Truyền lửa văn hóa Pa Hy

 Bà Lê Thị Vân (bên phải) hướng dẫn các em trong CLB cách chơi đàn Tar-lư.

Trao truyền

Từ năm 15 tuổi, bà Hoàng Thị Kên, ở thôn Hồng Tiến 2, xã Bình Điền đã theo các cô, các bà trong làng đi xem múa. Những điệu múa của người Pa Hy dần trở nên quen thuộc với bà. Theo bà Kên, mỗi điệu múa đều mang một ý nghĩa riêng, gắn với đời sống của người Pa Hy. Các điệu múa phổ biến thể hiện niềm vui, chúc mừng thành quả trong lao động, làm phong phú các dịp sinh hoạt cộng đồng.

Với bà Kên, mỗi làn điệu không chỉ được biểu diễn trong những dịp sinh hoạt cộng đồng mà còn chứa đựng câu chuyện, tình cảm và ký ức được trao truyền qua nhiều thế hệ. Vì vậy, khi hướng dẫn các em nhỏ, bà mong các em không chỉ thuộc lời, nhớ điệu mà còn hiểu được ý nghĩa mỗi bài hát. “Tôi muốn truyền dạy lại cho các cháu biết gìn giữ những nét văn hóa của dân tộc mình để sau này không bị mai một”, bà Kên chia sẻ.

Nếu bà Kên giúp lớp trẻ nhớ lời ca, điệu múa thì nghệ nhân Lê Thị Vân lại miệt mài trao truyền âm thanh của đàn Tar-lư. Mỗi người một cách, nhưng đều chung mong muốn giúp thế hệ trẻ hiểu và trân trọng văn hóa Pa Hy. Với bà Vân, việc giữ được cách làm và sử dụng loại nhạc cụ này cũng là giữ lại một phần ký ức văn hóa của dân tộc mình. Bà Vân trực tiếp hướng dẫn lớp trẻ từ cách cầm đàn, chỉnh nốt, tạo nhịp đến ghi nhớ từng giai điệu. Bà làm mẫu để người học quan sát, thực hành, sau đó chỉnh sửa ngay trong quá trình tập luyện.

Tiếp nối

Câu lạc bộ Dân ca truyền thống dân tộc Pa Hy được thành lập năm 2023. Từ 25 thành viên ban đầu, đến nay câu lạc bộ có 30 thành viên, gồm những người lớn tuổi, am hiểu văn hóa và lớp trẻ kế cận. Mỗi tuần, câu lạc bộ duy trì một buổi sinh hoạt. Các thành viên cùng luyện tập dân ca, dân vũ và nhạc cụ truyền thống dưới sự hướng dẫn của những người đi trước.

Không chỉ thành viên câu lạc bộ, những em nhỏ từ 6 đến 13 tuổi trên địa bàn xã cũng được hướng dẫn hát, múa và làm quen với nhạc cụ truyền thống. Việc tiếp cận từ sớm giúp các em có thêm cơ hội hiểu về những giá trị vốn gắn với đời sống của cộng đồng Pa Hy.

Em Nguyễn Hoàng Mai Hạnh, ở thôn Hồng Tiến 1, xã Bình Điền bày tỏ: “Có những cô, chú trong câu lạc bộ múa chỉ dạy cho em nên em cũng dần dần học được các điệu múa, như múa mừng lúa mới, mừng xúc cá. Em thấy vui vì được học những điệu múa của dân tộc mình và có thể tham gia cùng mọi người trong các hoạt động của câu lạc bộ”.

Qua các buổi sinh hoạt, thành viên câu lạc bộ có thêm cơ hội đưa dân ca, dân nhạc vào các hoạt động cộng đồng. Câu lạc bộ hiện công diễn từ một đến hai lần mỗi tháng. Những tiết mục được chuẩn bị qua các buổi sinh hoạt hằng tuần, vừa tạo cơ hội để thành viên thực hành, vừa giới thiệu những nét văn hóa truyền thống của người Pa Hy.

Dân ca, dân vũ và các nhạc cụ dân tộc cũng được đưa vào một số hoạt động đón khách. Đây là hướng đi được địa phương quan tâm trong phát triển du lịch cộng đồng gắn với bản sắc địa phương.

Theo bà Cao Thị Dậu, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Bình Điền: “Chúng tôi phối hợp với các nghệ nhân để tổ chức truyền dạy theo từng nhóm, từng độ tuổi. Đồng thời, đưa dân ca, nghệ thuật truyền thống vào các hoạt động văn hóa cộng đồng. Mục tiêu là giúp thế hệ trẻ được học, được thực hành và trở thành lực lượng kế cận, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc địa phương”.