Đổi thay từ nếp nghĩ, cách làm

Người dân bản Long Dạo, xã Si Pa Phìn chủ động bỏ nguồn vốn đầu tư trồng cà phê.

Chúng tôi vào thăm nhà anh Lý A Tính ở bản Long Dạo. Anh Tính kể, trước đây gia đình chủ yếu dựa vào những cây trồng truyền thống, sản xuất manh mún, thu nhập phụ thuộc nhiều vào thời tiết và giá cả. Khi được cán bộ xã, cán bộ bản tuyên truyền về hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, gia đình bắt đầu tìm hiểu, tham gia trồng cà phê, mắc ca. “Khi xem ti vi, sách báo nói về hiệu quả kinh tế của cây cà phê ở các xã Mường Ảng, Tuần Giáo, cuối năm 2024, gia đình tôi đã đến đơn vị cung cấp giống có uy tín tại xã Mường Ảng mua về để ươm trồng. Đến nay sau một năm xuống giống, hơn 1ha cà phê của gia đình sinh trưởng phát triển tốt, kỳ vọng trong những năm tới cây cà phê sẽ mang lại thu nhập ổn định”, anh Tính chia sẻ.

Sự thay đổi trong nếp nghĩ, cách làm của người dân bản vùng cao Long Dạo bắt đầu từ những việc rất cụ thể. Người dân quan tâm hơn đến kỹ thuật trồng, khoảng cách cây, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh. Chủ động dành thời gian chăm sóc diện tích đã trồng thay vì chỉ chờ cán bộ hướng dẫn hay hỗ trợ. Những cây cà phê, mắc ca đã trở thành câu chuyện của mỗi gia đình, là chủ đề bàn luận trong các buổi họp dân, họp chi bộ bản.

Chuyển biến trong nếp nghĩ, cách làm của người dân bản Long Dạo có được nhờ sự sâu sát đời sống người dân và định hướng phát triển kinh tế của Chi bộ bản. Bí thư Chi bộ bản Long Dạo Vàng A Hờ cho biết, sinh hoạt chi bộ những năm gần đây có nhiều đổi mới, nội dung sát với thực tế hơn. Những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống, sản xuất của người dân được đưa ra bàn bạc, phân công đảng viên phụ trách, tuyên truyền, vận động từng hộ gia đình. Qua đó, chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng của xã được đưa đến từng hộ dân và được cụ thể hóa bằng những việc làm ngay trên nương. Đến nay, bản Long Dạo đã có 62ha cà phê trồng xen mắc ca.

Hiện tại, toàn xã Si Pa Phìn đã hoàn thành trồng mới 181ha cà phê. Trong đó, 100ha cà phê được trồng xen mắc ca; 81ha cà phê trồng thuần do người dân tự đầu tư. Đáng chú ý, diện tích cà phê, mắc ca không chỉ đến từ các chương trình hỗ trợ của Nhà nước. Việc người dân tự bỏ kinh phí đầu tư trồng 81ha cà phê cho thấy sản xuất đang có sự chuyển biến từ tâm lý trông chờ hỗ trợ sang chủ động đầu tư. Đây là yếu tố quan trọng để cây trồng mới có thể phát triển bền vững hơn sau khi các chương trình hỗ trợ kết thúc.

Cùng với cây trồng, người dân Si Pa Phìn cũng đang phát huy lợi thế trong chăn nuôi đại gia súc. Tại một số bản, các hộ chủ động khoanh bãi chăn thả của gia đình, tận dụng diện tích đất sẵn có để nuôi trâu, bò, ngựa. Cách làm này vừa phù hợp với điều kiện địa hình, vừa tạo nguồn thu từ chăn nuôi. Gia đình ông Hồ Chử Goằng bản Chăn Nuôi là một trong những hộ tiêu biểu. Với đàn gia súc hơn 60 con trâu, bò, ngựa, gia đình từng bước hình thành mô hình chăn nuôi theo hướng hàng hóa, tạo thu nhập ổn định hơn 300 triệu đồng/năm.

Phát huy lợi thế địa phương, người dân bản Chăn Nuôi, xã Si Pa Phìn phát triển chăn nuôi ngựa theo hướng hàng hóa.

Từ chỗ chăn nuôi nhỏ lẻ, tận dụng những gì sẵn có, việc chủ động quy hoạch bãi chăn thả và phát triển đàn gia súc đã trở thành một hướng sinh kế mới cho người dân nơi đây. Để phát triển chăn nuôi, xã Si Pa Phìn duy trì trên 85ha cỏ voi làm thức ăn cho gia súc, đồng thời tăng cường kiểm soát dịch bệnh, kiểm soát giết mổ. Đến nay, toàn xã có 18.562 con gia súc, tăng 1,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, 6.495 con trâu, 2.187 con bò và 9.880 con lợn. Đàn ngựa, dê đạt 2.424 con, gồm 574 con ngựa và 1.850 con dê. Tổng đàn gia cầm đạt 39.500 con, tăng 4,8% so với cùng kỳ.

Cùng với hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề được gắn trực tiếp với nhu cầu của người dân. Các lớp kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản và chế biến cà phê được tổ chức cho lao động nông thôn tại các bản trên địa bàn xã. Trong 9 tháng, xã đã giải quyết việc làm mới cho 85 lao động đi làm trong và ngoài tỉnh. Những thay đổi trong sản xuất đang góp phần tạo chuyển biến về giảm nghèo. Đầu năm 2026, tỷ lệ nghèo đa chiều của Si Pa Phìn ở mức 42,81%, trong đó hộ nghèo chiếm 26,41%, hộ cận nghèo 16,40%. Đến tháng 9/2026, ước tỷ lệ nghèo đa chiều giảm còn 28,12%; tỷ lệ hộ nghèo còn 19,58%, hộ cận nghèo còn 8,53% (theo chuẩn đa chiều giai đoạn 2021 - 2025).

Bà Bùi Thu Hằng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Si Pa Phìn cho biết: “Kết quả bước đầu trong phát triển kinh tế, giảm nghèo cho thấy hướng đi của xã đang dần rõ hơn. Phát huy lợi thế đất đai, khí hậu và điều kiện chăn nuôi, xã tiếp tục định hướng người dân phát triển những cây trồng, vật nuôi có khả năng tạo giá trị kinh tế, đồng thời chú trọng liên kết sản xuất, đào tạo nghề và hỗ trợ các hộ nghèo, cận nghèo có điều kiện vươn lên”.

Những cây cà phê, mắc ca đang bén rễ trên nương đất dốc ở Si Pa Phìn. Dù gian nan, vất vả nhưng khát vọng đổi thay vẫn đang âm thầm lớn lên trên mảnh đất vùng biên viễn. Điều đáng ghi nhận là từ chỗ trông chờ vào hỗ trợ, một bộ phận người dân đã chủ động tính toán, đầu tư và lựa chọn hướng sản xuất phù hợp với thực tế địa phương.

Những cây cà phê xanh tươi mang theo bao kỳ vọng và cho thấy sự thay đổi trong nếp nghĩ, cách làm của người dân Si Pa Phìn.