Những đôi mắt trong veo

Minh họa/INT.

Mùa Thu năm ấy, thị trấn nhỏ đón những đợt gió heo may đầu mùa cùng cơn mưa phùn rả rích.

Ngôi trường tiểu học nằm cuối con dốc rực lên sắc đỏ của hàng ngói cũ và tiếng ríu rít như bầy chim non của khối lớp Một. Đối với cô giáo Nga, thanh âm ấy là giai điệu đẹp đẽ nhất, níu giữ thanh xuân và tâm huyết của cô với bảng đen, phấn trắng.

Cô yêu dáng vẻ lẫm chẫm, yêu những đôi mắt tròn xoe, ngơ ngác của lũ trẻ vừa bước qua cánh cửa mẫu giáo. Cô thuộc lòng tính nết, sở thích và cả hoàn cảnh của từng học trò nhỏ trong căn phòng học mang biển số 1A này.

Nhưng buổi sáng hôm ấy, không gian lớp học như thiếu đi một chút lửa. Cô Nga đứng trên bục giảng, ánh mắt dời khỏi trang giáo án, khẽ nhíu lại khi nhìn về dãy bàn thứ hai. Cái Mỹ - cô học trò nhỏ mọi ngày vốn nhanh nhẹn, luôn là người giơ tay đầu tiên mỗi khi cô đặt câu hỏi - hôm nay lại ngồi im lìm. Đôi má em ửng hồng một cách bất thường, hai bờ mi trĩu xuống, cái đầu nhỏ chốc chốc lại gục nhẹ vào thành bàn.

Bước xuống khỏi bục giảng, cô Nga nhẹ nhàng đi đến bên cạnh Mỹ. Cô áp lòng bàn tay lên trán em. Một luồng hơi nóng hầm hập truyền qua làn da khiến cô thảng thốt kêu lên:

- Ôi! Em làm sao thế này? Mỹ bị sốt cao rồi, sao không nói cho cô biết?

Mỹ giật mình mở mắt, bờ môi khô nẻ mấp máy, giọng thều thào nhưng đầy lo lắng:

- Em… em sợ phải nghỉ học. Nghỉ học sẽ bị mất bài, không được điểm mười của cô…

Cô Nga vừa xót xa vừa buồn cười, lòng nghẹn lại. Ở khối lớp Một này, những chuyện như thế chẳng phải hiếm. Tụi nhỏ hiếu học đến bướng bỉnh. Tuần trước, thằng cu Nam bị đau mắt đỏ, mắt sưng húp híp như hai quả mận chín, cô bảo về nghỉ ngơi thì nó khóc rấm rứt, nhất quyết bám chặt lấy mép bàn không chịu buông. Cô phải dỗ dành, giải thích mãi rằng việc nghỉ học là để bảo vệ các bạn khác, nó mới chịu vừa lau nước mắt vừa theo mẹ về.

Nhìn Mỹ, cô Nga không đành lòng để em tự về. Cô nhờ một giáo viên quản lớp hộ, rồi cùng hai bạn trong ban cán sự lớp dìu Mỹ về căn nhà nhỏ nằm ở rìa thị trấn. Suốt đoạn đường, cô không ngớt lời động viên. Khi bàn giao Mỹ cho người mẹ đang hốt hoảng, cô Nga khẽ vuốt mái tóc tơ mềm mại của cô học trò nhỏ, trìu mến dặn dò:

- Em cứ ngoan ngoãn uống thuốc và nghỉ ngơi thật tốt nhé. Khi nào hết sốt hẳn hãy đến lớp. Đừng lo lắng gì cả, bài học của em trên lớp đã có cô và các bạn lo rồi.

Lời hứa của người giáo viên không phải là lời hứa suông. Suốt một tuần Mỹ nghỉ bệnh, cứ đều đặn mỗi buổi trưa sau giờ ăn bán trú, hoặc những buổi tối khi thị trấn đã lên đèn, bóng dáng thanh mảnh của cô Nga lại xuất hiện bên khung cửa sổ nhà Mỹ.

