Từ khắc phục đến phòng ngừa

Đó là tinh thần được Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Tô Anh Dũng nhấn mạnh tại Lễ ra quân toàn tỉnh vệ sinh môi trường, khơi thông hệ thống tiêu, thoát nước và khắc phục hậu quả sau mưa lũ mới đây.

Mưa lũ diễn biến khó lường, nhưng không phải mọi thiệt hại đều do mưa lớn. Khả năng tiêu thoát nước, sự thông thoáng của dòng chảy và công tác chuẩn bị từ trước cũng quyết định mức độ ảnh hưởng. Một cửa thu nước bị rác che lấp, một đoạn cống bị bồi lắng hay một tuyến kênh lâu ngày chưa được nạo vét có thể trở thành điểm nghẽn khi mưa lớn. Vì vậy, sau khi nước rút, việc cần làm là kiểm tra lại những vị trí này. Điểm nào gây ngập phải được xác định rõ nguyên nhân.

Việc gì thuộc trách nhiệm của địa phương thì phải xử lý ngay. Những vấn đề vượt quá khả năng của cơ sở, cần được các sở, ngành hướng dẫn, hỗ trợ kịp thời.

Từ yêu cầu này, Chủ tịch UBND tỉnh Tô Anh Dũng đã giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các địa phương và đơn vị liên quan rà soát toàn bộ các điểm ngập, điểm nghẽn; khẩn trương khơi thông hệ thống thoát nước. Riêng 24 điểm ngập thường xuyên tại đô thị Thanh Hóa phải được xử lý trước ngày 30/9/2026. Mốc thời gian được đặt ra khá cụ thể, cho thấy yêu cầu của tỉnh không dừng ở việc rà soát, thống kê. Những điểm đã được nhận diện phải được xử lý và có kết quả cụ thể. Cùng với đó là yêu cầu về nguồn lực. Chủ tịch UBND tỉnh đã yêu cầu Sở Tài chính tham mưu, đảm bảo “không để thiếu nguồn lực hoặc vướng mắc thủ tục trở thành lý do làm chậm những việc cấp bách”.

Những ngày qua, sau phát động của Chủ tịch UBND tỉnh, nhiều địa phương đã đồng loạt ra quân. Ở khu vực đô thị, các lực lượng tập trung dọn vệ sinh, khơi thông hệ thống thoát nước tại những khu vực vừa bị ngập. Ở các xã, lực lượng tại chỗ xử lý rác thải, bùn đất, phát quang và khơi thông kênh mương, ao hồ, trục tiêu. Những khu vực ven sông, suối, bãi biển cũng được vệ sinh sạch sẽ. Đây là những việc rất cần thiết sau mưa lũ. Nhưng nếu chỉ làm trong những ngày cao điểm thì chưa đủ. Thực tế cho thấy, nhiều điểm ngập không xuất hiện lần đầu trong đợt mưa vừa qua. Có nơi đã được biết đến là điểm thường xuyên ngập khi mưa lớn. Có những tuyến cống, cửa thu nước cần được kiểm tra, nạo vét định kỳ. Nếu những việc này được thực hiện trước mùa mưa, áp lực khi có mưa lớn sẽ giảm đi đáng kể.

Vì vậy, điều cần sau đợt ra quân không chỉ là những tuyến đường sạch hơn hay những dòng kênh đã được khơi thông. Quan trọng hơn là cách làm phải được duy trì. Tư duy quản lý phải chuyển hướng từ khắc phục hậu quả sang phòng ngừa rủi ro. Mà muốn vậy, chính quyền cấp xã cần phải chủ động kiểm tra các khu vực có nguy cơ ngập trên địa bàn. Những vị trí có thể xử lý bằng lực lượng tại chỗ thì không nên chờ đến khi có chỉ đạo mới làm. Các sở, ngành chức năng cũng cần làm rõ trách nhiệm của mình theo từng lĩnh vực được giao, để hướng dẫn cơ sở xử lý những vấn đề vượt thẩm quyền và kiểm tra tiến độ những điểm cần khắc phục.

Cách làm này đòi hỏi sự chủ động từ cả hai phía, không trông chờ, cũng không phó mặc. Khi những yêu cầu này trở thành công việc thường xuyên, thì mưa lũ nguy hiểm nhưng không còn quá đáng sợ nữa.