Trách nhiệm tăng, phụ cấp cần thay đổi

Ông Phạm Văn Giềng trong một giờ dạy tại Trường THCS&THPT Sư phạm. Ảnh: NVCC

Cần thiết ban hành quy định mới

Theo ông Phạm Văn Giềng - Phó Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Sư phạm, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, bất cập lớn hiện nay là mức phụ cấp chức vụ chưa phản ánh tương xứng khối lượng công việc, trách nhiệm và áp lực của cán bộ quản lý cơ sở giáo dục.

Những năm gần đây, ngành Giáo dục thực hiện sắp xếp, tinh gọn bộ máy và đổi mới quản trị nhà trường. Tuy nhiên, theo ông Giềng, tinh gọn đầu mối không đồng nghĩa với giảm trách nhiệm quản lý. Ngược lại, tại nhiều cơ sở giáo dục, phạm vi công việc của cán bộ quản lý ngày càng rộng và phức tạp.

Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng không chỉ phụ trách chuyên môn mà còn chịu trách nhiệm về nhân sự, tài chính, cơ sở vật chất, y tế học đường, an toàn trường học, bán trú, chăm sóc và bảo vệ học sinh, chuyển đổi số, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế... Nhiều vấn đề phát sinh đòi hỏi cán bộ quản lý xử lý liên tục, kể cả ngoài thời gian làm việc thông thường.

Đặc biệt tại các trường phổ thông, khối lượng công việc thực tế có thể tăng đáng kể so với trước, trong khi mức phụ cấp chức vụ ở nhiều vị trí chưa tương xứng với trách nhiệm đảm nhận.

“Chỉ nhìn vào con số phụ cấp hàng tháng có thể thấy khoảng cách giữa trách nhiệm của vị trí quản lý và mức đãi ngộ dành cho vị trí đó vẫn còn khá lớn”, Phó Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Sư phạm nhận định.

Một bất cập khác, là cơ chế phụ cấp chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt về mức độ phức tạp giữa các cơ sở giáo dục. Hai người cùng giữ chức danh hiệu trưởng nhưng có thể quản lý những trường rất khác nhau về số lượng học sinh, số lớp, quy mô đội ngũ, số điểm trường, số cấp học và nhiệm vụ đặc thù.

“Vì vậy, tôi cho rằng khi điều chỉnh chính sách cần chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa vào chức danh hoặc hạng trường sang chú trọng hơn đến trách nhiệm, quy mô và độ phức tạp của vị trí quản lý. Đây cũng là điểm cần đặc biệt lưu ý trong bối cảnh hiện nay khi bộ máy được tinh gọn. Không nên để trách nhiệm tập trung nhiều hơn vào người đứng đầu nhưng cơ chế phụ cấp vẫn giữ cách tính của một giai đoạn trước đó”, ông Phạm Văn Giềng nêu quan điểm.

Ảnh minh họa ITN.

Tương xứng trách nhiệm và chế độ đãi ngộ

Dự thảo Nghị định quy định chế độ phụ cấp chức vụ đối với cán bộ quản lý cơ sở giáo dục hướng tới hợp nhất các quy định đang phân tán thành một văn bản, đồng thời cập nhật theo Luật Nhà giáo 2025, Luật Giáo dục và các quy định mới liên quan.

Cho rằng việc ban hành quy định mới là cần thiết, bà Trần Thị Bích Hạnh, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hạ Hòa (Phú Thọ), nhận định trước hết cần tạo khung pháp lý thống nhất về chế độ phụ cấp chức vụ đối với cán bộ quản lý trong toàn hệ thống giáo dục.

Từ thực tiễn cơ sở, bà Hạnh đề xuất chính sách mới cần bảo đảm một số nguyên tắc: Mức phụ cấp tương xứng với trách nhiệm và khối lượng công việc; tính đến quy mô, đặc thù của từng cơ sở giáo dục; bảo đảm công bằng, minh bạch và khả thi. Chính sách cũng cần được đặt trong tổng thể cải cách tiền lương và các chế độ đãi ngộ đối với nhà giáo, bảo đảm tính đồng bộ trong chính sách nhân sự của ngành Giáo dục.

“Về lâu dài, một cơ chế phụ cấp minh bạch, ổn định và phù hợp hơn với trách nhiệm thực tế sẽ góp phần ghi nhận đúng hơn vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục thực hiện tốt hơn công tác quản trị và nâng cao chất lượng giáo dục. Nếu được xây dựng phù hợp, đây sẽ là một trong những yếu tố góp phần ổn định đội ngũ cán bộ quản lý, tạo động lực để họ nâng cao trách nhiệm, năng lực quản trị và chất lượng hoạt động của nhà trường”, bà Hạnh nói.

Ông Phạm Văn Giềng cho rằng chính sách mới cần tạo sự tương xứng hơn giữa trách nhiệm được giao và chế độ đãi ngộ. Khi phạm vi công việc của cán bộ quản lý và mô hình tổ chức nhà trường đã thay đổi, cơ chế phụ cấp cũng cần được điều chỉnh để phản ánh thực tế. Ngoài ra, một hướng đáng chú ý là xây dựng khung phụ cấp theo hướng giảm sự phụ thuộc cứng nhắc vào hạng trường, đồng thời bảo đảm hệ số đủ để ghi nhận trách nhiệm của vị trí quản lý. Cách tiếp cận này có thể giúp chính sách linh hoạt hơn trước những thay đổi trong quản trị giáo dục.

Tuy nhiên, ông Giềng cho rằng nếu chỉ tăng hệ số phụ cấp mà thu nhập thực tế tăng không đáng kể, tác động tạo động lực sẽ hạn chế. Quan trọng hơn là cần có cơ chế phân hóa theo quy mô và mức độ phức tạp của công việc quản lý. Các yếu tố có thể được tính đến gồm số lượng học sinh, số lớp, số điểm trường, số cấp học, quy mô đội ngũ và những nhiệm vụ đặc thù được giao. Đặc biệt, cần nghiên cứu cơ chế phù hợp với trường liên cấp, trường có nhiều điểm trường, trường quy mô lớn, trường thuộc cơ sở giáo dục đại học hoặc có hoạt động hợp tác quốc tế.

Về lâu dài, ông Giềng cho rằng cần nghiên cứu các chính sách tác động trực tiếp đến tiền lương thay vì chỉ dựa vào phụ cấp, bởi tiền lương mới là yếu tố có vai trò quan trọng trong việc tạo động lực cho đội ngũ cán bộ quản lý.