Bài học sâu sắc

Liên hợp quốc (LHQ) tổ chức hoạt động tưởng nhớ các nạn nhân trong trận động đất, sóng thần lịch sử xảy ra ở vùng biển đông-bắc Nhật Bản đúng 10 năm trước (11-3-2011 - 11-3-2021). Thảm họa này nhắc nhở con người về mức độ tàn phá khủng khiếp của thiên tai, từ đó rút ra những bài học sâu sắc trong phòng, chống và tăng cường khả năng ứng phó, hành động khẩn cấp chống biến đổi khí hậu.

Mười năm đã trôi qua, nhưng nhiều gia đình ở Nhật Bản vẫn chưa nguôi nỗi đau mất người thân trong trận động đất, sóng thần, kéo theo sự cố nghiêm trọng tại Nhà máy điện hạt nhân Phư-cư-si-ma số 1. Thảm họa kép không chỉ để lại nỗi đau cho đất nước Nhật Bản, mà còn là bài học thấm thía với toàn thế giới trong công tác phòng ngừa, ứng phó thảm họa thiên nhiên. Trong cuốn băng ghi hình nhân dịp tưởng niệm sự kiện này, Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) A.Gu-tê-rét đã hối thúc các nước chú trọng hơn tới công tác phòng ngừa và ứng phó thiên tai, đầu tư nhiều hơn vào công tác giáo dục, xây dựng kế hoạch để chủ động thích ứng biến đổi khí hậu.

Cơn thịnh nộ của thiên nhiên trút xuống Trái đất ngày càng dữ dội với hậu quả thảm khốc. Con người phải thay đổi cách ứng xử với thiên nhiên, tránh để việc hủy hoại môi trường nghiêm trọng dẫn tới tình trạng biến đổi khí hậu. Là quốc gia chịu tác động trực tiếp của thảm họa tự nhiên năm 2011 và cũng là nơi thường xuyên xảy ra các trận bão lũ, động đất, Nhật Bản luôn đi đầu phòng, chống thiên tai và bảo vệ môi trường. Các cam kết về khí hậu của “đất nước Mặt trời mọc” được cụ thể hóa bằng căn cứ luật pháp. Chính phủ Nhật Bản đã thông qua dự luật sửa đổi nhằm thúc đẩy giảm khí thải, vốn được coi là một trong những ưu tiên hàng đầu mà Thủ tướng Xư-ga Y-ô-si-hi-đê đề ra khi nhậm chức. Nhật Bản quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu “xã hội không các-bon” trước năm 2050, thông qua các chính sách khuyến khích phát triển các nguồn năng lượng tái tạo. Ngân hàng Nhật Bản (BoJ) có kế hoạch phát hành “trái phiếu xanh” nhằm thu hút vốn cho các dự án có lợi cho môi trường...

Cuộc chiến chống biến đổi khí hậu trên toàn cầu được kỳ vọng sẽ có nhiều bước đột phá sau khi Mỹ chính thức tham gia trở lại Thỏa thuận Pa-ri. Ðặc phái viên của Tổng thống Mỹ về khí hậu G.Ke-ri đã có chuyến thăm Brúc-xen (Bỉ) và kêu gọi Liên hiệp châu Âu (EU) cùng Mỹ khôi phục các nỗ lực chung chống biến đổi khí hậu. Tại cuộc hội đàm trực tiếp với các quan chức EU, ông Ke-ri cảnh báo, thế giới đang đối mặt một cuộc khủng hoảng khí hậu chưa từng có. Ðặc phái viên Mỹ cho rằng, Hội nghị cấp cao của LHQ về biến đổi khí hậu, dự kiến diễn ra tháng 11 tới tại Xcốt-len (Anh), là “cơ hội tốt nhất cuối cùng” để thế giới thúc đẩy Thỏa thuận Pa-ri về chống biến đổi khí hậu. Ðại diện các quan chức EU khẳng định sẽ hợp tác với Mỹ trong vấn đề này. Việc các nước EU đã nhất trí đến năm 2030 cắt giảm ít nhất 55% lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính của khối so với mức của năm 1990, trở thành một trong những nỗ lực tiên phong trong cuộc chiến này.

Trong khi đó, Nga và Mỹ mới đây nối lại đối thoại về chủ đề khí hậu, rừng, năng lượng hạt nhân và vùng Bắc Cực. Hai bên nhấn mạnh về giải quyết các vấn đề liên quan biến đổi khí hậu bằng sức mạnh tập thể, có sự tham gia của những nước phát thải nhiều nhất. Ðể đưa Mỹ trở lại vai trò dẫn dắt trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, chính quyền Tổng thống G.Bai-đơn cam kết hỗ trợ các nước giảm tác động của tình trạng biến đổi khí hậu, cũng như hỗ trợ những đối tượng bị ảnh hưởng thiên tai. Dự kiến trong những tháng tới, Mỹ sẽ tập hợp các nền kinh tế lớn nhất thế giới để thúc đẩy các nước này tăng cường nỗ lực chống biến đổi khí hậu, nhất là giảm lượng khí thải CO2.

Những cam kết trong khuôn khổ Thỏa thuận Pa-ri chỉ giúp giảm chưa tới 1% lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính vào năm 2030, một phần rất nhỏ trong số 45% lượng khí thải cần phải cắt giảm để tránh xảy ra các thảm họa do biến đổi khí hậu gây ra. Tần suất xảy ra các thảm họa thiên nhiên ngày càng dày đặc, với mức độ tàn phá mạnh hơn là “hồi chuông cảnh báo” để thế giới cần có các bước đi quyết liệt hơn trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.