Đổi mới mô hình quản trị biển

Với vùng biển rộng hơn 1 triệu km2, gấp khoảng ba lần diện tích đất liền, cùng đường bờ biển dài hơn 3.260 km, Việt Nam sở hữu những lợi thế đặc biệt để mở rộng không gian phát triển và nâng cao vị thế quốc gia.

Tuy nhiên, lợi thế về vị trí địa lý và tài nguyên chưa đủ để tạo nên sức mạnh biển. Bài toán đặt ra là làm thế nào chuyển từ khai thác những gì biển sẵn có sang phát triển một nền kinh tế biển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, gắn với khoa học – công nghệ, bảo vệ môi trường và giữ vững chủ quyền quốc gia.

Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đã đặt ra những định hướng chiến lược cho bước chuyển này. 

Vậy đâu là những tư duy mới và những nhiệm vụ trọng tâm để hiện thực hóa khát vọng quốc gia biển mạnh? Câu chuyện được Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy phân tích trong bài viết “Xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh”.

Sau 8 năm thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, nhận thức về vai trò của biển đã được nâng lên; hệ thống thể chế, chính sách tiếp tục được hoàn thiện, hạ tầng cảng biển và các khu kinh tế ven biển được quan tâm đầu tư. Tuy nhiên, kinh tế biển vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng; cơ cấu ngành chuyển dịch còn chậm, năng suất và sức cạnh tranh chưa cao. Quản trị biển, khoa học – công nghệ, nguồn nhân lực và bảo vệ hệ sinh thái cũng còn nhiều thách thức.

Trong bối cảnh đó, điểm đột phá của Nghị quyết số 20-NQ/TW là chuyển mạnh từ tư duy phát triển kinh tế biển sang xây dựng và phát triển quốc gia biển mạnh. Biển không chỉ là nơi khai thác tài nguyên, vận tải và đánh bắt thủy sản, mà còn là không gian chiến lược tổng hợp, nơi hình thành các cực tăng trưởng, ngành kinh tế mới và những lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Định hướng này mở ra yêu cầu phát triển đồng bộ nhiều lĩnh vực: kinh tế hàng hải hiện đại, logistics biển, năng lượng tái tạo ngoài khơi, nuôi biển công nghiệp, khai thác bền vững khoáng sản biển, du lịch biển, công nghiệp công nghệ cao ven biển và công nghệ sinh học biển. Thay vì phát triển từng ngành riêng lẻ, Việt Nam cần kết nối đất liền, biển và hải đảo thành những không gian phát triển thống nhất, hình thành các trung tâm và hành lang kinh tế biển có khả năng tạo giá trị gia tăng cao.

Một trụ cột quan trọng khác là đổi mới mô hình quản trị biển. Quản lý phân tán theo ngành, lĩnh vực cần từng bước chuyển sang quản trị tổng hợp, thống nhất, dựa trên quy hoạch không gian biển, dữ liệu số và ứng dụng khoa học – công nghệ. Điều này giúp phối hợp các hoạt động kinh tế, sử dụng hiệu quả tài nguyên và hạn chế xung đột lợi ích trên cùng một không gian biển.

Tuy nhiên, phát triển mạnh không đồng nghĩa với khai thác bằng mọi giá. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ môi trường, phục hồi hệ sinh thái, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, đồng thời gắn phát triển kinh tế với quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền. Đời sống cư dân ven biển, hải đảo và việc gìn giữ văn hóa biển cũng là những thành tố của sức mạnh quốc gia biển.

Khát vọng quốc gia biển mạnh vì thế không chỉ nằm ở việc khai thác tốt hơn tài nguyên, mà ở năng lực quản trị, làm chủ công nghệ, kết nối các ngành kinh tế và phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội. Đây là nền tảng để biển thực sự trở thành một động lực chiến lược trong phát triển đất nước.

Góc nhìn về các nguồn lực và ngành kinh tế có vai trò quan trọng trong hành trình xây dựng quốc gia biển mạnh cũng được làm rõ qua bài viết “Biển Việt Nam: Những lợi thế và tài sản đặc biệt quan trọng” phân tích cách nhìn mới về đại dương, từ không gian tài nguyên thành không gian tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và cạnh tranh chiến lược. Trong khi đó, “Quy hoạch không gian biển: Từ phân bổ không gian đến kiến tạo phát triển” nhấn mạnh vai trò của quy hoạch trong điều phối lợi ích và tổ chức các không gian phát triển đa mục tiêu.

Khi kinh tế biển được phát triển theo hướng hiện đại, dựa trên khoa học – công nghệ, gắn với bảo vệ môi trường và giữ vững chủ quyền, biển sẽ không chỉ là lợi thế tự nhiên mà còn trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng và vị thế quốc gia.

Để tìm hiểu thông tin kinh tế chuyên sâu, thiết thực... mời quý độc giả đặt mua bản in hoặc bản điện tử tại premium.vneconomy.vn

Link:https://premium.vneconomy.vn/an-pham-tap-chi-kinh-te-viet-nam.html