Cô kiên nhẫn giảng lại từng phép cộng, uốn nắn từng nét chữ O, chữ A khuất khúc. Nhờ vậy, ngày Mỹ trở lại trường, nét chữ của em vẫn tròn trịa, vững vàng, không hề thua kém bất kỳ người bạn nào trong lớp.

Tình yêu thương của cô Nga như một dòng suối ấm áp, thấm đượm vào lòng lũ trẻ, để rồi chúng đáp lại cô bằng một thứ tình cảm trong trẻo và vẹn nguyên nhất. Năm đó, vào khoảng giữa học kỳ một, cô Nga đột ngột đổ bệnh nặng, phải nhập viện điều trị dài ngày. Căn phòng học lớp 1A thiếu đi nụ cười hiền hậu của cô bỗng trở nên trống trải lạ thường.

Minh họa/INT.

Mỗi buổi chiều sau giờ tan học, bầy sáo nhỏ lại rủ nhau líu lo kéo đến bệnh viện huyện. Chúng đứng lóng ngóng ở hành lang, đứa cầm bông hoa dại nhặt ngoài bãi cỏ, đứa mang theo chiếc kẹo ú được bọc cẩn thận trong túi quần. Thấy tình hình có vẻ lộn xộn, Vương Văn Đẩu - cậu lớp trưởng có gương mặt chữ điền, lúc nào cũng tỏ ra chín chắn hơn tuổi - đứng ra làm “nhà quản lý nhí”. Đẩu khoanh tay trước ngực, nghiêm nghị nói với các bạn:

- Các cậu trật tự nào! Cô giáo Nga đang đau, chúng mình rất buồn. Nhưng chúng mình đến thăm cô cần phải có giờ giấc đàng hoàng. Phải để thời gian cho cô nghỉ ngơi thì cô mới nhanh khỏe, và chúng mình cũng phải về nhà học bài nữa chứ!

Cả bọn nghe vậy liền gật đầu lia lịa. Một cô bé khác trong ban cán sự nhanh nhảu hiến kế:

- Tớ nghĩ ra rồi! Hay là trong lúc cô giáo ốm, lớp ta cần thi đua học tập thật tốt. Bạn nào cũng cố gắng giành điểm mười. Cô giáo nghe tin ấy chắc chắn sẽ rất vui, mà người vui thì bệnh sẽ bay vèo đi mất!

- Đồng ý! Đồng ý! - Cả đám trẻ reo lên mừng rỡ, những bàn tay nhỏ xíu đan chặt vào nhau như một lời thề danh dự của những “chiến sĩ nhỏ”.

Lời hứa ấy đã biến thành hành động. Suốt những ngày cô Nga vắng mặt, lớp 1A ngoan ngoãn đến lạ kỳ. Không có tiếng la hét trong giờ chơi, sách vở của đứa nào cũng sạch sẽ, ngăn nắp.

Khi cô Nga khỏi bệnh bước trở lại căn phòng học quen thuộc, đón cô không chỉ là những cái ôm nồng nhiệt, những giọt nước mắt hân hoan, mà còn là một tập vở dày cộm những điểm mười đỏ chói. Cầm tập vở trên tay, cô Nga rưng rưng nước mắt. Cô biết, mình đã gieo yêu thương và đang gặt hái những trái ngọt đầu mùa.

Tuy nhiên, thế giới trẻ thơ không phải lúc nào cũng chỉ có màu hồng phẳng lặng. Đôi khi, những ích kỷ, hờn dỗi dại khờ cũng xuất hiện, thử thách bản lĩnh của người làm thầy.

Đó là một buổi chiều mưa gió sụt sùi. Sau tiếng trống báo hết giờ ra chơi, học sinh ùa vào lớp với những bộ quần áo còn vương hạt mưa li ti. Giữa tiếng xôn xao, có tiếng khóc sụt sịt phát ra từ góc lớp. Cô Nga đi xuống, thấy Hoàng Thị Minh đang gục mặt lên bàn, hai vai run lên bần bật.

