Chủ động để ứng phó hiệu quả

Cụ thể về vấn đề này, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công thương Chu Thắng Trung nêu dẫn chứng: theo thống kê, những năm qua, cứ 5 năm một lần số lượng các vụ việc phòng vệ thương mại lại tăng gấp đôi, từ 25 vụ đến 52 vụ và lên đến 109 vụ. Cơ quan phòng vệ thương mại trong nước cũng xác định, với xu hướng như hiện nay, thời gian tới hàng hóa xuất khẩu của nước ta sẽ tiếp tục có nguy cơ là đối tượng bị điều tra và áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại của nước ngoài.

Vấn đề nữa là bên cạnh những biện pháp truyền thống như chống bán phá giá, chống trợ cấp đã xuất hiện các vụ điều tra và áp dụng các biện pháp lẩn tránh phòng vệ thương mại. Đây là cách thức mới của cơ quan điều tra nước ngoài nhằm mở rộng các biện pháp phòng vệ thương mại. Đặc biệt, có nhiều vụ phòng vệ thương mại ở các thị trường gần với nước ta và ở những thị trường nước ta đã có FTA...

Ở góc nhìn cụ thể hơn, đại diện một hiệp hội ngành hàng cho rằng, bản thân một doanh nghiệp, một quốc gia khi trở thành nhà xuất khẩu lớn và có sức cạnh tranh, thường bị nhiều quốc gia chú ý và áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại. Ví dụ, lượng xi măng nước ta xuất khẩu sang Philippines chiếm khoảng 92% lượng nhập khẩu nên các nhà sản xuất xi măng của Philippines đã kiện Việt Nam bán phá giá và năm 2021 các nhà xuất khẩu xi măng của nước ta bị kiện chống bán phá giá.

Như vậy có thể thấy, việc xảy ra các vụ việc phòng vệ thương mại là không mới, không còn quá xa lạ với các doanh nghiệp nên vấn đề đặt ra ở đây là cách ứng phó như thế nào. Thực tế dù đã biết, thậm chí đã phải chịu ảnh hưởng, tác động tiêu cực từ các biện pháp phòng vệ thương mại nhưng nhiều doanh nghiệp chưa thực sự dành cho vấn đề này sự quan tâm thỏa đáng, chỉ đến khi trở thành đối tượng bị điều tra mới bắt đầu tìm kiếm các giải pháp để ứng phó. Đương nhiên, khi "nước đến chân mới nhảy" như vậy, phần bất lợi sẽ phần nhiều thuộc về doanh nghiệp bị điều tra.

Cho nên, để ứng phó hiệu quả với các biện pháp phòng vệ thương mại, ngoài việc tăng cường truyền thông, tập huấn kiến thức, các doanh nghiệp cần phải chú ý hơn nữa đến việc này. Bên cạnh đó, phải đề cao vai trò các hiệp hội ngành hàng bởi đây là cơ quan đại diện cho doanh nghiệp khi liên kết, giao tiếp hoặc đối phó với cơ quan điều tra nước ngoài. Phải khắc phục tâm lý e ngại, chủ động tham gia vào các vụ việc vì dù các hiệp hội có thể hỗ trợ và có vai trò kết nối nhưng quá trình cung cấp thông tin, phản hồi điều tra vẫn phải do doanh nghiệp thực hiện.

Phòng vệ thương mại là sự song hành giữa xu hướng hội nhập với xu hướng mở cửa của nền kinh tế thế giới cũng như các nền kinh tế khu vực. Cho nên mấu chốt là doanh nghiệp phải nhận thức rõ, chủ động chuẩn bị kỹ càng mọi nguồn lực để ứng phó với các nguy cơ và có biện pháp hiệu quả khi xảy ra vụ việc, bảo đảm lợi ích hợp pháp của mình.