“Giữ lửa” hiếu học trong mỗi dòng họ

Ông Hàn Văn Ngọc, Trưởng Ban Khuyến học dòng họ Hàn, thôn Quảng Văn, xã Quảng Ngọc động viên các cháu luôn cố gắng học tập, rèn luyện tốt.

Trong nhà thờ khang trang, ông Hàn Văn Ngọc, Trưởng Ban Khuyến học (BKH) dòng họ Hàn, cẩn thận mở cuốn sổ ghi chép về lịch sử của dòng họ và kể cho con cháu nghe về truyền thống khoa bảng với niềm tự hào. Theo lời ông Ngọc, một trong những tấm gương học tập tiêu biểu từ xưa là ngài Hàn Công Tôn - người cháu đời thứ bảy của ngài Thủy tổ Hàn Văn Lưu. Dù có tới 9 người con và đã ở tuổi 51, nhưng ngài vẫn tham gia khóa thi Hòa thượng (kỳ thi chọn những người tu hành chân chính để giúp đạo, giúp đời) và đỗ thủ khoa năm 1808. Sau đó, ngài được vua ban sắc phong, nội dung sắc phong kèm theo tượng Phật, y mũ áo cà sa và kinh sách.

Kế thừa và phát huy truyền thống hiếu học của cha ông, cũng như đưa phong trào khuyến học, khuyến tài ngày càng phát triển, năm 2021 BKH dòng họ Hàn được thành lập. Với sự đóng góp của cá nhân cũng như gia đình trong dòng họ, đến nay quỹ khuyến học dòng họ có hơn 240 triệu đồng. Từ nguồn quỹ này trao thưởng cho học sinh có thành tích cao trong học tập và học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Với sự quan tâm thiết thực đó, truyền thống hiếu học của dòng họ lan tỏa tới từng gia đình. Đến nay, dòng họ có 2 người có trình độ tiến sĩ, 11 người có trình độ thạc sĩ, 137 người có trình độ đại học.

Tại thôn Bồng Hạ, xã Biện Thượng, dòng họ Trịnh Tất cùng là dòng họ tiêu biểu trong toàn tỉnh về phong trào khuyến học, khuyến tài. Sau gần 20 năm hoạt động, đến nay quỹ khuyến học dòng họ đạt trên 400 triệu đồng. Để có kết quả trên, BKH dòng họ luôn thực hiện tốt việc thu chi công khai, minh bạch, đảm bảo đúng đối tượng, mục đích, do đó con em đang sinh sống tại địa phương cũng như xa quê luôn ủng hộ việc làm ý nghĩa này.

Ông Trịnh Huy Hòa, Chi hội Khuyến học dòng họ Trịnh Tất, cho biết: “Từ nguồn quỹ, vào dịp năm học mới và tết, dòng họ tổ chức trao thưởng cho những cháu có thành tích học tập tốt, còn đối với những cháu có hoàn cảnh khó khăn thì BKH cũng có những phần quà để động viên, khích lệ vươn lên. Những phần thưởng tuy không lớn về vật chất, nhưng là nguồn động viên tinh thần để các cháu luôn nỗ lực vươn lên, trở thành người có ích cho xã hội. Đến nay, 100% số hộ trong dòng họ đạt danh hiệu gia đình văn hóa, 85% gia đình đạt danh hiệu gia đình hiếu học; nhiều gia đình được công nhận là “Gia đình ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo”...”.

Không chỉ dòng họ Hàn hay Trịnh Tất mà nhiều dòng họ trên địa bàn tỉnh, như: dòng họ Lê Huy (phường Đông Sơn), dòng họ Lê, thôn Kiến Hưng (xã Thiệu Hóa)... đều duy trì nền nếp để khen thưởng, động viên con cháu học tập. Dù tổ chức trang trọng tại nhà thờ hay lồng ghép trong những buổi gặp mặt đầm ấm, nhưng điểm chung dễ nhận thấy là sự coi trọng truyền thống hiếu học trong từng gia đình, dòng họ.

Bằng những việc làm ý nghĩa, nhiều gia đình, dòng họ, cộng đồng trên địa bàn tỉnh đã có những hình thức tổ chức sáng tạo để tôn vinh, tuyên dương, khen thưởng, động viên con cháu học giỏi; từ đó khơi dậy truyền thống hiếu học của các thế hệ. Đến nay, toàn tỉnh có khoảng 85,8% gia đình được công nhận “Gia đình học tập”; 85,4% dòng họ được công nhận “Dòng họ học tập”. Những con số này cho thấy, việc học đang nhận được sự chung tay của từng gia đình, dòng họ và cộng đồng. Qua đó, góp phần xây dựng thói quen học tập suốt đời, tạo nền tảng để phong trào xây dựng xã hội học tập ngày càng lan tỏa sâu rộng trên địa bàn tỉnh.