Động lực vươn lên

Lạng Sơn là tỉnh miền núi, biên giới, người dân chủ yếu là đồng bào DTTS, đời sống còn nhiều khó khăn. Thời gian qua, Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021 - 2025, trọng tâm là tiểu dự án 2 hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, vùng trồng dược liệu quý, thúc đẩy khởi sự kinh doanh, khởi nghiệp và thu hút đầu tư vùng đồng bào DTTS&MN thuộc dự án 3 của chương trình đã giúp các hộ nghèo, hộ cận nghèo từng bước vươn lên.

Phát triển sản xuất

Hợp tác xã (HTX) Nông lâm nghiệp Nà Hà, xã Chiến Thắng được thành lập từ cuối năm 2024 với 10 thành viên, hoạt động chủ yếu là chăn nuôi dê. Cuối năm 2025, từ nguồn vốn hỗ trợ của Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN, HTX được hỗ trợ 406 con giống và thức ăn phục vụ chăn nuôi. Ông Hoàng Văn Lực, Giám đốc HTX cho biết: Các thành viên HTX chủ yếu là hộ nghèo và cận nghèo, ngoài được Nhà nước hỗ trợ con giống và thức ăn chăn nuôi, chúng tôi cũng được tham gia các lớp tập huấn hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh cho đàn dê. Từ đầu năm 2026 đến nay, HTX đã xuất bán gần 1.000 con dê ra thị trường, đem lại thu nhập trên 800 triệu đồng sau khi trừ chi phí. Từ hiệu quả của mô hình, hiện nay chúng tôi tiếp tục tăng đàn, hướng đến nâng cao thu nhập cho các thành viên.

Người dân xã Chiến Thắng chăm sóc đàn ngựa

Đối với gia đình ông Hoàng Văn Đoàn, thôn Cao Minh, xã Bằng Mạc, nguồn vốn hỗ trợ từ Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN đã tạo điều kiện để gia đình phát triển chăn nuôi ngựa. Đầu năm 2025, gia đình ông được hỗ trợ 2 con ngựa sinh sản. Đến nay, hai con ngựa đã sinh được 2 ngựa con, mang lại nguồn thu 60 triệu đồng từ bán ngựa giống. Ông Đoàn cho biết: Nhận thấy chăn nuôi ngựa phù hợp với điều kiện của gia đình và mang lại hiệu quả kinh tế, tôi dự định tiếp tục tăng đàn, từng bước phát triển chăn nuôi để nâng cao thu nhập.

Không chỉ 2 mô hình trên, những năm qua, các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất thuộc Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN đã được triển khai tại nhiều địa bàn khó khăn. Theo đó, thực hiện tiểu dự án 2, dự án 3 hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, vùng trồng dược liệu quý, thúc đẩy khởi sự kinh doanh, khởi nghiệp và thu hút đầu tư vùng đồng bào DTTS&MN, giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đã thực hiện hỗ trợ tại các xã khu vực III và thôn đặc biệt khó khăn 47 dự án phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị với 1.381 hộ dân tham gia; 309 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế với 8.892 hộ dân tham gia.

Cán bộ Phòng Kinh tế xã Quốc Khánh kiểm tra mô hình trồng rừng của người dân

Ông Lâm Văn Viên, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh cho biết: Nhằm hỗ trợ đồng bào vùng DTTS từng bước vươn lên thoát nghèo, thời gian qua, chúng tôi đã chú trọng triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, xây dựng sinh kế; đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm, góp phần nâng cao thu nhập cho hộ nghèo, hộ cận nghèo. Đồng thời, phối hợp đẩy mạnh tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật, đào tạo nghề và chuyển giao tiến bộ khoa học, công nghệ vào sản xuất, giúp người dân nâng cao kiến thức, kỹ năng, chủ động phát triển kinh tế gia đình.

