Gỡ khó cho các làng nghề

Dù khó khăn, người dân làng nghề mộc Phương Độ vẫn duy trì nghề truyền thống.

Nghề mộc ở Phương Độ (xã Phú Bình) đã có khoảng 60 năm hình thành và phát triển. Năm 2010, làng nghề được UBND tỉnh công nhận, tạo thêm điều kiện để quảng bá, mở rộng sản xuất và đưa các sản phẩm như bàn ghế, giường, tủ, sập, đồ gỗ mỹ nghệ đến nhiều địa phương.

Cách đây vài năm, làng nghề có trên 60 hộ tham gia sản xuất, tạo việc làm cho hàng trăm lao động. Tuy nhiên, khi thị trường chậm lại, nhiều mặt hàng mỹ nghệ hiện đại thay thế đồ gỗ , sức mua giảm, những khó khăn cũng dần bộc lộ. Nhiều cơ sở phải thu hẹp quy mô, số lao động giảm đáng kể. 

Gia đình ông Dương Đình Tuyển gắn bó với nghề làm đồ gỗ mỹ nghệ hơn 30 năm. Trước năm 2025 gia đình ông có 6-7 thợ làm đồ gỗ nhưng đến năm nay xưởng chỉ còn 1 thợ và ông cùng làm.

Ông Tuyển cho biết: Những năm gần đây, nhu cầu sử dụng đồ gỗ tự nhiên giảm mạnh, lượng sản phẩm tiêu thụ chỉ còn khoảng 20-30% so với trước. Gia đình tôi hiện chủ yếu duy trì sản xuất cầm chừng, chỉ thuê thêm một thợ khi có việc. 

Làng nghề miến dong xã Côn Minh có tiềm năng kết hợp du lịch trải nghiệm.

Theo anh Dương Đình Hiệp, Phó xóm Tân Sơn, xã Phú Bình: Nghề mộc đang đứng trước không ít khó khăn khi ngày càng ít gia đình tiếp tục gắn bó lâu dài. Một bộ phận lao động chuyển sang làm công nhân tại các công ty để có việc làm và thu nhập ổn định; một số hộ chuyển sang chăn nuôi, kinh doanh hoặc làm nghề khác.

Sự thay đổi trong lựa chọn sinh kế khiến lực lượng lao động làm nghề ngày càng thu hẹp, trong khi việc duy trì nghề truyền thống và tìm hướng phát triển mới cho làng nghề vẫn còn nhiều thách thức.

Không chỉ có nghề mộc, tại xã Côn Minh, nghề làm miến dong cũng đã được hình thành và duy trì qua nhiều thế hệ. Tại thôn Bản Cào, nghề truyền thống vẫn hiện diện trong đời sống của người dân.

Bản Cào có 56 hộ dân thì có 25 hộ tham gia sản xuất miến tráng tay. Những bếp lửa đỏ rực mỗi ngày không chỉ tạo ra những mẻ miến thơm ngon mà còn lưu giữ phương thức sản xuất đã có từ lâu đời.

Năm 2024 làng nghề dược công nhận là điều kiện để nghề truyền thống có thêm cơ hội phát triển. Thế nhưng, sau công nhận, diện mạo làng nghề chưa có nhiều thay đổi, quy mô sản xuất vẫn chủ yếu nhỏ lẻ, tiềm năng về sản phẩm, cảnh quan và văn hóa bản địa chưa được khai thác tương xứng.

Bà Sằm Thị Tuyết, viên chức xã Côn Minh, cho biết: Địa phương đang xây dựng phương án gắn phát triển làng nghề miến tráng tay với du lịch trải nghiệm, qua đó vừa quảng bá sản phẩm, vừa tạo thêm sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân. Từ đó, từng bước khai thác tiềm năng, quảng bá sản phẩm và tạo thêm giá trị cho làng nghề.

Để làng nghề không chỉ tồn tại trên danh nghĩa mà thực sự phát triển, điều quan trọng là phải khơi dậy những giá trị vốn có và tạo thêm động lực mới cho người làm nghề.

Cùng với hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm thị trường, việc gắn làng nghề với du lịch trải nghiệm, quảng bá sản phẩm và văn hóa địa phương đang được kỳ vọng sẽ mở ra hướng đi mới.