Số hóa văn hóa ở Đồng Nai

Từ việc chuẩn hóa dữ liệu, đổi mới tư duy quản lý, phát triển nguồn nhân lực số đến tăng tốc phát triển công nghiệp văn hóa số, ngành văn hóa, thể thao và du lịch Đồng Nai đang từng bước hình thành hệ sinh thái số toàn diện trong kỷ nguyên mới.

Chuyển đổi số từ không gian gần dân

Ở nhiều xã, phường của Đồng Nai, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đang được cụ thể hóa bằng những cách làm gần gũi với đời sống. Cụ thể, ở khu phố Tàu Ô, phường Tân Khai, nhà văn hóa không còn là không gian hội họp đơn thuần. Việc phủ sóng wifi miễn phí tại đây đã biến điểm sinh hoạt cộng đồng thành “trạm kết nối”, giúp người dân dễ dàng tiếp cận các tiện ích của xã hội số ngay trong sinh hoạt hằng ngày.

Các học sinh trên địa bàn phường Trấn Biên trải nghiệm ứng dụng công nghệ thực tế ảo giới thiệu sách tại Thư viện Đồng Nai. Ảnh: My Ny

Trong khi đó, ở xã Định Quán, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được xây dựng, tích hợp dưới dạng mã QR. Chỉ với một thao tác quét mã QR đơn giản trên điện thoại thông minh, người dân có thể tra cứu toàn bộ tư liệu, hình ảnh, tác phẩm và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh một cách trực quan, sinh động. Hay tại phường Dầu Giây, giai đoạn 2026-2027, địa phương số hóa 3 di tích gồm: Đình Hưng Lộc, đình Dầu Giây và Di tích Vườn cao su Dầu Giây - Sân điểm đồn điền cao su Dầu Giây. Các di tích được thực hiện mã QR, bản đồ số, video thuyết minh, điểm tương tác thông tin, tham quan thực tế ảo 360 độ và mô hình 3D.

Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Đồng Nai Đỗ Thị Hồng cho biết: Năm 2026, đơn vị đã thực hiện nhiều triển lãm thực tế ảo, giới thiệu trên website, fanpage của đơn vị như: Đồng Nai vươn tầm cao mới; Văn hóa, con người Đồng Nai - Những dấu ấn lịch sử; Điện Biên Phủ - Dấu ấn lịch sử của dân tộc Việt Nam. Việc ứng dụng công nghệ thực tế ảo giúp các triển lãm vượt khỏi không gian trưng bày truyền thống, tiếp cận gần hơn với nhân dân, nhất là đồng bào vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới và công nhân các khu công nghiệp.

“Bên cạnh triển lãm, đơn vị còn tích cực livestream các chương trình văn nghệ, biểu diễn đờn ca tài tử phục vụ cơ sở và chiếu phim lưu động tại 95 xã, phường. Nhờ vậy, việc đưa thông tin, tác phẩm và các giá trị văn hóa đến với người dân nhanh hơn, thuận lợi hơn” - bà Đỗ Thị Hồng chia sẻ.

Công nghệ số đã và đang được Bảo tàng Đồng Nai ứng dụng để mở rộng không gian bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Trong đó, bảo tàng đã số hóa 2D, 3D các hiện vật, hồ sơ di tích, xây dựng cơ sở dữ liệu mở phục vụ nghiên cứu; đồng thời triển khai các tour tham quan thực tế ảo 360 độ tại Văn miếu Trấn Biên, Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh, Mộ cự thạch Hàng Gòn, đình thần An Hòa và Không gian trưng bày văn hóa Bình Phước. Các triển lãm thực tế ảo như: Bảo vật quốc gia ở Đồng Nai, Đa dạng sinh học và văn hóa Vườn quốc gia Cát Tiên cũng mở thêm phương thức để công chúng tìm hiểu di sản.

Thư viện Đồng Nai cũng đang đưa nguồn tài liệu đến gần bạn đọc bằng công nghệ. Các dịch vụ tra cứu thư mục trực tuyến, đọc trực tuyến, quét mã QR đọc sách, xem video giới thiệu sách và các bộ sưu tập hình ảnh chuyên đề được triển khai. Nhiều mã QR tài liệu địa chí được trao cho bạn đọc và giới thiệu tại Không gian sách công viên Biên Hùng (phường Trấn Biên), giúp người dân thuận tiện tiếp cận những tư liệu quý.

Phó Giám đốc Thư viện Đồng Nai Vũ Ngọc Bích (phụ trách cơ sở 2, phường Bình Phước) cho hay: Cơ sở 2 của thư viện hiện có hơn 140 ngàn bản sách, tài liệu, báo, trong đó có hơn 1 ngàn đầu sách điện tử. Đặc biệt, toàn bộ tài liệu địa chí tại cơ sở này đã được số hóa sang bản PDF để bạn đọc có thể truy cập từ xa.

5 trụ cột tạo nên sức mạnh số

Trên lĩnh vực cải cách hành chính, trong 9 tháng của năm 2026, bộ phận một cửa ngành văn hóa, thể thao và du lịch đạt tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn 99,6% trên hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của thành phố. 18/18 thủ tục hành chính có phát sinh nghĩa vụ tài chính đã được tích hợp và triển khai thanh toán trực tuyến; 100% hồ sơ tiếp nhận được xác minh danh tính số, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa và ký số điện tử khi trả cho cá nhân, tổ chức.

Học sinh trên địa bàn phường Trấn Biên trải nghiệm ứng dụng công nghệ thực tế ảo giới thiệu sách tại Thư viện Đồng Nai.

Ngày 23-9, Thành ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lê Thị Ngọc Loan đã ký ban hành Kế hoạch số 4051/KH-SVHTTDL triển khai thực hiện Đề án chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và gia đình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn thành phố Đồng Nai. Kế hoạch triển khai gắn với 5 trụ cột, gồm: hạ tầng số và nền tảng dữ liệu văn hóa địa phương; hoàn thiện thể chế và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước về văn hóa, thể thao, du lịch và gia đình; phát triển nguồn nhân lực số; số hóa di sản và tài nguyên văn hóa; phát triển công nghiệp văn hóa số.

Với việc xác định 5 trụ cột trên lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và gia đình cho thấy chuyển đổi số văn hóa không dừng ở việc đưa một số hoạt động lên môi trường trực tuyến. Đằng sau mỗi sản phẩm số là yêu cầu về dữ liệu, hạ tầng, con người, cơ chế quản lý và khả năng tạo ra những sản phẩm văn hóa mới, từng bước hình thành thị trường văn hóa số, góp phần phát triển kinh tế văn hóa trên địa bàn thành phố.

Ở tầm nhìn dài hạn, ngành văn hóa đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% di tích cấp quốc gia và cấp tỉnh được lập hồ sơ số, cập nhật thông tin quản lý trên hệ thống cơ sở dữ liệu văn hóa - du lịch. Tối thiểu 70% thiết chế văn hóa cơ sở ứng dụng nền tảng số trong quản lý, tổ chức hoạt động; hình thành các sản phẩm số phục vụ quảng bá hình ảnh văn hóa Đồng Nai trên môi trường số. Đến năm 2045, văn hóa số trở thành động lực phát triển con người Đồng Nai toàn diện và bền vững, phấn đấu ngành công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo thực sự trở thành trụ cột bền vững.