- Có chuyện gì thế Minh? Nói cho cô nghe nào. - Cô Nga dịu dàng hỏi, tay vỗ nhè nhẹ lên vai em.

- Thưa cô… - Minh ngẩng lên, nước mắt giàn giụa - Chiếc áo mưa mẹ mới mua cho em, em để trong gầm bàn… bây giờ tìm chẳng thấy đâu nữa rồi ạ. Mẹ dặn em phải giữ gìn cẩn thận, mất áo mưa về nhà mẹ sẽ phạt em mất…

Cô Nga nhìn vào gầm bàn trống rỗng của Minh, rồi nhìn ra ngoài trời đang mỗi lúc một nặng hạt. Cô hiểu chiếc áo mưa những lúc như thế này rất cần thiết, và nỗi sợ bị bố mẹ mắng vì mất chiếc áo mưa của đứa trẻ là có thật. Cô đứng lên bục giảng, gương mặt trở nên nghiêm nghị nhưng ánh mắt vẫn chứa chan sự bao dung. Cô quyết định dừng tiết học lại ít phút.

- Cả lớp trật tự! - Cô Nga nói: - Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau tìm chiếc áo mưa cho bạn Minh nhé.

Cả lớp nháo nhác tìm kiếm. Đứa cúi xuống gầm bàn, đứa lục trong cặp sách, đứa chạy ra góc lớp nơi treo mũ nón. Nhưng năm phút trôi qua, chiếc áo mưa vẫn bặt vô âm tín. Không khí trong lớp bắt đầu chùng xuống. Cô Nga đứng trên bục giảng, đôi mắt tinh tường nhẹ nhàng lướt qua từng gương mặt ngây thơ.

Cô biết, chiếc áo mưa không thể tự mọc cánh bay đi. Và cô cũng hiểu, ở lứa tuổi này, đôi khi các em giấu đồ của nhau chỉ vì một sự ghen tị nhỏ nhoi hay một trò đùa nghịch dại dột. Cô không muốn dùng biện pháp mạnh, không muốn lục soát cặp của từng em, vì điều đó sẽ làm tổn thương lòng tự trọng non nớt của chúng.

Cô Nga hít một hơi sâu, giọng cô vang lên trầm ấm, len lỏi vào tâm trí của từng học trò:

- Các em có biết không, lớp 1A của chúng ta luôn được nhà trường khen là lớp ngoan nhất, trung thực nhất. Nếu hôm nay, chiếc áo mưa của bạn Minh tìm không ra, thì danh hiệu ấy sẽ không còn nữa.

Cô tin rằng, trong lớp ta không có bạn nào là người xấu cả. Có thể bạn nào đó chỉ muốn trêu đùa một chút thôi. Bây giờ, em nào đang giữ chiếc áo mưa thì hãy gửi lại cho cô để trả cho bạn Minh. Cô cho rằng, biết nhận lỗi và sửa sai cũng là một việc làm rất tốt, đáng được tuyên dương.

Sau lời nói của cô, không gian lớp học rơi vào một khoảng im lặng phăng phắc. Tiếng mưa rơi lộp bộp trên mái tôn ngoài kia như càng làm tăng thêm sự căng thẳng. Hơn năm mươi cặp mắt ngây thơ, mở to, lặng lẽ đổ dồn về phía cô giáo. Cô Nga im lặng chờ đợi. Ánh mắt cô dừng lại ở dãy bàn cuối.

Ở đó, bé Hương đang cúi gằm mặt xuống quyển sách tập đọc mở sẵn. Hai bàn tay nhỏ nhắn của Hương đan chặt vào nhau, mặt đỏ ửng, đôi môi mím chặt như đang phải chịu đựng một áp lực khủng khiếp. Cô Nga nhận ra sự bất thường ấy, nhưng cô không gọi tên. Cô chọn cách chờ đợi, để lòng trắc ẩn và sự lương thiện trong đứa trẻ tự lên tiếng.

