người tự học.

Đi qua nhiều năm tháng với cây đàn piano, Trà Thanh dường như vẫn giữ nguyên sự tò mò của một nghệ sĩ trước những khả năng vô tận của âm nhạc. Từ jazz đến thơ ca, từ những giai điệu dân gian đến công việc giảng dạy, mỗi lựa chọn đều là một cách chị tìm kiếm và khẳng định tiếng nói riêng của mình.