Thông qua việc thực hiện các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, nhiều hộ nghèo, hộ cận nghèo vùng đồng bào DTTS&MN có điều kiện nâng cao hiệu quả sản xuất, nâng cao thu nhập; giúp người dân từng bước thay đổi cách nghĩ, cách làm, mạnh dạn áp dụng tiến bộ kỹ thuật và lựa chọn mô hình phù hợp. Qua đó, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn tỉnh giảm còn 2,32%.

Nhân rộng mô hình

Qua thực tiễn triển khai, sau khi kết thúc hỗ trợ giai đoạn 2021 - 2025, nhiều mô hình bước đầu phát huy hiệu quả, tạo cơ sở để các xã tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, nhân rộng những cách làm phù hợp với điều kiện từng địa bàn.

Tiêu biểu như tại xã Chiến Thắng, từ hiệu quả của các mô hình, xã đã tiếp tục hỗ trợ các hộ nghèo, hộ cận nghèo thực hiện các dự án chăn nuôi ngựa bạch và dê. Ông Vi Văn Tuấn, Trưởng Phòng Kinh tế xã Chiến Thắng cho biết: Từ đầu năm 2026 đến nay, từ nguồn vốn kéo dài của Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN chuyển sang năm 2026, xã đã hỗ trợ người dân thực hiện 17 dự án chăn nuôi dê, ngựa bạch, với kinh phí trên 32 tỷ đồng, hỗ trợ trên 1.300 con dê, ngựa bạch cho 265 hộ dân. Qua đó góp phần giúp các hộ nghèo, hộ cận nghèo từng bước nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống.

Giai đoạn 2026 - 2030, các chương trình MTQG được tích hợp, triển khai thống nhất, tạo điều kiện tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững tại vùng đồng bào DTTS&MN. Để triển khai hiệu quả các nội dung chương trình trong giai đoạn mới, các cấp, ngành liên quan tiếp tục phối hợp với các xã rà soát nhu cầu hỗ trợ, hướng dẫn tổ chức thực hiện các dự án phát triển sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế. Trong đó trọng tâm là triển khai thực hiện nguồn vốn kéo dài thuộc giai đoạn 2021 - 2025 sang năm 2026.

Đối với tiểu dự án 2, dự án 3 Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN, nguồn vốn kéo dài chuyển sang năm 2026 là hơn 120 tỷ đồng. Đến hết tháng 10/2026, số vốn đã giải ngân là trên 32 tỷ đồng. Việc tiếp tục triển khai nguồn vốn kéo dài không chỉ góp phần phát huy hiệu quả các chính sách hỗ trợ trong giai đoạn trước mà còn tạo điều kiện để nhiều hộ nghèo, hộ cận nghèo có thêm nguồn lực phát triển sản xuất.

Anh Hoàng Văn Chuộng là hộ cận nghèo tại thôn Bản Só, xã Tri Lễ. Tháng 9/2026, gia đình anh được hỗ trợ 1 con ngựa bạch từ Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN. Anh Chuộng chia sẻ: Được Nhà nước hỗ trợ 1 con ngựa bạch, gia đình tôi rất phấn khởi. Đây là tài sản có giá trị, tạo thêm điều kiện để gia đình phát triển kinh tế. Tôi sẽ cố gắng chăm sóc ngựa thật tốt, học hỏi thêm kinh nghiệm chăn nuôi để ngựa sinh trưởng khỏe mạnh, từng bước tăng thu nhập, vươn lên thoát nghèo.

Có thể thấy, từ những nguồn lực hỗ trợ thiết thực, các mô hình sinh kế đang từng bước tạo điều kiện để người dân vùng đồng bào DTTS phát huy tiềm năng, lợi thế địa phương, chủ động phát triển sản xuất và nâng cao thu nhập. Việc tiếp tục triển khai, nhân rộng những mô hình phù hợp không chỉ giúp các hộ nghèo, hộ cận nghèo có thêm cơ hội vươn lên mà còn góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa bàn khó khăn.