Một phút… rồi hai phút trôi qua nặng nề. Chợt, Hương mím môi, hai giọt nước mắt nóng hổi lăn dài trên má. Em đẩy ghế đứng dậy, giọng run rẩy nhưng rõ ràng:

- Thưa cô… em… em đã giấu chiếc áo mưa của bạn Minh ngoài vườn trường ạ. Tại chiếc áo mưa của bạn có hình công chúa đẹp quá, em… em thích nên đã giấu đi. Em xin phép cô giáo ra lấy vào để trả cho bạn Minh.

Tiếng xì xào lập tức rộ lên như ong vỡ tổ. Những ánh mắt dò xét, trách móc từ các bạn xung quanh đổ dồn về phía Hương. Cô bé sợ hãi, hai vai co rúm lại, suýt chút nữa là òa lên khóc nức nở vì xấu hổ. Đúng lúc ấy, tiếng lòng bao dung của cô Nga đã kịp thời che chở cho em. Cô giơ tay ra hiệu cho cả lớp giữ trật tự, rồi mỉm cười thật tươi:

- Thế là bạn Hương đã biết nghe lời cô, đã dũng cảm nhận lỗi. Người dũng cảm nhận lỗi là người ngoan. Nào, cả lớp chúng ta hãy cùng vỗ tay hoan nghênh tinh thần dũng cảm của bạn Hương nào!

Minh họa/INT.

Tiếng vỗ tay lẹt bẹt lúc đầu từ phía cô Nga nhanh chóng lan ra toàn lớp, trở thành một tràng pháo tay giòn giã, vui tươi. Gương mặt Hương từ xám xịt bỗng bừng sáng. Em cúi đầu chào cô rồi nhanh nhẹn chạy ra vườn trường. Một lát sau, em ôm chiếc áo mưa hơi lấm lem chút đất cát bước vào, bối rối đưa trả cho Minh:

- Tớ trả cậu… Tớ xin lỗi nhé.

Minh đón lấy chiếc áo mưa, cười toe toét:

- Không sao đâu, mai tớ cho cậu mượn mặc thử!

Cô Nga đứng trên bục giảng, nhìn cảnh tượng ấy, lòng ngập tràn một niềm hạnh phúc thiêng liêng. Khúc mắc đã được tháo gỡ không phải bằng đòn roi hay sự trừng phạt, mà bằng sự thấu hiểu và lòng vị tha.

Sau biến cố nho nhỏ ngày hôm ấy, một luồng sinh khí mới đã lan tỏa khắp lớp 1A. Người ta không còn thấy Minh và Hương giận dỗi nhau nữa, thay vào đó là hình ảnh hai cô bé ngày ngày khoác vai nhau, ríu rít bước đi trên con đường nhỏ dẫn đến trường.

Và điều khiến cô Nga tự hào nhất là từ đó về sau, lớp 1A không còn xảy ra chuyện mất mát dụng cụ học tập nữa. Những thói quen xấu bị đẩy lùi, thay vào đó là một phong trào mới tự phát đầy nhân văn. Dù chỉ nhặt được một cây bút chì cùn, một cục tẩy nhỏ, một chiếc thước kẻ nhựa hay một quyển vở bọc giấy báo rơi trên sân trường, tụi nhỏ đều cầm hai tay mang đến nộp cho cô Nga, đôi mắt long lanh:

- Thưa cô, em nhặt được cái này ở gốc cây bàng. Cô tìm trả lại cho bạn nào bị mất giúp em với ạ!

Những hành động tử tế nối tiếp những hành động tử tế. Những nét đẹp tâm hồn ấy của các em không phải tự nhiên mà có. Nó được nảy mầm, bén rễ và tỏa bóng mát từ chính lòng yêu thương bao la, sự kiên nhẫn và bàn tay dìu dắt dịu dàng của cô giáo Nga - người kỹ sư tâm hồn thầm lặng ở thị trấn nghèo.