'Giữ lửa' nghề mây xiên Hà Tiến

Nghề phụ vững sinh kế

Trong ngôi nhà nhỏ của chị Trần Thị Hoàn ở thôn Hà Tiến, khá đông các bà, các chị ngồi quây quần bên khung đan. Những đôi bàn tay thoăn thoắt đan từng sợi mây. Những câu chuyện tiếp nối khiến không khí làm việc trở nên rộn ràng, sôi nổi. Đang chăm chú luồn đan những sợi mây xiên, chị Trần Thị Hoàn cho biết: “Nghề mây xiên Hà Tiến đã gắn bó với tôi từ lúc nhỏ. Dù không phải nghề chính nhưng lại mang lại nguồn thu nhập ổn định để gia đình tôi trang trải cuộc sống. Những lúc nông nhàn, tôi cùng bà con trong thôn tranh thủ đan, ban ngày chưa xong thì tối lại làm thêm”.

Nghề mây xiên Hà Tiến tạo thu nhập ổn định cho người dân - Ảnh Đ.N

Ở Hà Tiến, nghề mây xiên không phân biệt nam hay nữ. Bằng đôi bàn tay khéo léo, người dân nơi đây tạo nên những sản phẩm bền, đẹp và tinh xảo. Ngoài việc tạo thêm thu nhập cho lao động địa phương trong thời gian nông nhàn, nghề này còn giúp nhiều người cao tuổi có công việc phù hợp để cải thiện cuộc sống.

Năm lên 8 tuổi, bà Mai Thị Miên đã đan thành thạo được mấy xiên. Thời đó, trong gia đình ông bà, cha mẹ đều làm nghề đan lát nên bà Miên được truyền nghề cho. Đến nay, dù đã gần bước qua tuổi 70 nhưng bà vẫn còn miệt mài với từng sợi mây, từng đường đan như một phần không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày.

“Nghề mây xiên không vất vả, chỉ cần chịu khó, tỉ mỉ nên người già như tôi vẫn làm được. Làm nghề này không giàu nhưng có đồng ra đồng vào đều đặn. Trung bình mỗi ngày tôi kiếm được hơn 100 nghìn đồng. Với người lớn tuổi, sức khỏe yếu như tôi thì khoản thu nhập này rất quý, không phải phụ thuộc con cháu”, bà Mai Thị Miên vui mừng chia sẻ.

Nhiều người già vẫn có thể làm nghề mây xiên để tăng thêm thu nhập - Ảnh Đ.N

Đối với người dân thôn Hà Tiến, sản xuất nông nghiệp từ lâu đã là nguồn sinh kế chính của nhiều hộ gia đình. Tuy nhiên, do thiếu nguồn nước tưới, mỗi năm bà con chỉ canh tác được một vụ lúa. Chính vì vậy, bên cạnh chăn nuôi, trồng trọt, nhiều người chọn nghề mây xiên để tăng thu nhập.

Ông Phan Văn Minh, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Hà Tiến cho biết: “Ở đây người dân chỉ làm 1 vụ lúa nên mây xiên trở thành nghề phụ cho thu nhập ổn định những lúc nông nhàn. Từ già đến trẻ, cả đàn ông, phụ nữ đều làm được nghề mây xiên. Nếu bà con chăm chỉ thì ngày nào cũng có thu nhập. Trong số 400 hộ dân của thôn thì có đến 200 hộ làm nghề mây xiên, 200 hộ còn lại làm nghề nón lá. Khác với những nơi khác, bà con thôn Hà Tiến chủ yếu đan sản phẩm mây lục giác thành những tấm dài 15m, rộng 0,6m và được Chi Hội Nông dân thôn thu mua và nhập cho các thương lái.

Tiếp nối nghề xưa

Không chỉ là kế sinh nhai, nghề mây xiên Hà Tiến còn là một phần ký ức của người dân nơi đây và được các thế hệ người dân nâng niu gìn giữ, truyền lại cho con cháu.

Nói về nguồn gốc của nghề, bà Mai Thị Châu cho biết: Từ khi mới 5-6 tuổi, lúc còn sinh sống ở vùng Quảng Văn (xã Nam Gianh), tôi đã được bố mẹ dạy cho cách đan từng sợi mây. Đến khi gia đình chuyển lên Quảng Tiến lập nghiệp, bố mẹ vẫn mang theo nghề truyền thống để duy trì. Từ đó đến nay, nghề mây xiên được tôi gìn giữ và tiếp tục truyền dạy cho các thế hệ sau.

Địa phương đang định hướng thành lập Chi hội nghề nghiệp mây xiên Hà Tiến để nâng cao hiểu quả kinh tế cho nghề truyền thống của bà con - Ảnh Đ.N.

Câu chuyện của bà Mai Thị Châu cũng là ký ức chung của nhiều người dân Hà Tiến. Trong những năm đầu rời quê gốc Quảng Văn lên vùng Trung Thuần lập nghiệp, nhiều gia đình đã mang theo nghề mây xiên như một cách để ổn định cuộc sống và gìn giữ nghề truyền thống của cha ông.

Cũng là người con quê gốc Quảng Văn, ông Phan Văn Minh, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Hà Tiến từ nhỏ đã được ông bà truyền dạy nghề mây xiên. Gắn bó với nghề và vùng đất Hà Tiến qua nhiều

năm, ông Minh hiểu rõ hơn ai hết hành trình nghề theo chân những người dân Quảng Văn đến vùng đất mới. Ông kể, khoảng năm 1976, khi nhiều hộ dân từ Quảng Văn lên đây khai hoang, lập nghiệp, nghề mây xiên cũng được bà con mang theo.

Ban đầu, bà con đan để phục vụ nhu cầu sinh hoạt trong gia đình, sau đó làm nhiều hơn để bán, tăng thêm thu nhập. Nghề được truyền từ ông bà đến cha mẹ, rồi cha mẹ dạy lại cho con cháu. Đến nay, dù cuộc sống có nhiều đổi thay, nhiều hộ dân trong thôn vẫn giữ nghề. Không chỉ để có thêm thu nhập lúc nông nhàn, bà con còn mong muốn gìn giữ một nghề truyền thống đã gắn bó với quê hương qua nhiều thế hệ.