Áp lực dồn về cuối năm

Theo báo cáo của Sở Tài chính, đến ngày 06/10/2026, toàn tỉnh Lào Cai giải ngân hơn 567 tỷ đồng trên tổng số gần 1.967 tỷ đồng vốn kế hoạch đã phân bổ. Tiến độ giữa các chương trình có sự chênh lệch lớn.

Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt tỷ lệ giải ngân 41,8%; Chương trình giảm nghèo bền vững đạt 36,7%. Trong khi đó, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa mới đạt 1,9%, còn Chương trình phòng, chống ma túy chưa giải ngân.

Sự chậm trễ thể hiện rõ ở cấp cơ sở. Đối với vốn đầu tư, 48/99 xã, phường chưa giải ngân. Với vốn sự nghiệp, các xã Tả Van, Ngũ Chỉ Sơn, Cam Đường vẫn ghi nhận tỷ lệ giải ngân 0%. Ở cấp tỉnh, nhiều sở, ngành cũng giải ngân thấp, thậm chí có đơn vị chưa giải ngân.

Tranh thủ thời tiết thuận lợi, đơn vị thi công huy động nhân lực, máy móc thi công tăng ca tại công trình cống Cỏ Vạng (xã Tân Hợp) để bù đắp tiến độ.

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng này là việc phân cấp, chuyển chủ đầu tư dự án xuống cấp xã khiến quá trình bàn giao mất nhiều thời gian. Trình độ, năng lực của một bộ phận cán bộ cấp xã chưa đồng đều; một số người còn thiếu kinh nghiệm trong quản lý đầu tư, đấu thầu và hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu.

Bên cạnh những nguyên nhân chủ quan, quá trình thi công còn gặp trở ngại do mưa lũ kéo dài và thiếu vật liệu. Tại xã Tân Hợp, dù được giao quản lý hơn 10 tỷ đồng vốn và đã giải ngân trên 55%, địa phương vẫn gặp khó khăn trong việc tìm nguồn cung cát, đá.

Đang trực tiếp chỉ đạo tại công trình cống Cỏ Vạng, thôn Đại Sơn, xã Tân Hợp, ông Lưu Xuân Thắng - Đội trưởng Đội thi công Công ty cổ phần Xây dựng và Phát triển nông thôn, cho biết: “Nhà thầu phải phối hợp cùng chủ đầu tư tăng ca, làm từ 6 giờ sáng đến trưa để bù đắp tiến độ những ngày mưa lũ không thể thi công”.

Lãnh đạo xã Tân Hợp bám nắm hiện trường, đôn đốc nhà thầu tháo gỡ khó khăn về vật liệu, đẩy nhanh tiến độ các công trình trên địa bàn.

Ông Triệu Đình Khôi - Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Hợp, cho biết: “Hai mỏ cát, đá đủ điều kiện trên địa bàn có sản lượng khai thác rất nhỏ. Việc thiếu hụt này buộc xã phải khảo sát, lấy nguồn cung từ các địa bàn lân cận khiến chi phí bị đội lên cao”.

Ông Triệu Đình Khôi - Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Hợp.

Đối với vốn sự nghiệp, tiến độ giải ngân còn vướng ở khâu hồ sơ thanh toán. Tại xã Xuân Ái, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới được phân bổ hơn 1,24 tỷ đồng, nhưng đến nay còn hơn 1,23 tỷ đồng chưa giải ngân. Trong đó, dự án liên kết sản xuất, tiêu thụ rau, củ, quả trị giá 866 triệu đồng đang phải tạm dừng do đơn vị đối tác chưa hoàn thiện chứng từ.

Nhằm xử lý dứt điểm tình trạng vốn chờ thủ tục, ông Nguyễn Thế Cường - Chủ tịch UBND xã Xuân Ái, cho biết địa phương đã yêu cầu cán bộ chuyên môn đối chiếu từng số liệu với Kho bạc Nhà nước để làm rõ khối lượng công việc còn lại; đồng thời đôn đốc đơn vị đối tác hoàn thiện hồ sơ quyết toán dự án trồng rau, củ, quả để nghiệm thu.

Ông Cường nhấn mạnh: “Quan điểm của địa phương là làm đến đâu, đủ điều kiện là thanh toán ngay đến đó, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng ôm hồ sơ chờ đến cuối năm mới dồn dập trình lên”.

Trước những khó khăn trên, Ban Chỉ đạo các chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh Lào Cai yêu cầu thực hiện nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả”. Tiến độ giải ngân được xác định là căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.

Từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia, xã Sơn Lương bàn giao bò giống, tạo sinh kế cho các hộ dân khó khăn.

Các cơ quan thường trực chương trình, gồm Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh về tiến độ, chất lượng dự án; không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

Các sở, ngành được yêu cầu chủ động rà soát, đề xuất thu hồi về ngân sách tỉnh kinh phí của những đơn vị, UBND xã, phường không có nhu cầu sử dụng để điều chuyển đến nơi có tiến độ tốt hơn.

Về việc điều tiết vốn, ông Đinh Văn Thơ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: “Với tính chất đặc thù hướng trực tiếp đến người nghèo, Sở đang phối hợp cùng Sở Tài chính hoàn thiện hồ sơ trình Ủy ban nhân dân tỉnh phân bổ lại phần kinh phí đã hết nhiệm vụ chi cho các xã theo đúng nhu cầu thực tế”.

Nhằm theo dõi tiến độ thường xuyên, tỉnh thiết lập chế độ báo cáo hằng tuần, yêu cầu UBND các xã, phường và đơn vị dự toán chốt số liệu giải ngân, gửi cơ quan thường trực trước 14 giờ thứ Năm. Các chủ đầu tư phải yêu cầu nhà thầu cam kết tiến độ, bổ sung nhân lực, tổ chức thi công tăng ca; đồng thời nghiệm thu, thanh toán ngay khi có khối lượng.

Chỉ đạo nhiệm vụ này, đồng chí Nguyễn Tuấn Anh - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, nhấn mạnh: “Lãnh đạo các địa phương phải trực tiếp vào cuộc, phân công nhiệm vụ cụ thể để đạt mục tiêu hết tháng 10/2026 giải ngân tối thiểu 75%; hết tháng 11 đạt 85% và chốt 95% vào ngày 31/12; riêng vốn kéo dài từ năm 2025 phải hoàn thành 100% nhằm thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội”.

Nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia có ý nghĩa trực tiếp đối với công tác giảm nghèo, nâng cao đời sống và xây dựng hạ tầng ở vùng khó khăn. Khi năm 2026 chỉ còn gần ba tháng, việc tháo gỡ khó khăn về vật liệu, đẩy nhanh xử lý thủ tục và đề cao trách nhiệm người đứng đầu là yêu cầu cấp thiết để vốn được giải ngân đúng tiến độ.