Hệ thống mở và linh hoạt

Ảnh minh họa/INT

Quyết định này được coi là một trong những giải pháp quan trọng để góp phần hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030.

Hệ thống GDĐH Việt Nam thời gian qua có sự phát triển đáng ghi nhận cả về quy mô, số lượng và ngành nghề đào tạo, qua đó đáp ứng nhu cầu phát triển đất nước. Tuy nhiên thực tiễn cho thấy, để đáp ứng yêu cầu về chất lượng đào tạo đòi hỏi ngày càng cao, hệ thống GDĐH vẫn còn những hạn chế. Đó là việc phân bổ các cơ sở GDĐH có nơi còn bất cập; có sự khác biệt về quy mô, lĩnh vực, chất lượng đào tạo và hiệu quả đầu tư của Nhà nước…

Một trong những biểu hiện bất ổn của hệ thống GDĐH thời gian qua là “trào lưu” nâng cấp, mở mới hàng loạt trường ĐH thuộc tỉnh mà không dựa vào nhu cầu thực tế về nhân lực; điều kiện phát triển bền vững không đủ. Kết cục, nhiều trường hoạt động không hiệu quả.

Việc lập quy hoạch mạng lưới các cơ sở GDĐH và sư phạm lần này đặt ra không chỉ thuần túy về mặt không gian, mức độ bảo đảm chất lượng… mà còn phải mang tính mở, đón đầu xu thế phát triển, đặc biệt phải tính đến hiệu quả đầu tư của Nhà nước và xã hội. Trong một dịp chia sẻ với các chuyên gia xung quanh vấn đề này,

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh: Lập quy hoạch mạng lưới cơ sở GDĐH và sư phạm lần này tiếp cận theo quan điểm thiết lập hệ thống mở và linh hoạt, chú trọng chất lượng và hiệu quả, dựa trên chuẩn cơ sở GDĐH. Việc phân bổ không gian không nên theo từng địa phương, mà nên gắn kết chặt chẽ với các vùng kinh tế, trong đó, các cơ sở GDĐH có sự kết nối liên thông về không gian cũng như về lĩnh vực ngành nghề, tạo thành các cụm ĐH.

Là đơn vị được giao chủ trì thực hiện lập quy hoạch, Bộ GD&ĐT đã và đang có những chuẩn bị bài bản. Nhưng, để có một quy hoạch thành công, phù hợp với giai đoạn phát triển tới đây, bên cạnh sự nỗ lực của Bộ GD&ĐT rất cần sự chung tay có trách nhiệm của các bộ, ngành khác, đặc biệt là địa phương, và phải cùng trên tư duy hướng đến một hệ thống mở, linh hoạt.

Bối cảnh kinh tế - xã hội hiện khác nhiều so với bối cảnh 10 - 20 năm trước. Những giới hạn về biên giới địa lý gần như san phẳng bởi công nghệ và Internet. Xu hướng kinh tế chia sẻ đã chạm ngõ nhiều cơ sở GDĐH với những mô hình hợp tác nhằm khai thác triệt để những đầu tư về đất đai, nhà cửa, giáo viên, chương trình. Công nghệ học trực tuyến phát triển nhanh chưa từng có cho phép sinh viên ở những vùng sâu, vùng xa nhất vẫn có thể tiếp cận những chương trình đào tạo hàng đầu…

Đã đến lúc phải thay đổi tư duy mỗi địa phương phải có một trường ĐH, CĐSP. Bởi quản lý trường ĐH, CĐSP không giống như quản lý trường phổ thông cấp bốn. Vai trò của địa phương, thay vì phải dành nhiều thời gian, tiền bạc lo quản lý ĐH, CĐSP, có lẽ nên tăng cường đầu tư cho công tác dự báo nhân lực chính xác, kịp thời, sử dụng nhân lực hiệu quả; đồng thời đẩy mạnh hợp tác với ĐH. Đây là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng để mỗi địa phương cùng với các trường ĐH tạo nên một hệ sinh thái, quần thể tập trung, gắn với các vùng kinh tế trọng điểm, trung tâm tăng trưởng kinh tế lớn, đóng góp phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và cả nước.